ma’lumotlarbazasi

PPTX 52 стр. 667,9 КБ Бесплатная загрузка

52 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 667,9 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 52

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 52

слайд 1 ma’lumotlar bazasi mavzu: ma’lumotlarning relatsion modeli asosiy tushunchalar relatsion algebra 1 сссс 1 relatsion model 1970 yilda amerikalik matematik e.f.kodd birinchi marta relatsion modelning asosiy tushunchalari va cheklanishlarini shakllantirdi. modelning soddaligi va ko‘rgazmaliligi hamda kuchli nazariy asoslanishi ushbu modelning ommaviylashuviga olib keldi. modeldagi ma'lumotlar strukturasi asosi munosabat hisoblanadi, shuning uchun model relatsion model nomini olgan (inglizcha relation - munosabat) 2 2 relatsion model: aspektlar relatsion ma'lumotlar modelining uchta aspekti: ma'lumotlar obyektlari (ma'lumotlar strukturasi) ma'lumotlar yaxlitligi ma'lumotlarni qayta ishlash (relational algebra) 3 3 relatsion model: tushunchalar relatsion mbning asosiy tushunchalari:: ma'lumotlar turi domen atribut kortej birlamchi kalit munosabat munosabat sxemasi ma'lumotlar bazasi va mb sxemasi 4 4 relyatsion model: domen domen - bu bir xil turdagi atomar qiymatlarining nomlangan to'plami domenlar muayyan atribut qiymatlaridan olinadigan umumiy qiymatlar majmuasi hisoblanadi. atribut - muayyan predmet soha uchun mantiqiy bo'lgan domen qiymatlarining qismiy to'plami domenlar taqqoslashni cheklaydi: agar bitta domenda ikkita atribut …

2 / 52

del: sxemalar ikki munosabatning sxemalari ekvivalent munosanatlar deb ataladi, agar ular bir xil darajaga ega va sxemalardagi atribut nomlari, solishtiriadigan (bir xil domenning) atributlari bir xil joylarda joylashtirish mumkin bo'lsa. mb sxemasi - bu munosabatlarning nomlangan sxemalari to'plami. relatsion mb - bu mb sxemasidagi munosabat sxemalar nomlariga mos keladigan munosabatlar to'plami. 8 8 relatsion model: munosabat munosabatlar tanasi kortejlar to‘plamdan iborat har bir kortej quyidagi juftliklari to‘plamdan iborat munosabat – bu bir xil munosabat sxemasiga mos keladigan kortejlar to'plami kortejlar soni munosabatning kardinal soni yoki quvvati deyiladi 9 9 relatsion model: kalitlar kalit - bu qiymati kortejlarni bir qiymatli identifikatsiyalaydigan atribut. agar kortejlar faqat bir nechta atribut qiymatlarini birlashtirish orqali identifikatsiyaladigan bo‘lsa, u holda munosabat tarkibli kalit ega bo‘ladi kalitlardan biri har doim birlamchi (primary key) deb e'lon qilinadi, uning qiymatlarini yangilab bo'lmaydi 10 10 relatsion munosabat: kalitlar kalitlarning asosiy xossalari: nodirlik qiymatlarning mavjudligi (not null) qo'shimcha xossalari: ixchamlik barqarorlik …

3 / 52

kkita bir xil satr mavjud emas sart va ustunlarni ixtiyoriy tartibda qarab chiqish mumkin 16 16 relatsion model: xossalari odatdagi jadval va munosabatlarning farqi: atribut qiymatlarining atomarligi 17 17 relatsion model: misol 18 sun’iy kalitlardan foydalanishga misol: 18 relatsion model: aloqa (masala) masala: clients jadvaliga telefon raqamlar ustun qo'shish talab etiladi. ko‘pchilik odamlar bir nechta telefon raqamlariga ega (uy, uyali, ish). atribut atomiklik xossasining ziddiyati yoki ma'lumotlarning ortiqchaligi ikkinchi jadvalga bo'lgan zaruriyat 19 19 relatsion model: aloqa (misol) 20 20 relatsion model: aloqa (misol) 21 21 relatsion model: aloqalar (tushunchalar) relatsion model ma'lumotlar bazasini o'zaro aloqadagi munosabatlar to'plami sifatida ifodalaydi har bir aloqada bitta munosabat asosiy (ajdod), ikkinchisi esa tobe (avlod) vazifasini bajaradi asosiy munosabatning bir korteji tobe munosabatning bir nechta korteji bilan bog‘lanishi mumkin 22 22 aloqa uchun asosiy munosabatning asosiy kaliti (parent) ishlatiladi asosiy kalit odatda asosiy munosabatlarning birlamchi kaliti (primary key) olinadi tobe munosabatda asosiy munosabatning birlamchi …

