shartnomalar nazariyasi

PDF 20 pages 554.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 554.9 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

139 viii - bob. shartnomalar nazariyasi transaksiya nazariyasiga muvofiq shaxslar o‘zaro hamkorligining umumiy doiralari institutlar tomonidan belgilanadi. bitimlarni tuzish shartlarining muayyan doiralari esa o‘zaro hamkorlikning turli ishtirokchilari o‘rtasida qayd etiladi. o‘zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining 9-bobi (101-112-moddalar) bitimlarga bag‘ishlangan. agar mulkchilik huquqlari nazariyasining atamalaridan foydalansak, mulkchilik huquqlari bilan almashish va ularni himoyalash to‘g‘risidagi har qanday kelishuvni shartnoma, deb atash mumkin. shartnomani tuzishda shaxslar rasmiy va norasmiy me'yorlarni muayyan bitim ehtiyojlari uchun qo‘llagan holda, ulardan foydalanadilar. boshqacha aytganda, shartnoma belgalangan institutsional doiralarda amalga oshiriladigan almashuv maqsadlari va shartlarining shaxslar tomonidan ongli ravishda va erkin tanlanishini aks ettiradi. 8.1. shartnoma tushunchasi shartnoma – belgalangan institutsional doiralarda shaxslarning ongli ravishda va erkin tanlovi natijasi hisoblangan mulkchilik huquqlari bilan almashish va ularni himoyalash to‘g‘risidagi kelishuv. shunday qilib, institutsional tahlil oqilona tanlov modelining umumiy emas, balki xususiy holatini ko‘rib chiqish uchun zamin yaratadi. ushbu model universal emas, u alohida institutsional doiralarda shaxslarning xatti-harakatini yoritish bilan chegaralanadi, …

2 / 20

vchi majburiyatlari paydo bo‘lishi to‘g‘risidagi rasmiy qoida ham, hatto shartnoma tuzish va uni bajarish lahzasi o‘rtasida 140 ancha vaqt o‘tgan taqdirda ham huquqlar bilan almashish imkonini beradi. bunday institutsional doiralarda amal qiluvchi «munosabatli» kishi, o‘z xususiyatlariga ko‘ra homo oeconomicusdan farq qiladi – birinchi tushuncha ikkinchisiga nisbatan ancha keng. 8.1-rasm. shartnomaviy majburiyat doirasi. «munosabatli» kishi oqilona maqsadli harakat me'yoriga amal qiladi, lekin shu bilan birga u o‘z xatti-harakatini ishonch, empatiya va bozor konstitusiyasini tashkil etuvchi boshqa me'yorlar asosida ham quradi. uni tuzish va bajarish lahzalarining vaqt bo‘yicha mos kelmasligini nazarda tutuvchi shartnoma odatiy holatni o‘zida namoyon etadi. bozor iqtisodiyoti normalari tizimida ko‘ra, shaxs xatti-harakatiga «tabiiy» omillarning ta'sirini oldindan aniq aytishning iloji yo‘q. chunki bozor iqtisodiyoti normalari shaxs va «tabiat» o‘rtasidagi emas, balki shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni tartibga soluvchi me'yorlar yig‘indisini namoyon etadi. shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik natijalariga «tabiat» ta'sirining uchta varianti mavjud. 1. «tabiat» o‘zaro hamkorlik natijalariga ta'sir ko‘rsatmaydi, shaxslar ushbu …

3 / 20

larning uchta turi mavjud: xatarga qarshi insonlar; xatarga betaraf munosabatda bo‘ladigan insonlar va xatarga moyil insonlar. 8.2. sotish to‘g‘risidagi shartnoma va yollash to‘g‘risidagi shartnoma qaysi institutsional doiralar insonlarning «tabiiy» («tabiat» bilan shartlangan) xatar va noaniqliklarga munosabatlarining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda shartnomalar tuzish imkonini beradi? ushbu institutsional doiralar bitim tomonlaridan biriga o‘zaro hamkorlik natijalariga «tabiiy omillar» ta'siridan qat'i nazar kafolatlangan daromad olish huquqini qo‘lga kiritib, xatardan voz kechish imkonini beruvchi yollash to‘g‘risidagi shartnomada belgilanadi. biroq bunda shartnomaning xatarga qarshi tomoni vaziyat qulay tus olgan hollarda katta daromad olish uchun e'tirozlardan voz kechadi. «yollash to‘g‘risidagi shartnoma» atamasi yollanma xodim va ish beruvchining o‘zaro hamkorligi modelidan kelib chiqib, unda shu narsa nazarda tutiladiki, yollanma xodim – xatarga qarshi, ish beruvchi esa xatarga nisbatan betaraf. bozor kon'yunkturasi va yollanma xodim ishlab chiqaruvchi mahsulotga talab qanday bo‘lishidan qat'i nazar, u mehnati uchun qat'iy belgilangan mukofotni oladi. bunda shartnomaning o‘zida qaysi harakatlarni amalga oshirganlik …

