fors tilining tarixiy tarqqiyoti

DOCX 6 pages 19.7 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.7 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

1-dars (1-ma’ruza ) kirish. fors tilining tarixiy tarqqiyoti reja: 1. “fars tili” faninig marsadi va vazifalari. 2. eroniy tillari oilasi. 3. fors tilining tarixiy taraqqiyoti. 4. fors tilining yirik namoyandalari. tayanch so‘zlar: ahmoniylar, sosoniylar, somoniylar, mixxat, oromiy, arab yozuyi, hind-evropa tillar oilasi, eriniy tillar turkumi, fars tili, qadimgi davr fors tili, o’rta davr fors tili, yahgi davr fors tili. 1. o’quv faninig dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi o’rni o’zbek tili va adabiyoti, foiklorning tarixan shakllangan adabiy, lingvistik maktablari va ta’limotlarni, mumtoz va zamonaviy metodlari, buyuk ajdodlarimizning o’zbek va jahon tilshunosligi rivojiga qo’shgan hissasi, ularning ilmoy merosi, ona tilimizning xalqaro miqyosdagi o’rni va nufuzi, uning boshqa tillar bilan aloqalari, o’zbek tili va adabiyotining rivojlanish istiqbollari bilan bog’liq ilmiy muammolarni tadqiq etish uchun arab va fors tillari va ularning gramatik normalarini o’rganish dolzarblik kasb etadi. “sharq tillari” fani arab va fors tilini o’z ichiga oladi. namunavuy dastur har ikki tilga oid ma’lumotlarni …

2 / 6

. “sharq tillari” fani asosiy ixtisoslik fanldrdan biri hisoblanadi. ushbu fan dasturi o’zbek tili tarixi, ozbek folklori, o’zbek adabiyoti tarixi, navoiyshunislik, matnshunoslik, o’zbek tilshunosligi tarixi, ozbek mumtoz poetikasi asoslari kabi umumkasbiy fanlar bilan uzviy bog’langan bo’lib, ushbu fanlarda aks etgan ayrim adabiy -nazariy masalalarni qamrab olishi jahatidan uyg’unlik kasb etsdi. oquv faninig maqsadi va vazifalari fanni o’qishdan maqsad - taladalarga arab va fors tillarining asoslari, ularning asosiy grammatik kategoriyalarini o’rgatish hamda ularni amalda tatbiq etish ko’nikmasini hosil qilish. fanning vazifasi- talabalarda ilmiy axborot bilan ishlash ko’nikmalarini va malakalarini shakllantirish, o’qish, yozish, arab imlosidagi qo’lyozma, tashbosma, gazeta, jurnal va ilmiy asarlarni o’qishga, ulardan o’z faoliyati uchun zarur bo’lgan axborotlarni olishga o’rgatish, jariy imloga tabdil va tahlil qila olish ko’nikmalarini hosil qilish. “sharq tillari” o’quv fani o’zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida talaba: · arab yozuvi va uning tarqalishi, arab harflarinig o’ziga xos xususiyatlari, arab va fors tili fonetikasi. morfologiyasi. punktuatsiyasi. arab …

3 / 6

arab imlosida xatosiz yoza bilish va ulardan foydalana olish; · ilmiy axborot bilan ishlash, o’qish, yozish, arab imlosidagi qo’lyozma, tashbosma gazeta, jurnal va ilmiy asarlarni o’qish, ulardan o’z faoliyati uchun zarur bo’lgan axborotlarni olish, jariy imloga tabdil va tahlil qila olish va ulardan foydalanish ko’nikmalariga ega bo’lishi kerak. 2.eroniy tillari oilasi. hozirgi fors tili hind-yevropa tillar oilasiga mansub bo‘lgan eroniy tillarining janubiy-g‘arbiy guruhiga kiradi. hozirgi fors tili eronning davlat va adabiy tili sifatida mamlakatning barcha qismlariga tarqalgan. eroniy tillar guruhiga kiradigan tillar eron, iroq, afg‘oniston, pokiston, markaziy osiyo, rossiya, kavkazorti sarhadlarida tarqalgan fors, dari, tojik, pushtu, osetin, kurd, tot, baluchi, tolish, gilon, mazondaron, shug‘non, vahon, yazg‘ulom, ishkashim, munjon, omuri, parachi, yag‘nob, lur, baxtiyoriy kabi tirik tillar.shu bilan birga eroniy tillar guruhiga avesto, qadimgi fors, midiya, elan, o‘rta fors tili (pahlaviy), parfiya, sug‘d, xorazm, sak, baqtriya singari o‘lik tillar ham mansubdir. eronda keyingi yillarda avesto, qadimgi va o‘rta davr fors tillarini …

