demografiya va demografik jarayonlar

DOCX 12 pages 51.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: aholi orasida demografik jarayon va demografik ko‘rsatkichlarni hisoblash usullari. aholining jismoniy rivojlanishi va uning o‘rganish usullari demografiya – (yunoncha demos – aholi, grafiya – o‘rganaman) aholi va uning rivajlanishi haqidagi fan. demografik statistika aholining soni, tarkibi, tug‘ilishi, o‘limi, ko‘payishi, harakati haqidagi asosiy qonuniyatlarni o‘rganadi. demografik ma’lumotlar aholining tibbiy yordamga bo‘lgan ehtiyojini qondirish uchun, uni rejalashtirishda katta ahamiyatga ega (muqim shifoxonadagi o‘rinlar soni, poliklinikadagi lavozimlar, shtatlar, yasli, sanatoriyalardagi o‘rinlar soni, vrachlar va o‘rta tibbiyot xodimlarining, dorixonalarning soni va boshqalar). aholi, sog‘liqni saqlash muassasalar uchun bevosita sog‘lomlashtirish ishlari olib boriladigan ob’ekt hisoblanadi. demografiya ikkita asosiy qismdan iborat: 1. aholini statikasi, boshqacha qilib aytganda aholining ma’lum bir vaqtda olingan soni, tarkibi ( jinsi, yoshi, kasbi, mashg‘uloti, oilaviy ahvoli, millati, tili, ma’lumoti), turar joyi, geografik joylanishi, zichligi haqidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi. 2. aholi dinamikasi (harakati) - aholi sonining o‘zgarashi. u o‘z navbatida ikki xil bo‘ladi: a) mexanik harakat; b) tabiiy harakat (tug‘ilish …

2 / 12

astur va reja asosida bevosita so‘rov usullari orqali amalga oshiriladi. aholini ro‘yxatdan o‘tkazish juda katta mehnat, kuch, mablag‘ni talab qilganligi uchun ham odatda 10 yilda bir marta o‘tkaziladi. aholi zichligi – 1 km2 maydonga to‘g‘ri kelgan aholi soni. aholi dinamikasi (harakati). aholining ichida tabiiy va mexanik (migratsiya jarayonlari) harakat farqlanadi. aholining tabiiy harakati deganda, asosiy demografik jarayon tug‘ilish va o‘limning natijasida ma’lum bir territoriyada aholi sonining o‘zgarishi tushuniladi. migratsiya deganda esa aholining bir davlat ichida yoki bir davlatdan ikkinchi davlatga mexanik ravishdagi harakati tushuniladi. migratsiyaning har xil formalari bo‘lib birinchi navbatda tashqi migratsiya – davlatlararo va ichki migratsiya – bir davlatning ichidagi harakat tushuniladi. ichki migratsiya ham ikki xil bo‘ladi. masalan: doimiy yashash joyini o‘zgartirish natijasidagi harakat va mavsumiy migratsiya – aholining ma’lum bir vaqtdagi (mavsumdagi) harakati va boshqalar. migratsiya jarayonlari katta ijtimoiy - gigienik va epidemiologik ahamiyatga ega: a) aholining mexanik harakati ma’lum bir territoriyada aholining son jihatdan ko‘payishiga, …

3 / 12

rayonlar haqida aniqroq ma’lumotlar olish uchun shu hodisalarning ular kelib chiqqan muhitga, ya’ni aholi soniga taqqoslashimiz kerak. bu esa demografik ko‘rsatkichlar degan qiymatlardan foydalanishni talab etadi. ammo bu erda muhim bir holni esdan chiqarish kerak emas. gap shundaki, demografik jarayonlarning soni, kattaligi, ma’lum vaqt oralig‘iga to‘g‘ri keladi. masalan: tug‘ilishlar soniga: bir yildagi yoki bir oydagi tug‘ilishlar kirishi mumkin. aholi soni esa yilning oxiriga yoki boshiga olingan bo‘ladi. shuning uchun ham demografik ko‘rsatkichlarni taqqoslash imkoniyatiga ega bo‘lish uchun birinchi navbatda o‘rtacha aholi sonini keltirib chiqarish kerak. ko‘pincha aholining o‘rtacha soni sifatida uning yil boshidagi (1.01) va yil oxiridagi (31.12) sonining yig‘indisini yarmi olinadi. aholining yillik o‘rtacha soni aniqlangandan so‘ng tuman, viloyat, shahar, respublika bo‘yicha aholining tabiiy harakatini tashkil etuvchi asosiy tibbiy - demografik ko‘rsatkichlar hisoblanadi: 1.tug‘ilish ko‘rsatkichlari a) umumiy tug‘ilish = tirik tug‘ilganlar soni x 1000 ko‘rsatkichi aholining yillik o‘rtacha soni b) umumiy serpushtlik = tirik tug‘ilganlar soni x 1000 ko‘rsatkichi …