4 / 20

ir bo‘lishiga ko‘ra bajarishi uchun xi 142 vazifani tanlash tartibi tafsirlanadi. yollash to‘g‘risidagi shartnomada butun x vazifalar yig‘indisi haqida kelishib olinadi, shulardan ish beruvchi, bunda o‘zining foydalilik vazifasini maksimallashtirgan holda xi ni tanlashi mumkin. ya'ni yollash to‘g‘risidagi shartnoma deb, x vazifalar yig‘indisining unda vazifaning maksimal qiymati eu[plxl(el) + p2x2(e2) + ...+pkxk(ek)], xl, ..., xk є x bo‘lgan tafsirsiga aytiladi, bu yerda eu – ish beruvchining kutilayotgan foydaliligi. yollash to‘g‘risidagi shartnomaga sotish to‘g‘risidagi shartnoma muqobil hisoblanib, unda ehtimoliy vazifalarning yig‘indisi emas, balki bajarish uchun qabul qilinadigan va yei voqealar sodir bo‘lishining ma'lum ehtimolligi asosida belgilangan muayyan vazifalar haqida kelishib olinadi. shunday qilib, sotish to‘g‘risidagi shartnoma quyidagi vazifaning qiymati maksimal bo‘ladigan (shartnomaning amal qilish muddati mobaynida) kelgusi davrlarda bajarish uchun qabul qilinadigan vazifalarni belgilab beradi: rlu[xl(el)]+p2u[x2(e2)]+...+pku[xk(ek)], bu yerda u – bitim ishtirokchilarining xi topshirig‘ini bajarishdan umumiy foydaliligi. yollash to‘g‘risidagi shartnoma – xatarga betaraf bo‘lgan shaxs va xatarga qarshi shaxs o‘rtasidagi kelajakda shartnomaning …

5 / 20

demak, sotish to‘g‘risidagi shartnoma xatarga bir xil munosabatda bo‘luvchi – xatarga betaraf shaxslar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladi. yollash to‘g‘risidagi shartnoma esa xatarga har xil munosabatda bo‘luvchi –xatarga betaraf va xatarga qarshi insonlar o‘zaro hamkorligining institutsional doiralarini belgilaydi. xatarga qarshi shaxslar (yollanma xodimlar) xatarga betaraf bo‘lgan shaxslar (ish beruvchilar) foydasiga kelgusida «tabiiy» omillarni hisobga olgan holda harakat strategiyasini erkin tanlash huquqidan ixtiyoriy ravishda voz kechadilar. shaxsning shartnomada belgilangan faoliyat turi ustidan nazorat huquqining ixtiyoriy ravishda topshirilishi yuz beradi. huddi resurslarni tasarruf etish huquqini topshirish kabi shaxs o‘z harakatlari ustidan nazorat qilish huquqini ham topshirishi mumkin. shunday qilib, shaxs, agar u boshqa shaxs tomonidan nazorat qilingan taqdirda katta foyda va (yoki) nazorat qilish huquqi topshirilayotgan shaxsdan kompensasiya olishiga ishonsa, o‘z harakatlari ustidan nazorat huquqining topshirilishidan manfaatdor hisoblanadi. shaxsga faoliyatning shartnomada belgilangan sohalardagi o‘z harakatlari ustidan nazoratning topshirilishi hukmronlik munosabatlariga asoslanadi. hukumronlik munosabatlari bir necha turga bo‘linadi: - oddiy, uning doirasida nazorat aynan …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shartnomalar nazariyasi"

139 viii - bob. shartnomalar nazariyasi transaksiya nazariyasiga muvofiq shaxslar o‘zaro hamkorligining umumiy doiralari institutlar tomonidan belgilanadi. bitimlarni tuzish shartlarining muayyan doiralari esa o‘zaro hamkorlikning turli ishtirokchilari o‘rtasida qayd etiladi. o‘zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining 9-bobi (101-112-moddalar) bitimlarga bag‘ishlangan. agar mulkchilik huquqlari nazariyasining atamalaridan foydalansak, mulkchilik huquqlari bilan almashish va ularni himoyalash to‘g‘risidagi har qanday kelishuvni shartnoma, deb atash mumkin. shartnomani tuzishda shaxslar rasmiy va norasmiy me'yorlarni muayyan bitim ehtiyojlari uchun qo‘llagan holda, ulardan foydalanadilar. boshqacha aytganda, shartnoma belgalangan institutsional doiralarda amalga oshiriladigan almashuv ma...

This file contains 20 pages in PDF format (554.9 KB). To download "shartnomalar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: shartnomalar nazariyasi PDF 20 pages Free download Telegram