4 / 52

ng birlamchi kalitlarining nodirligi tekshiriladi birlamchi kalitda ishtirok etuvchi har qanday atribut aniqlanmagan qiymatni (not null) olishiga yo'l qo'yilmaydi 27 27 relatsion model: butunlik tilning butunligi shundan iboratki, relyatsion mbbti sql standartidan past bo'lmagan ma'lumotlarni tavsiflash va manipuliyalash tillari bilan ta’minlasi kerak. til butunligiga qo‘yiladigan talablar: standartga mos kelmaydigan boshqa quyi darajadagi ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish vositalari mavjud bo'lmasligi kerak 28 28 relatsion model: butunlik havola butunligi munosabatlar o‘rtasidagi aloqalar o'rnatilganda havolaning butunligini qo‘llab-quvvatlanishini ta'minlaydi. havola butunligi qo‘yiladigan talablar: tobe munosabatda paydo bo'ladigan har bir tashqi kalit qiymati uchun asosiy munosabatda asosiy kalitning xuddi shunday qiymatiga ega bo'lgan kortej bo'lishi kerak 29 29 relatsion model: butunlik havola butunligi qo‘yiladigan talablar : ya'ni tashqi kalit qiymati quyidagilardan biri bo'lishi kerak: asosiy kalitning qiymatiga teng bo'lishi kerak butunlay aniqlanmagan (null) qiymatiga teng bo'lishi kerak 30 30 relatsion model: butunlik har bir tashqi kalit uchun quyidagilar hal qilishinishi kerak : mazkur tashqi kalit aniqlanmagan …

5 / 52

xlitlik atribut xossalariga cheklovlarni belgilash orqali ishlab chiquvchi tomonidan o'rnatiladi cheklovlarning turlari : qiymatlar nodirligi belgilash majburiy to'ldirishni amalga oshirish jimlik bo‘yicha qiymat berish qiymatlar diapozoniga kirish qiymat to'plamiga tegishlilik 34 34 relatsion model: amallar 35 35 relatsion algebra: tur bo‘yicha moslik ikki munosabatlar tipi bo‘yicha mos bo‘ladi, agar ular ekvivalent sxemalarga ega bo'lsa, ya’ni:: agar ularning har biri aynan bir xil atributlar to‘plamiga ega bo'lsa agar sxemalardagi atributlarni solishtiriadigan atributlari bir xil joylarda joylashtirish mumkin bo'lsa 36 36 relatsion algebra: tur bo‘yicha moslik 37 37 relyatsion algebra: birlashish birlashish: turi bo‘yicha mos ikkita a va b munosabatlarning birlashmasi deb, belgilangan ikkita munosabatlardan biriga yoki ikkalasiga tegishli barcha kortejlarni o'z ichiga olgan munosabatga aytiladi. 38 38 relyatsion algebra: birlashish misol: 39 39 relyatsion algebra: kesishish kesishish: turi bo‘yicha mos ikkita a va b munosabatlarning kesishmasi deb, bir vaqtning o'zida ikkita berilangan munosabatlarga tegishli barcha kortejlarni o'z ichiga olgan munosabatga aytiladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 52 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ma’lumotlarbazasi"

слайд 1 ma’lumotlar bazasi mavzu: ma’lumotlarning relatsion modeli asosiy tushunchalar relatsion algebra 1 сссс 1 relatsion model 1970 yilda amerikalik matematik e.f.kodd birinchi marta relatsion modelning asosiy tushunchalari va cheklanishlarini shakllantirdi. modelning soddaligi va ko‘rgazmaliligi hamda kuchli nazariy asoslanishi ushbu modelning ommaviylashuviga olib keldi. modeldagi ma'lumotlar strukturasi asosi munosabat hisoblanadi, shuning uchun model relatsion model nomini olgan (inglizcha relation - munosabat) 2 2 relatsion model: aspektlar relatsion ma'lumotlar modelining uchta aspekti: ma'lumotlar obyektlari (ma'lumotlar strukturasi) ma'lumotlar yaxlitligi ma'lumotlarni qayta ishlash (relational algebra) 3 3 relatsion model: tushunchalar relatsion mbning asosiy tushunchalari:: ma...

Этот файл содержит 52 стр. в формате PPTX (667,9 КБ). Чтобы скачать "ma’lumotlarbazasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ma’lumotlarbazasi PPTX 52 стр. Бесплатная загрузка Telegram