massivlar bilan ishlash

PDF 10 pages 873.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 873.7 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

8-ma’ruza. massivlar bilan ishlash. murakkab turlar massivlar, bir o‘lchovli massivlarni dasturlash tilida ifodalanishi asosida dastur yaratish. ikki o‘lchovli massivlar reja. 1. massiv haqida tushuncha va uning qo’llanish holatlari 2. bir va ko’p o’lchamli massivlar va ularni e’lon qilish 3. massivlardan foydalanish va initsializatsiyalash xotirada ketma-ket (regulyar) joylashgan bir xil turdagi qiymatlarga massiv deyiladi. odatda massivlarga zarurat, katta hajmdagi, lekin cheklangan miqdordagi va tartiblangan qiymatlarni qayta ishlash bilan bog’liq masalalarni yechishda yuzaga keladi. faraz qilaylik, talabalar guruhining reyting ballari bilan ishlash masalasi qo’yilgan. unda guruhning o’rtacha reytingini aniqlash, reytinglarni kamayishi bo’yicha tartiblash, konkret talabaning reytingi haqida ma’lumot berish va boshqa masala ostilarini yechish zarur bo’lsin. qayd etilgan masalalarni yechish uchun berilganlarning (reytinglarning) tartib-langan ketma-ketligi zarur bo’ladi. bu yerda tartiblanganlik ma’nosi shundaki, ketma-ketlikning har bir qiymati o’z o’rniga ega bo’ladi (birinchi talabaning reytingi massivda birinchi o’rinda, ikkinchi talabaniki - ikkinchi o’rinda va hakoza). berilganlar ketma- ket-ligini ikki xil usulda hosil qilish mumkin. …

2 / 10

a u fiksirlangan miqdordagi bir turdagi qiymatlardan - sonlardan iboratdir. demak, massiv - bu fiksirlangan miqdordagi ayrim qiymatlarning (massiv elementlarining) tartiblangan majmuasidir. barcha elementlar bir xil turda bo’lishi kerak va bu tur element turi yoki massiv uchun tayanch tur deb nomlanadi. yuqoridagi keltirilgan misolda reyting - haqiqiy turdagi vektor deb nomlanadi. programmada ishlatiladigan har bir konkret massiv o’zining individual nomiga ega bo’lishi kerak. bu nomni to’liq o’zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati massivning o’zi bo’ladi. massivning har bir elementi massiv nomi, hamda kvadrat qavsga olingan va element selektori deb nomlanuvchi indeksni ko’rsatish orqali oshkor ravishda belgilanadi. murojaat sintaksisi: [ ] bu ko’rinishga xususiy o’zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati mas-sivning alohida elementidir. bizning misolda reyting massivining alohida komponentalariga reyting[1],…,reyting[n] xususiy o’zgaruv-chilar orqali murojaat qilish mumkin. boshqacha bu o’zgaruvchilar indeksli o’zgaruvchilar deyiladi. massiv indeksi sifatida butun son qo’llaniladi. umuman olganda indeks sifatida butun son qiymatini qabul qiladigan ixtiyoriy ifoda ishlatilishi mumkin va uning …

3 / 10

kon beradi. massivlarning ishlatilish sababi. siz dasturni yozyapsiz, unda foydalanuvchi beshta butun sonni kiritishi va ularni ekranga chiqarishi mumkin. ushbu vaziyatni hal qilishning usullaridan biri dasturda beshta alohida butun o'zgaruvchini e'lon qilish va ularda ko'rsatilgan qiymatlarni saqlashdir. bunday e’lon qilish quyidagicha bo’lishi mumkin: int firstnumber = 0; int secondnumber = 0; int thirdnuinber = 0; int fourthnumber = 0; int fifthnumber = 0; ammo agar foydalanuvchi 500 va undan ortiq sonlarni saqlashi va aks ettirishi kerak bo'lsa, u holda yuqoridagi tizim yordamida 500 ta shunday butun o'zgaruvchini e'lon qilishi kerak edi. buni amalga oshirish uchun ko'p mehnat va sabr-toqat kerak. agar foydalanuvchi 5 o'rniga 500 000 butun sonni so'rasa nima bo'ladi? har biri nolga tenglashtiriladigan beshta butun sonli qatorni e'lon qilish to'g'riroq: int mynumbers[5] = {0}; shunday qilib, agar 500000 ta butun sonni berishni so'rashgan bo'lsa, unda massivni muammosiz oshirish mumkin: int manynumbers[500000] = {0}; besh belgidan iborat massivni quyidagicha …

