sud orqali fuqarolarning shaxsiy-nomulkiy huquqlarini himoya qilish

DOC 49,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663327979.doc н sud orqali fuqarolarning shaxsiy-nomulkiy huquqlarini himoya qilish ma`lumki, totalitar tuzum sharoitida fuqaroning muammolari va tashvishlari ma`muriy-buyruqbozlik tizimining e`tiboridan chetda qolib kelgan edi. o`sha davr sharoitida shaxsning nomoddiy huquqlari, sha`ni va qadr - qimmatining himoyasi ham hamin qadar edi. endilikda huquqiy davlat, fuqarolik jamiyati barpo etilayotgan mustaqil o`zbekistonda umuminsoniy qadriyatlar va shaxs huquqi ustunlikka egadir. aslida qonunlarning sifati, shaxsning jamiyatda tutgan huquqiy holati, davlat va fuqarolar o`rtasidagi munosabatlar davlatning fuqarolar shaxsiy hayotiga aralashuv chegarasi bilan belgilanadi. o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 19-moddasida: “o`zbekiston respublikasi fuqarosi va davlat bir-biriga bo`lgan huquqlari va burchlari bilan o`zaro bog`liqdirlar. konstitusiya va qonunlarda mustahkamlab qo`yilgan huquq va erkinliklari daxlsizdir, ulardan sudsiz mahrum etishga yoki ularni cheklab qo`yishga hech kim haqli emas” deyiladi. huquqiy davlat qurishda fuqarolarning huquqiy madaniyati va siyosiy tafakkuri muhim omillardan sanaladi. agar fuqarolar qonunlarni puxta bilsalar, ularga hurmat bilan munosabatda bo`lsalar va ularga so`zsiz rioya qilsalar, jamiyat yanada taraqqiylashadi va yuksak maqsadlarga erishiladi, …

hasida ma`naviy zararni undirish nisbatan yangi institut hisoblanganligi bois, qolaversa fuqarolarning ma`naviy zararni undirishga doir qonunchiliklarni bilmasliklari natijasida yetkazilgan ma`naviy zarar uchun to`lov undirishni talab qilmaslik holatlari ko`plab uchramoqda. shuningdek, sudlarimiz ham ayrim hollarda ma`naviy zararni qoplash bilan bog`liq ishlarni ikkinchi darajali ish sifatida qarab, ko`p vaziyatlarda e`tiborsizlik bilan qarash holatlari kuzatiladi. shu munosabat bilan ma`naviy zararni qoshlash haqidagi ishlar bo`yicha sud amaliyotini o`rganish natajalarini muhokama qilib, o`zbekiston respublikasi oliy sudi plenumi ma`naviy zarar yetkazish bilan bog`liq bo`lgan munosabatlarni tartibga soluvchi qonunlarning turliligi, ularni kuchga kirish muddatlarining har xilligi, shuningdek fuqarolik kodeksi qabul qilinishi bilan tushuntirishlar berish talab qilinadigan muammolar kelib chiqqanligini qayd etgan holda 28 aprel 2000 yilda “ma`naviy zararni qoplash haqidagi qonunlarni qo`llashning ayrim masalalari to`g`risida” gi qarorini qabul qildi. ma`naviy zararni undirish bilan bog`liq fuqarolik ishlarini ko`rib chiqish jarayonida kelib chiqqan nizolarni to`g`ri va o`z vaqtida hal etish uchun sudlar har bir ish bo`yicha quyidagi holatlarga alohida …

holatlarda va qanday harakatlar (harakatsizlik) bilan yetkazilganligini; j) zarar yetkazuvchining ayblilik darajasini; z) jabrlanuvchi qanday ma`naviy va jismoniy azoblar tortganini; k) ma`naviy zararni qoplashning qanday miqdorda baholash va nizoni hal qilish uchun ahamiyatga ega bo`lgan boshqa holatlarga e`tibor berish lozimligini. amaldagi fuqarolik kodeksining 1021-moddasiga ko`ra, ma`naviy zarar yetkazganlik uchun javobgarlikning kelib chiqishiga asos bo`luvchi shartlardan biri sifatida zarar yetkazuvchining aybi mavjud bo`lishi ko`rsatib o`tilgan. shuning bilan bir qatorda zarar yetkazuvchining aybidan qat`i nazar quyidagi holatlarda, ya`ni: a) zarar fuqaroning hayoti va sog`ligiga oshiqcha xavf manbai tomonidan yetkazilgan bo`lsa; b) zarar fuqaroga uni qonunga xilof tarzda hukm qilish, jinoiy javobgarlikka tortish, ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olishni yoki munosib xulq-atvorda bo`lish haqida tilxat olishni qonunga xilof ravishda qo`llash, ma`muriy jazo qo`llash va qonunga xilof tarzda ushlab turish natijasida yetkazilgant bo`lsa; v) zarar or-nomus, qadr-qimmat va ishchanlik obro`-e`tiborini haqoratlovchi ma`lumotlarni tarqatish tufayli yetkazilgan bo`lsa zarar albatta qoplanishi shartligi ko`rsatib o`tiladi. agar ruxiy zarar …

