laboratoriya mavzusi: ildizning ikkilamchi anatomik tuzilishi

PDF 14 pages 2.6 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

4-laboratoriya mavzusi : ildizning ikkilamchi anatomik tuzilishi. ildiz mеtamorfozi. (sabzi, turp, lavlagi misolida). mavzuning maqsadi: ildizning uzunasiga kesmasi- ildiz zonalarini, hamda ildizning ko„ndalang kesmasi asosida ildizning birlamchi anatomik tuzilishini o„rganish. mikroskop, buyum va qoplag„ich oynalar, makkajo„xori, bug„doy ildizining bo„laklaridan kesib tayyorlangan preparatlar, floroglyutsin va xlorid kislota eritmasi rasmlar, jadvallar va mayda asboblar. ildiz bajaradigan vazifasiga qarab har xil to„qimalardan tashkil topgan. bu to„qimalar ildiz uchidan boshlab ma'lum tartibda joylashgan bo„lib, ular o„ziga xos tuzilishiga ega bo„ladi. ish tartibi. yosh ildizning uchki qismini uzunasiga kesilganidan tayyorlangan mikropreparatni mikroskop orqali ko„rilsa, uni hujayralarning shakliga tuzilishiga qarab quyidagi zonalardan tashkil topganligini ko„ramiz: 1.ildiz g„ilofi. 2.bo„linuvchi zona. 3.sho„ziluvchi zona. 4. shimuvchi zona. 1.ildiz g„ilofi. ildizning uchki qismi bo„lib, parenximatik hujayralaridan tashkil topgan bo„ladi. bu hujayralarning po„sti shilimshiq bo„lganligi uchun o„sayotgan ildizni tuproqda harakatlanishini osonlashtiradi va ildizning o„sish konusini shkastlanishdan saqlaydi. ildiz g„ilofi har xil o„simliklarda turlicha hosil bo„ladi. ba'zi o„simliklarda (bug„doy) urug„ murtagida bo„ladigan …

2 / 14

luvchi zona. bo„linish zonasidan ildiz g„ilofidan chamasi 10 mm yuqoriroq qismida hujayralarning cho„zilishi yoki o„sishi kuzatiladi. bu zona ildizning cho„ziluvchi zonasi deb ataladi. ildizning bu qismida hujayralar bo„linishdan to„xtaydi. bu zonadagi hujayralarning cho„zilishi natijasida ildiz g„ilofini pastga ya'ni tuproqqa kirishga majburlovchi kuch vujudga keladi. bo„linuvchi va cho„ziluvchi zona tufayli ildiz doimo bo„yiga o„sib turadi. 4.shimuvchi zona. ildiz epiblema hujayralarining bir qismi tashqi tomonga naysimon o„simtalar ya'ni ildiz tuklarini hosil qiladi. mana shu tuklar yordamida tuproqdagi suv va unda erigan moddalar so„rilib turadi. ildiz tuklarining uzunligi 0,125-4 mm gacha bo„ladi. ildiz tukchalari shimuvchi zonaning ancha yosh qismida ko„p bo„ladi. shunki ildiz o„sishi bilan yangi ildiz tuklari hosil bo„lib, eski tuklar esa nobud bo„ladi. 7.1-rasm.ildizlar tiplari. 7.2-rasm.ildiz tiplari va metamorfozi. 7.3-rasm.o‟simlikning havo ildizlari. 7.4-rasm.ficus o‟simlikning yon ildizlari. 7.5-rasm.o’simlikni tuproq osti eprdermisi. 7.6-rasm.ikki pallali o’simliklarning unishi. 7.7-rasm.gulsafsar o’simligining kesilgan holati. mavzuning maqsadi: ikki pallali o„simliklar ildizning ko„ndalang kesmalari asosida ildizning ikkilamchi anatomik tuzilishini, …

3 / 14

ladi. tayyor bo„lgan preparatni, mikroskopda ko„rsak quyidagilar ko„rinadi. ildiz markazini birlamchi ksilema elementlari egallaydi. ksilema nurlari orasidagi parenximatik hujayralardan tuzilgan radial nurlar, ular orasida esa ikkilamchi ksilema joylashgan bo„ladi. ikkilamchi ksilema atrofida o„zaro zich joylashgan hujayralar ko„rinadi. bu hujayralar kambiy bo„lib, tashqi tomondan ksilemani o„rab turadi. dastlab kambiy ksilema va floema orasidagi parenxima hujayralardan, keyinchalik ksilema nurlari to„g„risida joylashgan, peritsikl hujayralaridan shakllana boshlaydi. natijada ko„ndalang kesmada kambiy halqasi ko„rinadi. kambiy hujayralari tangental bo„linishi hisobiga tashqi tomonga ikkilamchi floemani, ichkari tomonga esa ikkilamchi ksilemani hosil qiladi. kambiy xalqasi hujayralari ikkilamchi floemaga nisbatan ikkilamchi ksilemani ancha ko„p hosil qiladi. shu bilan birga ikkilamchi ksilema orasida joylashgan radial nurlar deb ataluvchi parenxima hujayralari ham vujudga keladi. bu hujayralar oziq moddalarni ildiz chetidan markazga yoki aksincha markazdan chetki qismlarga o„tishini ta'minlaydi. kambiydan tashqari, qolgan peritsikl va po„stloq parenximasidan po„kak kambiysi – fellogen qavati hosil bo„ladi. fellogenning ichki qavati fellodermani, tashqi qavatdagi hujayralar esa po„kakni …

