buyuk geografik kashfiyotlar

PDF 14 pages 459.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 459.6 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

buyuk geografik kashfiyotlar mavzu rejasi: 1.buyuk geografik kashfiyotlar tashabbuskorlari bo’lgan davlatlar. 2.buyuk geografik kashfiyotlar va uning oqibatlari. buyuk geografik kashfiyotlar. geografiya eng qadimiy fanlardan hisoblanadi. ma'lumki, fanga miloddan avvalgi iii asrda eratosfen tomonidan asos solingan. eratosfen davridan to hozirgi vaqtgacha geografiya turli rivojlanish bosqichlarini bosib o'tdi. eratosfen davri geografiyasini tasviriy geografiya deb ataladi. geografiya fani paydo bo'lganidan boshlab, hozirgi kungacha rivojlanish tarixi turli bosqichlarga bo'linadi. ana shu bosqichlardan biri-buyuk geografik kashfiyotlar davri deb ataladi. bu davr xv asr oxiridan xvii asr boshlarigacha bo'lgan davrni o'z ichiga oladi.ma'lumki, har qanday kashfiyot, yangilik yangi nomni keltirib chiqaradi. buyuk geografik kashfiyotlar davrida ulkan materiklar, qit'alar, orollar, dengizlar, ko'llar, daryolar va boshqa ko'plab geografik ob'yektlar kashf etilgan. "kashfiyot” tushunchasi ayrim hududlarga nisbatan nisbiy tushuncha hisoblanadi yoki kashfiyotchi sayyohlar qadim zamonlardan buyon mahalliy aholi yashab kelayotgan yerlarni o'zlari uchun kashf etishadi. ma'lumki, buyuk geografik kashfiyotlar davrida kemasozlik rivojlangan "qudratli dengiz mamlakatlari”–angliya, ispaniya, portugaliya, gollandiya, fransiya …

2 / 14

st indiya (g'arbiy hindiston) deb atalgan. hozir bu orollar katta va kichik antil orollari va bagama orollari deb ataladi.1493-yilgi ikkinchi sayohat paytida x.kolumb kashf etgan orollardan biri dоminika («yakshanba») deb atagan. shuningdek, san-kristofer, santa-krus (avliyo krest) san-xuan, 1498-yilda esa trinidad («uch orol») ni kashf etgan. yuqorida sanab o'tilgan orollar nomidagi «san»-«avliyo» ma'nosini beradi. ma'lumotlarga ko'ra, bu orollar diniy marosimlar va bayramlar nishonlanadigan kunlari kashf etilganidan shunday nomlangan. xv asrdan boshlab portugallar afrikaning g'arbiy sohillarini o'rganishni boshlab berishdi. 1445-yili ular afrikaning sahroi kabir sohillaridan o'tib, yashil burun deb nom olgan joygacha yetib kelishdi. bu yerni yashil burun deb atalishiga sabab, sahroi kabir qumlari va o'simliksiz qoyalaridan so'ng doimiy yashil, tropik o'rmonlar bilan qoplangan qirg'oqqa shunday nom berilgan. bu davirga kelib gvineya ko'rfazida fil suyagi qirg'og'i, oltin qirg'oq nomlari ham paydo bo'ldi. 1487-1488-yillari portugaliyalik bartolomeu diash ekspedisiyasi afrikaning eng janubiy nuqtasigacha yetib keladi va kuchli dovullarga duch kelib, ortga qaytishga majbur bo'ladi. …

3 / 14

aylanma sayohat qilish chog'ida dengizchilardan biri janubiy amerika qirg'oqlarida uzoqdan «tepalikni ko'ryapman» (portugalcha-«monte vidi») degan. keyinchalik 1726-yilda barpo etilgan shahar xuddi shunday-montevideo deb nomlangan. hozir bu shahar urugvay davlati poytaxti. fernan magellan xuddi shu yili hozir uning nomi bilan ataluvchi bo'g'oz orqali suzib o'tayotgan paytda uzoqdan orolda har yer-har yerda gulxanlarni ko'rgan. iqlimi sovuq bo'lgan ushbu orolda mahalliy aholi gulhan yoqib isinishayotgan ekan, shu- shu orol nomi «olovli yer» deb ataladigan bo'lgan. f.magellan ekspedisiyasi 1520-1521-yillari olovli yer orolidan janubiy-sharqiy osiyodagi orollargacha 17 ming km. masofani uch oydan ortiqroq vaqt mobaynida juda katta qiyinchiliklar bilan suzib o'tdi. ekspedisiya tarixchisi antonio pifagettaning yozishicha, «...biz suzib o'tgan okeanni tinch okean deb atadik, chunki shuncha vaqt mobaynida birorta ham dovulga duch kelmadik». f.magellan tinch okean deb nom bergan ushbu okean fransuz tadqiqotchisi byuash taklif etgan ulug' okean nomi bilan ham ma'lum vaqt atab kelingan. haqiqatdan ham ushbu okean yer sharidagi eng katta okean hisoblanadi. …

