ўткир ичак инфекциялари, шигеллёзлар, сальмонеллёз ва тиф-паратиф касалликлар эпидемиологияси, профилактикаси ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни ташкиллаштиришнинг ўзига хослиги ва мохияти

PDF 33 sahifa 1,1 MB Bepul yuklash

33 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,1 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 33

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 33

4 мавзу.ўткир ичак инфекциялари, шигеллёзлар, сальмонеллёз ва тиф-паратиф касалликлар эпидемиологияси, профилактикаси ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни ташкиллаштиришнинг ўзига хослиги ва мохияти. фекал-орал механизми билан юқадиган юқумли касалликларнинг умумий тавсифи ушбу юқиш механизми билан юқадиган юқумли касалликларнинг қўзғатувчилари одам организмида ошқозон-ичак тизимида жойлашган бўлади. шунинг учун ҳам ушбу юқумли касалликларни ичак гуруҳи инфекциялари деб аталади. фекал- орал механизми билан юқиш қуйидагича тасвирланади(16.1- расм) 16.1 –расм. фекал –орал механизми билан юқишнинг чизма тасвири 16.1 –расмдан кўриниб турганидек, ушбу юқиш механизмида бир қанча юқиш омиллари ва бир неча юқиш йўллари иштирок этади. ушбу юқиш мезанизмида охирги юқтириш омили сифатида озиқ-овқатлар, сув, ҳар хил предметлар ва қўл иштирок этиши мумкин. фекал- орал механизми билан юқадиган юқумли касалликларнинг қўзғатувчилари ташқи-муҳит объектларида узоқ вақт яшаш хусусиятига эга. ушбу юқиш механизмида асосий юқиш ва қўшимча юқиш йўллари тафовут қилинади. асосий юқиш йўлларига қўзғатувчининг сув орқали ва озиқ-овқат орқали юқиши киради, чунки ушбу юқтириш омиллари билан одам организмига қўзғатувчининг …

2 / 33

фатида иштирок этадилар. пашшалар ифлос жойлардан, ҳожатхоналардан ичак инфекцияси қўзғатувчиларини ўзларининг оёқларига илаштириб олиб кейинчалик озиқ-овқат маҳсулотларини ифлослантиради, натижада бундай озиқ-овқатлар ичак инфекцияларини юқтиришда иштирок этади. пашшаларнинг роли, айниқса, улар кўп учрайдиган иссиқ ойларда катта аҳамиятга эга, шунинг учун ҳам ичак инфекцияларида кузатиладиган ёзги – кузги мавсумийлик маълум даражада пашшалар омилининг фаоллашуви билан ҳам боғлиқ. озиқ-овқат маҳсулотларида ичак инфекциялари бактериялари маълум ҳарорат шароитида кўпаяди, вируслар эса озиқ-овқат маҳсулотларида сақланиб қолади, аммо кўпаймайди. баъзи озиқ-овқат маҳсулотларида (сут ва сут маҳсулотлари, қиймаланган гўшт, қандолат маҳсулотлари ва б.) ичак инфекцияси бактериялари тезда кўпаяди, бундай маҳсулотлардан касалликнинг юқиши овқатдан заҳарланиш ёки озиқ- овқат токсико– инфекцияси тарзида қисқа вақт ичида кўплаб кишиларнинг касалланишига сабаб бўлади. бунда эпидемик жараён жадал кечади, яъни касалланиш одатдаги даражасидан кўпайиб кетиб қолади, шу билан бирга касалланишнинг авж олиши узоқ, сурункали кечмасдан, тезда пасаяди. озиқ-овқат орқали бўладиган эпидемик авж олишларда одатда бир турдаги қўзғатувчи иштирок этади, қўзғатувчининг битта фаготиплари аниқланади (монофаготип), …

3 / 33

ўлиши билан боғлиқ. одатда, ўткир ичак инфекциялари, жумладан, ичбуруғ билан касалланиш кўтарилиши кузатилади, кейин эса ич терлама ва паратифлар, сўнгра эса вирусли гепатитлар билан касалланиш кўпайиши кузатилади. баъзида кичик, чегараланган (локал) сув манбаи (қудуқ) билан боғлиқ бўлган эпидемик авж олишларда бир турдаги, битта фаготипга мансуб бўлган қўзғатувчи аниқланиши мумкин, бундай ҳолат сув манбаининг битта бемор (бактерия ташувчи) ахлати билан зарарланганлигидан далолат беради. сурункали сув эпидемиялари, одатда, катта ҳудудларни қамраб олиб, кўплаб кишиларнинг касалланишига сабаб бўлади, касалланиш кўп этиологияли (бир неча турдаги қўзғатувчилар) бўлади. сув тозалаш иншооти бўлмаганлиги туфайли сув хлорланмаган кунлар. 16.2-расм. ичбуруғнинг сув билан боғлиқ бўлган ўткир эпидемик авж олиши ........... ўии, жумладан, ичбуруғ билан касалланишнинг кўтарилиши _____ ич терламанинг эпидемик авж олиши -------- вирусли гепатит а касаллигининг эпидемик авж олиши. 16.3-расм. марказлашган сув таъминоти тизимидаги носозлик туфайли учраган сув орқали тарқалган эпидемик авж олиш маиший – мулоқот юқиш йўли. бундай юқиш зарарланган ҳар-хил предметлар (ўйинчоқлар, идиш-товоқ, кийим –кечак …

