aylanma mablag'lari

PDF 11 pages 217.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 217.4 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

5-mavzu. korxonaning aylanma mablag’lari reja 5.1. aylanma fondlari va aylanma mablag’lar: tarkibi va tuzilishi 5.2. aylanma mablag’laridan oqilona foydalanish 5.3.aylanma mablag’laridan foydalanish ko‘rsatkichlari 5.4. aylanma mablag’larni me’yorlashtirish. aylanishini tezlashtirish 5.1. aylanma fondlari va aylanma mablag’lar: tarkibi va tuzilishi korxonalar ishlab chiqarish faoliyatini tashkil qilishda mehnat qurollari (asosiy fondlar) va ishchi kuchidan tashqari, aylanma mablag’larga ham ega bo‘lishlari zarur. aylanma mablag’lar ishlab chiqarishning aylanma fondlari va muomala fondlarini tashkil qilishga mo‘ljallangan pul mablag’laridan iborat. aylanma mablag’lar, qoidaga ko‘ra, korxonaning hisob raqamida naqd pul ko‘rinishida jamg’ariladi. har bir korxonaning aylanma mablag’lari asosiy fondlarning texnik holati va mahsulot ishlab chiqarish dasturi bilan bog’liq. korxona qanchalik katta va uning ishlab chiqarayotgan mahsulotlari turlari ko‘p bo‘lsa, aylanma mablag’lar shunchalik ko‘p talab qilinadi. aylanma mablag’lar ishlab chiqarish va uning uzluksizligini ta’minlashning moddiy asosi hisoblanadi. “aylanma mablag’lar ” atamasidan tashqari “aylanma kapital” iborasi ham ko‘p qo‘llanilib, asosan iqtisodiy nazariya va xo‘jalik yuritishning xorijiy tajribasidan olinadi. mohiyatiga ko‘ra, …

2 / 11

larda yuzaga keladi, shuningdek, ishchi kuchlarini yollash va ularning mehnatiga haq to‘lashga bunak (avans) tariqasida beriladi. aylanma mablag’larga bo‘lgan qo‘shimcha talab banklardan olinadigan kreditlar hisobiga qoplanadi. bozor iqtisodiyoti sharoitlarida korxonalarning aylanma mablag’larga yetarli tarzda ega bo‘lishi ularning normal faoliyat yuritishi garovi hisoblanadi. shuni ham unutmaslik zarurki, ishlab chiqarayotgan mahsulot birligiga sarflanuvchi xom ashyo, material, yoqilg’i va energiya miqdori mahsulot sifatiga ta’sir ko‘rsatmagan holda qanchalik kam bo‘lsa, mahsulot shunchalik arzonlashadi hamda aylanma mablag’lar kamroq sarflanib, ulardan foydalanish samaradorligi yuqori bo‘ladi. korxonalarning aylanma mablag’lari aylanma fondlari va muomala fondlariga taqsimlanadi. bunday taqsimlash ularning moddiy(buyumlashgan tuzilishidan tashqari, ishlab chiqarish jarayoni va umuman, korxonaning iqtisodiy faoliyatidagi ishtiroki asosida amalga oshiriladi. bundan tashqari, taqsimlash rejalashtirishni tashkil qilishda hamda korxonaning ishlab chiqarish va noishlab chiqarish sohalarida aylanma mablag’larga bo‘lgan ehtiyojini aniqlashda katta rol o‘ynaydi. aylanma ishlab chiqarish fondlari (korxona ishlab chiqarish fondlarining bir qismi bo‘lib, bitta ishlab chiqarish tsikli davomida sarflanadi hamda natural shaklini o‘zgartirib, o‘z …

3 / 11

chiqarish zahiralari; tugallanmagan ishlab chiqarish va korxonada tayyorlangan yarim tayyor mahsulotlar; kelgusi davr harajatlari. muomala fondlari korxonaning tayyor mahsulot zahirasini yaratish uchun mo‘ljallangan pul mablag’lari, shuningdek, chek va veksellar, aktsiyadorlarning qarzlari, turli xil debitorlik qarzlari, bank va kassalarning hisob raqamlaridagi mablag’lardan iborat bo‘ladi. muomala fondlari va aylanma ishlab chiqarish fondlari majmuasi, korxonaning aylanma mablag’lari(kapitali)ni tashkil qiladi. ishlab chiqarishda band bo‘lgan aylanma mablag’lar kattaligini belgilovchi asosiy omillar ( bu, mahsulot tayyorlashning ishlab chiqarish tsikli o‘zunligi, mehnatni tashkil qilish, texnika va texnologiyaning rivojlanish darajasi, mehnat predmetlari va qurollaridan foydalanish normalaridir. aylanma mablag’lar kattaligi, shuningdek, mahsulotlarni sotish sharoitlari, ta’minot va mahsulotni sotish tizimini tashkil qilish darajasi bilan ham bog’liq bo‘ladi. 5.2. aylanma mablag’laridan oqilona foydalanish yuqorida keltirilgan holatlardan kelib chiqqan holda shuni aytish mumkinki, aylanma mablag’lardan quyidagi hollarda foydalaniladi: xom ashyo, material, ehtiyot qismlar hamda ishlab chiqarishni tashkil qilishda zarur bo‘lgan boshqa mehnat predmetlari; ishlab chiqarish jarayonida iste’mol qilinuvchi elektr energiyasi, yoqilg’i kabi …