yetkazilgan haqiqiy holatlar bilan bir qatorda jabrlanuvchining shaxsiy xususiyatlarini e`tiborga olishlari lozimligi qonunchilikda o`z ifodasini topgan. shu o`rinda haqiqiy holat deganda, asosan ruhiy zarar yetkazilgan faktik holatlar tushuniladi. jumladan, jabrlanuvchiga zarar tor doiradagi suhbatlarda, ilmiy anjumanlarda shuningdek, ommamiy axborot vositalari orqali yetkazilishi mumkin. ma`naviy zararni undirish jarayonida jabrlanuvchining shaxsiy xusu-siyatlari va shu orqali jamiyatda tutgan o`rni ham alohida e`tiborga olinishi lozim. garchi, barcha fuqarolar qonun oldida teng bo`lsalarda, jamiyatda ularga turlicha baho beriladi. masalan, yaxshi mutaxasis yoki yaxshi xodim sifatida, yaxshi oila boshlig`i yoxud yetuk davlat arbobi sifatida ularga jamiyat a`zolarining o`zlari baho beradilar va jamiyatda shaxslar o`z shaxsiy xususiyatlari bilan bir-birlaridan farq qiladilar. shu tufayli ularga nisbatan bir xil miqdordagi ma`naviy zararni undirish majburiyatini sudlarga yuklash to`g`ri bo`lmaydi. jumladan, deputat okrugidagi saylovchilar tomonidan saylangani, ularning ishonchini qozongani, omma oldidagi yuksak ma`naviy-axloqiy fazilatlar sohibi ekanligidan kelib chiqib, unga yetkazilgan ma`naviy zararning hajmini belgilashda oddiy xodimga yetkazilgan ruhiy zarar miqdoriga tenglashtirib …

ngan suiqasd uning jamiyatda shaxs sifatida ma`naviy (ruxiy) qiynalishiga, o`zligini yo`qotishga majbur qiladi. masalan, o`z diniga, e`tiqodiga kuchli sig`ingan shaxsni majburiy ravishda jamiyatdan ajratib olgan holda uning diniy e`tiqodiga qarshi bo`lgan harakatlarni qilishga majburlash, xis-tuyg`ularini haqoratlash bevosita uning dunyoqarashiga, qadr-qim-matiga, shaxsiyatiga, iymon va e`tiqodiga salibiy ta`sir ko`rsatadi va insonning qattiq ma`naviy azoblanishiga olib keladi. bunda aybdor deb topilgan shaxs o`z harakat yoki harakatsizligi oqibatida jabrlangan shaxsga yetkazgan ma`naviy zararni qonun bo`yicha qoplashga majburdir. sudlar tomonidan ma`naviy zararni qoplash bilan bog`liq ishlarni ko`rish jarayonida jabrlanuvchining jamiyatdagi ijtimoiy mavqeini hisobga olish bilan bir qatorda jabrlanuvchining ijtimoiy ahvolini ham e`tiborga olishlari lozim. chunki fuqarolik qonunchiligi ma`naviy zararni qoplash miqdorini aniqlashda oqilonalik va adolatlilik talablari e`tiborga olinishi lozim. javobgarning sud belgilagan ma`naviy zararni qoplash imkoniyatiga ega bo`lsagina, ruhiy zararni undirishga kafolat mavjud bo`ladi. aks holda sud hal qiluv qarorlari ijro etilmasdan qog`ozda qolib ketaveradi. lekin bu degani javobgar “vaziyatdan qutilib qoladi” degan ma`noni anglatmaydi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sud orqali fuqarolarning shaxsiy-nomulkiy huquqlarini himoya qilish"

1663327979.doc н sud orqali fuqarolarning shaxsiy-nomulkiy huquqlarini himoya qilish ma`lumki, totalitar tuzum sharoitida fuqaroning muammolari va tashvishlari ma`muriy-buyruqbozlik tizimining e`tiboridan chetda qolib kelgan edi. o`sha davr sharoitida shaxsning nomoddiy huquqlari, sha`ni va qadr - qimmatining himoyasi ham hamin qadar edi. endilikda huquqiy davlat, fuqarolik jamiyati barpo etilayotgan mustaqil o`zbekistonda umuminsoniy qadriyatlar va shaxs huquqi ustunlikka egadir. aslida qonunlarning sifati, shaxsning jamiyatda tutgan huquqiy holati, davlat va fuqarolar o`rtasidagi munosabatlar davlatning fuqarolar shaxsiy hayotiga aralashuv chegarasi bilan belgilanadi. o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 19-moddasida: “o`zbekiston respublikasi fuqarosi va davlat bir-biriga bo`lg...

Формат DOC, 49,5 КБ. Чтобы скачать "sud orqali fuqarolarning shaxsiy-nomulkiy huquqlarini himoya qilish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sud orqali fuqarolarning shaxsi… DOC Бесплатная загрузка Telegram