4 / 14

so„zidan olingan). bunday ildizlar jumlasiga: ildizmevalar, ildiz tuganaklar va boshqalar kiradi. metamorfozlanish asosiy ildiz, yon ildiz va qo„shimcha ildizlarda kuzatiladi. ildizlarning yo„g„on tortishi parenxima hujayralariga bog„liq bo„ladi.(7.8-rasm). 7.8-rasm.o’simlik ildizini shakl o’zgarishi.tugunaklar. ikki pallali o„simliklarning ayrimlarida hayotining birinchi yili asosiy ildiz ayrimlarida, esa yon ildizlari yo„g„onlashadi va ildiz tuganaklari hosil bo„lib, zahira oziq moddalar to„playdi. bu to„plangan zahira oziq moddalar o„simlik hayotining ikkinchi yilida gul va meva hosil bo„lishiga sarf bo„ladi. ildizmevalar morfologik uch qismdan: bosh, bo„yin va xaqiqiy ildizdan iborat. ildizmevaning eng yuqori qismi bosh qismi bo„lib, shakli o„zgargan qisqargan novda hisoblanadi. unda barg va kurtaklar joylashadi. ildiz mevaning o„rta ya'ni bo„yin qismi asosiy ildizdan (masalan, sabzida) yoki gipokotildan (lavlagi, turpda) hosil bo„ladi. uchki qismi yon ildizdan hosil bo„lgan qismi xaqiqiy ildiz hisoblanadi. sabzi ildizmevasidan tayyorlab qo„yilgan doimiy mikropre-paratni mikroskopda ko„rilganda, ildiz markaziy qismi nur shaklida birlamchi ksilema va radial nurlar parenxima hujayralaridan tashkil topganligi ko„rinadi. ular orasida elpig„ichsimon ikkilamchi …

5 / 14

y qismini tashkil qiladi va sersuv bo„ladi.((7.14-rasm). turp ildiz mevasining ichki tuzilishi sabzi ildiz mevasinikiga o„xshashdir. lavlagi ildizmevasi boshqa o„simlik ildizmevalaridan farq qiladi va quyidagicha tuzilgan bo„ladi. ildiz markazida ikkita nursimon birlamchi ksilema bo„ladi.(7.10-rasm). radial nurlar, parenxima hujayralari orasida ikkilamchi ksilema joylashadi. undan keyin kambiy hujayralarini tashqi qismida ikkilamchi floema o„rnashadi. ikkilamchi floemaning parenxima hujayralaridan va qisman peritsikl hujayralaridan qo„shimcha kambiy xalqasi paydo bo„ladi. uning ichki tomonidagi hujayralari bo„linib, doimiy to„qimalarni hosil qila boshlaydi, tashqi qavati esa ikkinchi qo„shimcha kambiy bo„lib qoladi. shu tariqa bir nechta qo„shimcha kambiy xalqasi hosil bo„ladi. qo„shimcha kambiylar ildiz chekkasi tomon parenximaga boy floemani hosil qilsa, markaz tomonga to„rsimon suv naylari bor ksilemani hosil qiladi.(7.12-rasm).rasm daftariga qovoq,sabzi, turp va lavlagi ildizmevasi ko„ndalang kesmasining sxematik rasmi chiziladi.(7.11-rasm) rasmda birlamchi va ikkilamchi ksilema va floema, kambiy xalqalar (lavlagida) hamda ular hosil qilgan ksilema va floema qavatlari ko„rsatiladi ko„rsatiladi. 7.9-rasm.ildizning tuproostidagi ko’rinishi . 7.10-rasmo‟simlik ildizni shakl o‟zgarishi 7.11-rasm.qovoq …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya mavzusi: ildizning ikkilamchi anatomik tuzilishi"

4-laboratoriya mavzusi : ildizning ikkilamchi anatomik tuzilishi. ildiz mеtamorfozi. (sabzi, turp, lavlagi misolida). mavzuning maqsadi: ildizning uzunasiga kesmasi- ildiz zonalarini, hamda ildizning ko„ndalang kesmasi asosida ildizning birlamchi anatomik tuzilishini o„rganish. mikroskop, buyum va qoplag„ich oynalar, makkajo„xori, bug„doy ildizining bo„laklaridan kesib tayyorlangan preparatlar, floroglyutsin va xlorid kislota eritmasi rasmlar, jadvallar va mayda asboblar. ildiz bajaradigan vazifasiga qarab har xil to„qimalardan tashkil topgan. bu to„qimalar ildiz uchidan boshlab ma'lum tartibda joylashgan bo„lib, ular o„ziga xos tuzilishiga ega bo„ladi. ish tartibi. yosh ildizning uchki qismini uzunasiga kesilganidan tayyorlangan mikropreparatni mikroskop orqali ko„rilsa, uni hujayralarnin...

This file contains 14 pages in PDF format (2.6 MB). To download "laboratoriya mavzusi: ildizning ikkilamchi anatomik tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya mavzusi: ildizning… PDF 14 pages Free download Telegram