4 / 10

$365}; massivning barcha elementlari nol bo’lishi ham mumkin (standart qiymat kompilyator tomonidan taqdim etiladi): int mynumbers[5] = {0}; yuqoridagi qator barcha elementlarga nol qiymatni beradi. shuningdek, qator elementlarining faqat bir qismini initsializatsiyalash mumkin: int mynumbers[5] = {34, 56}; ushbu holatda dastlabki ikkita elementga 34 va 56 qiymatlari beriladi. boshqa elementlar esa nolga tenglashtiriladi. massivning uzunligini (ya'ni undagi elementlarning sonini belgilash) konstanta qilib belgilashva massivni belgilashda foydalanish mumkin: const int array_length = 5; int mynumbers[array_length] = {34, 56, -21, 5002, 365}; bu, masalan, massivning uzunligini bir nechta joylarda, masalan, massivning barcha elementlarini aylanib chiqish va undan foydalanish zarur bo'lganda foydalidir. bunday holda, qator uzunligini o'zgartirganda, faqat const int deb e'lon qilingan bitta qiymatni tuzatish kifoya qiladi. agar massivdagi elementlarning boshlang'ich soni noma'lum bo'lsa, uni chiqarib tashlash mumkin: int mynumbers[] = {2017, 2052, -525}; yuqoridagi kod qiymatlari 2017, 2052 va -525 bo'lgan uchta butun sonli massivni yaratadi. qanday qilib ma'lumotlar massivda saqlanadi …$

5 / 10

h lozimki, massiv egallagan xotira maydoni massivda saqlanadigan ma'lumotlar turi, bu holda int turi bilan belgilanadigan teng o'lchamdagi beshta blokdan iborat. oldingi darslarda butun sonli turlarining hajmini ko'rib chiqqan edik. shunday qilib, mynumbers massivi uchun kompilyator tomonidan ajratilgan xotira hajmi sizeof (int) * 5 baytni tashkil qiladi. umuman olganda, kompilyator tomonidan massiv uchun ajratilgan baytdagi xotira miqdori massiv baytlari = sizeof {element turi) * elementlar soni orqali aniqlanishi mumkin. massivda saqlangan ma'lumotlarga kirish. massiv elementlariga murojaat qilish uchun indekslardan (index) yoki massivdagi element raqamidan foydalanishingiz mumkin. massivning birinchi elementi 0-indeksga ega. masalan, mynumbers massivida saqlanadigan birinchi butun sonli qiymatga mynumbers[0], ikkinchisiga mynumbers [1] va xuddi shu tartibda qolgan qiymatlarga murojaat qilish mumkin. massivning beshinchi elementi mynumbers[4]. boshqacha qilib aytganda, massivdagi oxirgi elementning indeksi har doim uning uzunligidan bitta kam bo'ladi. c++ kompilyatori indeksning massivning aslida belgilangan chegaralarida ekanligini tekshirmaydi. siz faqat 10 ta elementni o'z ichiga olgan qatorda 1001 indeksidagi …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "massivlar bilan ishlash"

8-ma’ruza. massivlar bilan ishlash. murakkab turlar massivlar, bir o‘lchovli massivlarni dasturlash tilida ifodalanishi asosida dastur yaratish. ikki o‘lchovli massivlar reja. 1. massiv haqida tushuncha va uning qo’llanish holatlari 2. bir va ko’p o’lchamli massivlar va ularni e’lon qilish 3. massivlardan foydalanish va initsializatsiyalash xotirada ketma-ket (regulyar) joylashgan bir xil turdagi qiymatlarga massiv deyiladi. odatda massivlarga zarurat, katta hajmdagi, lekin cheklangan miqdordagi va tartiblangan qiymatlarni qayta ishlash bilan bog’liq masalalarni yechishda yuzaga keladi. faraz qilaylik, talabalar guruhining reyting ballari bilan ishlash masalasi qo’yilgan. unda guruhning o’rtacha reytingini aniqlash, reytinglarni kamayishi bo’yicha tartiblash, konkret talabaning reytingi ha...

This file contains 10 pages in PDF format (873.7 KB). To download "massivlar bilan ishlash", click the Telegram button on the left.

Tags: massivlar bilan ishlash PDF 10 pages Free download Telegram