4 / 14

fransuzcha nomlar, atlantika sohillarida-gollandiya qo'l ostidagi yerlarda shu mamlakatdan «ko'chib» kelgan nomlar paydo bo'la boshladi. gollandlar 1613-yilda asos solgan yangi amsterdam shahri 1674-yildan nyu-york («yangi shahar») deb o'zgartirilgan. yevropadan «ko'chirib» keltirilgan nomlar ko'p: vuster, gloster, kembrij, manchester, nortvud, portlend, portsmut va hakazo. ispaniyalik sebastyan kabot la-plata pasttekisligida–paragvay daryosining paranaga qo'shilish qismida mahalliy indeyeslarga duch keladi. indeyeslarning kumush taqinchoqlari va kumushdan yasalgan buyumlarini ko'rgan s.kabot daryoning yuqori oqimi bo'ylab kumush izlaydi. shuning uchun ular daryoni «kumush daryo» deb nomlagan. keyinchalik la-plata tekisligida paydo bo'lgan davlatni ham ispanlar argentina («kumush») deb atashgan. la- plata tekisligida 1535-yilda asos solingan shaharni ular buenos-ayres («yoqimli shamollar»), to'liq nomi bilan «trinidad muqaddas shahri, bibi maryam yoqimli shamollari porti» deb atagan. hozir shahar buenos-ayres yoki bayres deb ataladi. dunyo xaritasida ayrim sayyoh-dengizchilar nomi bilan birga dengiz qaroqchilari nomini ham uchratamiz. ulardan eng mashhuri «temir qaroqchi» nomini olgan ingliz fransis dreyk hisoblanadi. u 1577-1580-yillari oralig'ida hozirgi plimut shahridan …

5 / 14

og' nomlari atalgan. ingliz sayyohi jon eyr avstraliya materigini g'arbdan sharqqa kesib o'tib, atroflicha o'rgangan. uning sharafiga maunt–eyr tog'i, eyr yarim oroli, eyr-nort ko'li, eyr daryosi deb nomlangan. avstraliyaning janubida - katta avstraliya ko'rfazi qirg'oqlari bo'ylab nallarbor cho'li cho'zilib yotadi. nallarbor (lotincha nullarbor)–«daraxtsiz, o'simliksiz yer» degan ma'noni beradi, bu cho'lga j.eyr shunday nom bergan. avstraliya kashfiyotchilaridan biri jeyms kuk materikning sharqiy sohillarida to'xtab o'tgan bir joyni botani-bey (botanika buxtasi) deb nomlagan. chunki u shu yerlardan yevropaliklarga umuman noma'lum bo'lgan ko'pgina o'simliklardan namuna to'plagan. keyinchalik bu joy o'rnida sidney shahri qad ko'targan. yevropaliklar avstraliyaga ilk qadam qo'yganlarida o'zlariga noma'lum bo'lgan xaltali hayvonni ko'rib, aborigenlardan «bu nima?» deb so'rashsa, mahalliy aholi yelka qisib, «kenguru»-ya'ni «tushunmadim» deb javob berishgan ekan. shu-shu hayvon nomi kenguru bo'lib qolgan. avstraliya janubida kenguru oroli ham bor. hozirgi avstraliyada bayron burni, york burni, bass bo'g'ozi, myorchison, de-grey, mitchell, gregori daryolari, uels ko'li, sentral-maunt-styuart va ogastes tog'lari, viktoriya daryosi …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk geografik kashfiyotlar"

buyuk geografik kashfiyotlar mavzu rejasi: 1.buyuk geografik kashfiyotlar tashabbuskorlari bo’lgan davlatlar. 2.buyuk geografik kashfiyotlar va uning oqibatlari. buyuk geografik kashfiyotlar. geografiya eng qadimiy fanlardan hisoblanadi. ma'lumki, fanga miloddan avvalgi iii asrda eratosfen tomonidan asos solingan. eratosfen davridan to hozirgi vaqtgacha geografiya turli rivojlanish bosqichlarini bosib o'tdi. eratosfen davri geografiyasini tasviriy geografiya deb ataladi. geografiya fani paydo bo'lganidan boshlab, hozirgi kungacha rivojlanish tarixi turli bosqichlarga bo'linadi. ana shu bosqichlardan biri-buyuk geografik kashfiyotlar davri deb ataladi. bu davr xv asr oxiridan xvii asr boshlarigacha bo'lgan davrni o'z ichiga oladi.ma'lumki, har qanday kashfiyot, yangilik yangi nomni keltirib...

This file contains 14 pages in PDF format (459.6 KB). To download "buyuk geografik kashfiyotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk geografik kashfiyotlar PDF 14 pages Free download Telegram