moliyaning mohiyati va funksiyalari

DOCX 7 pages 35.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1-mavzu. moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: 1. moliyaning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati. 2. moliya iqtisodiy kategoriya sifatida. 3. moliyaning taqsimlash va nazorat funksiyalari. ularning o‘zaro bog‘liqligi. 1-savol bayoni. “moliya” arabcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilida eng umumiy tarzda “pul mablag‘lari” ma’nosini anglatadi. bu so‘z ona tilimizda ishlatilishining quyidagi ko‘rinishlari mavjud: · maqsadli pul fondlarini hosil etish, jamlash, taqsimlash va ishlatish ffshakllantirish, taqsimlash, ularni sarf qilish tizimi (masalan, moliya yili, moliya kapitali, moliya tizimi); · biror shaxs, oila, jamoa, muassasa, tashkilot yoki davlat tasarrufidagi pul mablag‘lari (masalan, korxona moliyasi); · shunday (moliya) ishlar(i) bilan shug‘ullanuvchi davlat organi (so‘zlashuv tilida)[footnoteref:1]. [1: qarang: o‘zbek tilining izohli lug‘ati: 80 000 dan ortiq so‘z va so‘z birikmasi. j.2. ye – m // tahrir hay’ati: t.mirzayev (rahbar) va boshq.; o‘z.r fa til va adabiyot in-ti. – t.: “o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” davlat ilmiy nashriyoti, 2006. – 611-b.] arab tilidagi “mol”, ya’ni “boylik, mulk; pul jamg‘armasi”, shuningdek, “moliyat”, ya’ni “pul mablag‘lari; …

2 / 7

agi pul munosabatlari tizimi bilan bog‘langan tushunchani o‘zida mujassam etgan (qarang: finansi, denejnoye obrasheniye i kredit. uchebnik / pod red.prof. v.k.senchagova, prof.a.i.arxipova. –m.: finansi i statistika, 1999. s.25). boshqa mualliflarning fikriga qaraganda, bu atama muomalaga 1755 yilda “respublika xususida olti kitob” asarini nashr ettirgan fransuz olimi j.boden tomonidan kiritilgan (qarang: finansi. uchebnik dlya vuzov / pod red. prof. m.v.romanovskogo, o.v.vrublevskoy, b.m.sabanti. – m.: finansi i statistika, 2000. s.44).] moliya pul munosabatlarining ajralmas qismi hisoblanadi. shuning uchun ham uning roli va ahamiyati pul munosabatlarining iqtisodiy munosabatlar tizimida qanday o‘rinni egallaganligiga bog‘liq. bir vaqtning o‘zida moliya puldan o‘zining mazmuni va bajaradigan funksiyalari bo‘yicha farqlanadi. agar pul umumiy ekvivalent bo‘lib, uning yordamida umumlashtirilgan ishlab chiqaruvchilarning mehnat harajatlari o‘lchansa, moliya esa yalpi ichki mahsulot (yaim) va milliy daromad (md)ni taqsimlash va qayta taqsimlashning iqtisodiy instrumenti, pul mablag‘lari fondlarini shakllantirish va ulardan foydalanish ustidan nazoratni amalga oshirish qurolidir. pul daromadlari va fondlarini shakllantirish yo‘li bilan …

3 / 7

rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; · soliqlar va boshqa ixtiyoriy to‘lovlarni to‘lash jarayonida davlat va fuqarolar o‘rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; · to‘lovlarni amalga oshirish va resurslarni olish jarayonida korxonalar, fuqarolar va nobyudjet fondlari o‘rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; · byudjet tizimining alohida bo‘g‘inlari o‘rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; · sug‘urta badallarini to‘lash va zararlarni qoplash, sug‘urta hodisasi ro‘y bergan paytda aholi, korxonalar hamda mulkiy va shaxsiy sug‘urta organlari o‘rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; · korxona fondlarining doimiy doiraviy aylanishiga xizmat qiluvchi pul munosabatlari. pul daromadlari va fondlarining eng asosiy moddiy manbai bo‘lib mamlakatning md hisoblanadi. mdning hajmi umumdavlat ehtiyojlarini qondirish va ijtimoiy ishlab chiqarishni kengaytirish imkoniyatlarini aniqlab beradi. aynan md va uning alohida qismlarining - iste’mol fondi va jamg‘arish fondining - hajmini hisobga olgan holda iqtisodiyotning rivojlanish proporsiyalari (nisbatlari) va tarkibiy tuzilmasi aniqlanadi. xuddi shuning uchun ham barcha mamlakatlarda md statistikasiga muhim ahamiyat berilayotir. moliyaning ishtirokisiz mdni taqsimlab bo‘lmaydi. …