4 / 33

лгилари ва ич кетиши аломатлари билан характерланади. ичбуруғнинг стандарт таърифи (ақш касалликларни назорат қилиш маркази) клиник мезонлари: ич кетиши, иситма, кўнгил айниш, тез-тез ҳожатга боришни хоҳлаш белгилари билан кечадиган, ҳар хил даражадаги оғирликда кузатиладиган касаллик. лаборатория мезонлари: текшириш синамаларидан шигеллаларнинг ажратилиши. касаллик ҳолатларининг таснифи: гумон қилинган ҳолат – клиник жиҳатдан ичбуруғга ўхшаш касаллик, аниқланган ичбуруғ бемори билан эпидемиологик жиҳатдан алоқаси бор. тасдиқланган ҳолат – лабораторияда ташхиси аниқланган ҳолат. ичбуруғнинг қўзғатувчиси xix асрнинг охири- xx асрнинг бошларида аниқланган. биринчи марта 1891 йили рус олими а.в.григорьев ичбуруғдан ўлган беморларнинг ахлатидан ва уларнинг ичагидан касаллик қўзғатувчи бактерияларни ажратиб олган, бироз кейинроқ, 1898 йили япониялик олим шига ҳам худди шундай бактерияларни ўрганишга муваффақ бўлди, ушбу бактерияга биринчи марта аниқлаган муаллифлар шарафига григорьев-шига номи берилди. кейинчалик ичбуруғ қўзғатувчиларининг бошқа турлари ҳам аниқланиб, уларга ҳам ўрганган олимларнинг номлари берилган. 1900 йили флекснер, 1907 йили крузе ва 1915 йили зонне, 1917 йили штуцер ва шмитц, 1934 йили …

5 / 33

ўзбекистонда деярли учрамайди. шигелла экзотоксининг таркибида эпителиал ҳужайраларни жароҳатлайдиган цитотоксин, ичак эпителияларининг суюқлик ажратишини кучайтирадиган энтеротоксин, баъзи шигеллалар нейротоксин ишлаб чиқариши мумкин. эндотоксин организмга заҳарли таъсир кўрсатади. ўзбекистонда ичбуруғни кўпроқ шигеллаларнинг sh.flexneri ва sh.sonnei турлари чақиради, бошқа шигеллалар камдан-кам ҳолларда аниқланади. шигеллалар ташқи муҳит объектларида узоқ яшайди. сувда ва озиқ-овқат маҳсулотларида бир неча кун, бир неча ҳафта сақланиши мумкин. дезинфекцияловчи моддалар шигеллаларга яхши таъсир кўрсатади. sh.sonnei тури sh.flexneriга нисбатан ташқи муҳит омилларига чидамлироқ. шигеллалар одамлар ичагида яшовчи плазмидаларни юқтириб, дориларга (антибиотикларга) нисбатан чидамлилик, вирулентлик ва бошқа хусусиятларини ўзгартириши мумкин. шигеллаларда плазмидаларнинг борлиги эпидемиологик ташхисотда ҳам аҳамиятга эга. плазмиданинг турига қараб эпидемиологик боғланишларни аниқлаш мумкин. эпидемик жараённинг ривожланиш механизми касаллик қўзғатувчисининг манбаи ичбуруғ бу- типик антропоноз, ичак инфекциясидир, касаллик қўзғатувчисининг бирдан- бир манбаи одам, яъни бемор киши ва бактерия ташувчидир. флекснер ва зонне ичбуруғи кўпинча яққол шаклдаги беморлардан юқади. айниқса, зонне ичбуруғи 80% ҳолатларда енгил шаклдаги ва белгисиз кечадиган беморлардан юқади, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 33 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ўткир ичак инфекциялари, шигеллёзлар, сальмонеллёз ва тиф-паратиф касалликлар эпидемиологияси, профилактикаси ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни ташкиллаштиришнинг ўзига хослиги ва мохияти" haqida

4 мавзу.ўткир ичак инфекциялари, шигеллёзлар, сальмонеллёз ва тиф-паратиф касалликлар эпидемиологияси, профилактикаси ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни ташкиллаштиришнинг ўзига хослиги ва мохияти. фекал-орал механизми билан юқадиган юқумли касалликларнинг умумий тавсифи ушбу юқиш механизми билан юқадиган юқумли касалликларнинг қўзғатувчилари одам организмида ошқозон-ичак тизимида жойлашган бўлади. шунинг учун ҳам ушбу юқумли касалликларни ичак гуруҳи инфекциялари деб аталади. фекал- орал механизми билан юқиш қуйидагича тасвирланади(16.1- расм) 16.1 –расм. фекал –орал механизми билан юқишнинг чизма тасвири 16.1 –расмдан кўриниб турганидек, ушбу юқиш механизмида бир қанча юқиш омиллари ва бир неча юқиш йўллари иштирок этади. ушбу юқиш мезанизмида охирги юқтириш омили сифатида озиқ-овқатла...

Bu fayl PDF formatida 33 sahifadan iborat (1,1 MB). "ўткир ичак инфекциялари, шигеллёзлар, сальмонеллёз ва тиф-паратиф касалликлар эпидемиологияси, профилактикаси ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни ташкиллаштиришнинг ўзига хослиги ва мохияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ўткир ичак инфекциялари, шигелл… PDF 33 sahifa Bepul yuklash Telegram

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

O'xshash fayllar