4 / 11

ko‘ra xalq xo‘jaligiga va tarmoqlarga tegishli yoki tarmoqlararo, ishlab chiqarish ichidagi (zavod, sex va hokazo) turlariga bo‘linadi. «korxona iqtisodiyoti»da ichki ishlab chiqarish zahiralari - ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil qilish hamda texnika va texnologiyani takomillashtirish, mahsulotlarning yangi va yanada mukammal turlarini o‘zlashtirish, ishlab chiqarilayotgan mahsulot sifatini oshirish bilan bevosita bog’liq bo‘lgan moddiy resurslardan foydalanishni yaxshilash imkoniyatlari, katta ahamiyat kasb etadi. zahiralar shuningdek, moddiy resurslarni sarflashni normallashtirish, ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning mehnat sig’imini kamaytirish, mehnatni tashkil qilishning ratsional usullarini qo‘llash natijasida ham aniqlanadi. qisqachaaytganda har bir korxona, ayniqsa, yirik va mashinasozlik korxonalari hamda ularga yaqin bo‘lgan korxonalar, moddiy va pul resurslaridan, ya’ni xususiy kapital va boshqa aktivlardan ratsional foydalanish bo‘yicha puxta ishlab chiqilgan chora-tadbirlar majmuasiga ega bo‘lishi zarur. resurslardan samarali foydalanishning texnik-ishlab chiqarish yo‘nalishlari qatoriga, birlamchi xom ashyoni ishlab chiqarishda foydalanishga sifatli ravishda tayyorlash,mashina va uskunalar konstruktsiyasini takomillashtirish, xom ashyo, material, yoqilg’ilarning tejamkor turlaridan foydalanish, ishlab chiqarish chiqitlarini kamaytiruvchi hamda ikkilamchi resurslardan maksimal …

5 / 11

irish bilan bog’liq bo‘lgan chora-tadbirlar kiritiladi. aylanma mablag’lar va ularning tarkibiy qismlaridan samarali foydalanishning asosiy yo‘nalishlari ish joylarida (brigada, sex va ishlab chiqarish uchastkalarida) bitta miqdordagi xom ashyo va materiallardan tayyorlanuvchi yakuniy mahsulotlarni ko‘paytirishdadir. u ishlab chiqarishni texnik jihatdan ta’minlash, xodimlarning malakasi, moddiy-texnika ta’minoti, moddiy resurslar zahiralarini sarflash normalariga bog’liq bo‘ladi. 5.3. aylanma mablag’laridan foydalanish ko‘rsatkichlari aylanma tuzilmalarni rejalashtirish va boshqarishning hozirgi paytdagi amaliyotida ushbu mablag’larning tarkibi va tuzilmasini baholash va tahlil qilishga, shuningdek, ularning funktsional roli va harakatiga katta ehtibor qaratiladi. aylanma ishlab chiqarish fondlari korxona aylanma mablag’larining eng faol qismi bo‘lsa, muomala fondlari ishlab chiqarish jarayonida bevosita ishtirok etmaydi hamda yangi iste’mol qiymatini yaratmaydi. bu yerda umumiy qoida shundayki, aylanma mablag’lar doimo aylanishda bo‘lishi zarur - ularning samaradorligi va korxona iqtisodiyotiga ta’siri aynan shunda ko‘zga tashlanadi. aylanma ishlab chiqarish fondlari korxona aylanma mablag’larining asosiy va salmoqli qismi sifatida o‘z tarkibiga quyidagilarni qamrab oladi: ishlab chiqarish zahiralari – bu …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aylanma mablag'lari"

5-mavzu. korxonaning aylanma mablag’lari reja 5.1. aylanma fondlari va aylanma mablag’lar: tarkibi va tuzilishi 5.2. aylanma mablag’laridan oqilona foydalanish 5.3.aylanma mablag’laridan foydalanish ko‘rsatkichlari 5.4. aylanma mablag’larni me’yorlashtirish. aylanishini tezlashtirish 5.1. aylanma fondlari va aylanma mablag’lar: tarkibi va tuzilishi korxonalar ishlab chiqarish faoliyatini tashkil qilishda mehnat qurollari (asosiy fondlar) va ishchi kuchidan tashqari, aylanma mablag’larga ham ega bo‘lishlari zarur. aylanma mablag’lar ishlab chiqarishning aylanma fondlari va muomala fondlarini tashkil qilishga mo‘ljallangan pul mablag’laridan iborat. aylanma mablag’lar, qoidaga ko‘ra, korxonaning hisob raqamida naqd pul ko‘rinishida jamg’ariladi. har bir korxonaning aylanma mablag’lari asosiy...

This file contains 11 pages in PDF format (217.4 KB). To download "aylanma mablag'lari", click the Telegram button on the left.

Tags: aylanma mablag'lari PDF 11 pages Free download Telegram