4 / 12

chi = alohida olingan kasallikdan o‘lganlar soni x 1000 aholining yillik o‘rtacha soni g) o‘lim sababla- aloxida olingan kasallikdan o‘lganlar rining tarkibi = soni x 100 ja’mi o‘lganlar soni 3. aholining tabiiy o‘sish ko‘rsatkichi = umumiy tug‘ilash ko‘rsatkichi – umumiy o‘lim ko‘rsatkichi. bir yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limini ko‘rsatkichlarini hisoblash usullari. bir yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limini hisoblash uchun alohida ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. ularni hisoblash usullari quyidagicha: bir yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limi ko‘rsat- kichi = joriy yilda 1 yoshgacha o‘lgan bolalar soni x1000 joriy yilda tirik tug‘ilgan bolalar soni ushbu usulni 2 yil oralig‘ida (o‘tgan va joriy yillarda) tirik tug‘ilgan bolalar soni o‘rtacha bir xil bo‘lganda qo‘llash tavsiya etiladi. yil davomida 1 yoshgacha o‘lgan bolalar orasida joriy yilda tug‘ilgan bolalar bilan bir qatorda o‘tgan yili tug‘ilgan bolalar ham bo‘lishi mumkin. shuning uchun ham 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limi kattaligini aniq hisoblash uchun ko‘pincha i. rats usulidan foydalaniladi: bir yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limi ko‘rsatkichi …

5 / 12

chaqaloqlar x 1000 tirik tug‘ilganlar soni b) kech neonatal o‘lim ko‘rsatkichi = 2-4 xaftalik davrda o‘lgan bolalar x 1000 tirik tug‘ilganlar soni 2. postneonatal o‘limga bir oylikdan bir yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limi kiradi. ko‘rsatkich quyidagicha hisoblanadi: postneonatal o‘lim ko‘rsatkichi = 1-12 oylikda o‘lgan bolalar soni x 1000 tirik tug‘ilgan bolalar – bir oylik bo‘lguncha (0-27 kun) o‘lgan bolalar soni perinatal o‘lim ko‘rsatkichi – o‘lik tug‘ilganlik ko‘rsatkichi va barvaqt o‘lim ko‘rsatkichlarning oddiy yig‘indisidan iborat emas, chunki bu ko‘rsatkichlarni hisoblash uchun bir-biridan farq qiladigan asoslar olinadi. perinatal davrga homiladorlikning 28 haftasidan boshlab to chaqaloq 7 kunlik bo‘lgancha bo‘lgan davr kiradi. perinatal o‘lim ko‘rsatkichi = o‘lik tug‘ilganlar bilan, bir hafta ichida o‘lganlar sonining yig‘indisi x 1000 tirik va o‘lik tug‘ilganlar soni aholining jismoniy rivojlanishi va uning o‘rganish usullari jismoniy rivojlanish aholi salomatligini baxolovchi ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi,chunki hozirgi paytda bu ko‘rsatkich boshqa ko‘rsatkichlar singari o‘zgarib turishi mumkin (kasallanish, o‘rtacha umr davomiyligi o‘lim, bolalar o‘limi, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "demografiya va demografik jarayonlar"

mavzu: aholi orasida demografik jarayon va demografik ko‘rsatkichlarni hisoblash usullari. aholining jismoniy rivojlanishi va uning o‘rganish usullari demografiya – (yunoncha demos – aholi, grafiya – o‘rganaman) aholi va uning rivajlanishi haqidagi fan. demografik statistika aholining soni, tarkibi, tug‘ilishi, o‘limi, ko‘payishi, harakati haqidagi asosiy qonuniyatlarni o‘rganadi. demografik ma’lumotlar aholining tibbiy yordamga bo‘lgan ehtiyojini qondirish uchun, uni rejalashtirishda katta ahamiyatga ega (muqim shifoxonadagi o‘rinlar soni, poliklinikadagi lavozimlar, shtatlar, yasli, sanatoriyalardagi o‘rinlar soni, vrachlar va o‘rta tibbiyot xodimlarining, dorixonalarning soni va boshqalar). aholi, sog‘liqni saqlash muassasalar uchun bevosita sog‘lomlashtirish ishlari olib boriladigan ob...

This file contains 12 pages in DOCX format (51.4 KB). To download "demografiya va demografik jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: demografiya va demografik jaray… DOCX 12 pages Free download Telegram