4 / 7

a’minlash hamda davlatning funksiyalari va vazifalarini bajarish maqsadida markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan pul mablag‘lari fondlarini shakllantirish, taqsimlash va foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan iqtisodiy (moliyaviy) munosabatlarga moliya deyiladi. 2-savol bayoni. moliya bazis kategoriyasi hisoblansa-da, ko‘p jihatdan u hukumat tomonidan amalga oshiriladigan (yurgiziladigan, hayotga tatbiq etiladigan) moliyaviy siyosatga ham bog‘liq bo‘ladi. moliya – bu, eng avvalo, taqsimlash kategoriyasi. uning yordamida mdni ikkilamchi taqsimlanishi yoki qayta taqsimlanishi amalga oshiriladi. moliyaviy munosabatlarning ijtimoiy-iqtisodiy mohi-yati “davlat kimning hisobidan moliyaviy resurslarni oladi va kimlarning manfaatlari uchun bu mablag‘lardan foydalanadi?” degan savolning tadqiq qilinishi orqali namoyon bo‘ladi. taqsimlash jarayonlari faqatgina moliya orqali emas, balki boshqa iqtisodiy kategoriyalar, jumladan baho, kredit, soliq va h.k.lar orqali ham amalga oshiriladi. tovar qiymatining pulda ifodalanishiga baho deyiladi. mdning taqsimlanishidan oldin tovar realizatsiya qilinishi kerak. baho mulkdorlarga mahsulot realizatsiyasidan kelib tushishi mumkin bo‘lgan pul mablag‘larining o‘lchamini aniqlaydi va navbatdagi taqsimlash jarayonlari uchun boshlang‘ich asos sifatida maydonga chiqadi. baho tovarlarga bo‘lgan talab va taklifni …

5 / 7

dalaniladi. masalan, ayrim mamlakatlarda bojxona bojlari ko‘plab tovar guruhlari bo‘yicha sotib olish olish bahosi bo‘yicha emas, balki haqiqatdagisidan keskin farq qiluvchi normativ baholar bo‘yicha undiriladi. shunga mos ravishda (boshqa sharoitlar teng bo‘lgan taqdirda) byudjetning daromadlari va mamlakat ichki bozoridagi baholar ortadi. moliya va kredit mustaqil iqtisodiy kategoriyalar sifatida bir-biri bilan uzviy bog‘liqdir. ular hamkorlikda kengaytirilgan asosda korxonalar pul fondlarining doiraviy aylanishiga xizmat qiladi. kredit bank tizimi va maxsus moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshiriladigan ssuda fondining harakatini ifoda-laydi. bank krediti sifatida sof ko‘rinishda tushuniladigan kredit davlatga bevosita bog‘liq emas. takror ishlab chiqarish jarayonida uning roli yetarli darajada aniqlangan - bu daromadlar va harajatlar o‘rtasidagi vaqtinchalik uzilishni qoplash usuli, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilishning ehtiyojlarini qoplash usuli va h.k. biroq, bir vaqtning o‘zida, kredit - byudjet defitsiti va byudjet-kassa uzilishini (navbatdagi daromadlar kelib tushgunga qadar byudjet harajatlarini qoplash uchun bank xizmatlari zarur bo‘lgan paytda) qoplashning muhim shakli. o‘z navbatida, agar byudjet mablag‘lari tijorat …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moliyaning mohiyati va funksiyalari"

1-mavzu. moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: 1. moliyaning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati. 2. moliya iqtisodiy kategoriya sifatida. 3. moliyaning taqsimlash va nazorat funksiyalari. ularning o‘zaro bog‘liqligi. 1-savol bayoni. “moliya” arabcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilida eng umumiy tarzda “pul mablag‘lari” ma’nosini anglatadi. bu so‘z ona tilimizda ishlatilishining quyidagi ko‘rinishlari mavjud: · maqsadli pul fondlarini hosil etish, jamlash, taqsimlash va ishlatish ffshakllantirish, taqsimlash, ularni sarf qilish tizimi (masalan, moliya yili, moliya kapitali, moliya tizimi); · biror shaxs, oila, jamoa, muassasa, tashkilot yoki davlat tasarrufidagi pul mablag‘lari (masalan, korxona moliyasi); · shunday (moliya) ishlar(i) bilan shug‘ullanuvchi davlat organi (so‘zlashuv tilida)[footnoteref...

This file contains 7 pages in DOCX format (35.6 KB). To download "moliyaning mohiyati va funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: moliyaning mohiyati va funksiya… DOCX 7 pages Free download Telegram