4 / 6

mixxar asosida yozilgan. bu davrdagi fors tilining yozma yodgorliklari juda kam saqlanib qolgan bo‘lib, ular hozirgacha ahamoniy podshohlarining saroylari peshtoqlariga, qabr toshlariga o‘yib yozilgan yozuvlar shaklida yetib kelgan, xolos. bu yozuvlarda podshohlarning taxtga o‘tirishi, ularning qilgan ishlari hamda o‘sha davrning muhim voqealari haqida qimmatli ma’lumotlar bor. bu yozuv yodgorliklari tilining uslubi bir-biriga juda yaqindir. qadimgi fors tili yodgorliklarining qimmati shundaki, bu yodgorliklar bizgacha hech qanday o‘zgarishlarga uchramay, asl holida yetib kelgan. masalan, doro i ning (522–486) mashhur behistun qoya yozuvi bo‘lib, u podshoning g‘alabalari haqida qoyatoshga o‘yib yozilgan. bu yozuvlarni qoldirishdan maqsad, ahamoniy podsholarning qahramonliklari va g‘alabalari, ular yashagan davrning tarixiy voqealarini tarixda abadiy saqlab qolish edi. bu yozuvlar asosan 3 tilda: qadimgi fors, elam va vavilon tillarida bajarilar edi. qadimgi fors tili o‘zining grammatik qurilishi jihatidan zoroastrizmning muqaddas kitobi "avesto"ga yaqindir. qadimgi fors tili yodgorliklarini o‘qib o‘rganish, ularni "avesto" bilan taqqoslash orqaligina mumkin bo‘ldi. avesto tili qadimgi fors tilidan …

5 / 6

i sosoniylar davlati va zoroastrizmning rasmiy tili bo‘lib xizmat qilgan. bu davrdagi fors tilining yozuvi oromiy yozuviga asoslangan bo‘lib, ideogrammalar yordamida, ya’ni oromiy til so‘zlari bilan, o‘rta davr fors so‘zlari belgilar bilan yozilib, forscha o‘qilgan. o‘rta davr fors tili grammatik qurilishining soddaligi va fonetik jihatdan rivojlanganligi bilan qadimgi fors tilidan farq qiladi. manbalarda fors tilining bu davriga oid turli yodgorliklari bilan birga so‘g‘d, sak va xorazm tillariga doir ma’lumotlar bor. eronda arab xalifalari hukmronligi davrida (vii–ix asrlarda) davlat va adabiy til arab tili edi. shuning uchun ham bu davrda fors tilida yozilgan birorta hujjatning borligi hanuzgacha ma’lum emas. bu hol forslarning faqat arab yozuvi va arab tilida yozganliklarini ko‘rsatadi. ma’lumki, arablar hukmronligi davrida markaziy osiyolik mashhur olimlar al-xorazmiy, abunasr farobiy, abu ali ibn sino, aburayhon beruniy ham o‘z asarlarini arab tilida yozgan edilar. fors tilining yangi davr taraqqiyot bosqichi ix asrdan hozirgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. ix asr boshlariga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fors tilining tarixiy tarqqiyoti"

1-dars (1-ma’ruza ) kirish. fors tilining tarixiy tarqqiyoti reja: 1. “fars tili” faninig marsadi va vazifalari. 2. eroniy tillari oilasi. 3. fors tilining tarixiy taraqqiyoti. 4. fors tilining yirik namoyandalari. tayanch so‘zlar: ahmoniylar, sosoniylar, somoniylar, mixxat, oromiy, arab yozuyi, hind-evropa tillar oilasi, eriniy tillar turkumi, fars tili, qadimgi davr fors tili, o’rta davr fors tili, yahgi davr fors tili. 1. o’quv faninig dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi o’rni o’zbek tili va adabiyoti, foiklorning tarixan shakllangan adabiy, lingvistik maktablari va ta’limotlarni, mumtoz va zamonaviy metodlari, buyuk ajdodlarimizning o’zbek va jahon tilshunosligi rivojiga qo’shgan hissasi, ularning ilmoy merosi, ona tilimizning xalqaro miqyosdagi o’rni va nufuzi, uning boshqa tillar b...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.7 KB). To download "fors tilining tarixiy tarqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: fors tilining tarixiy tarqqiyoti DOCX 6 pages Free download Telegram