ночизиқли занжирларда тебранишларни спектрал анализ усуллари

DOCX 17 pages 820.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 820.3 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

3- мавзу. ночизикли занжирларда тебранишларни спектрал анализ усуллари ночизиқли электр занжирлар агар электр занжирида кўрсаткичи катталиги ўтаётган ток қиймати ёки қўйилган кучланишга боғлиқ бирор-бир қаршилик, конденсатор ёки индуктивлик бор бўлса, бундай эз ночизиқли электр занжир (нэз) ҳисобланади. бунда r=ф(u,i), c=ф(u) ёки l=ф(i) бўлади. нэз га нисбатан суперпозиция принципини қўллаш мумкин эмас, чунки нэга бир вақтда бир неча кириш сигнали берилгандаги чиқиш токи, улар алоҳида-алоҳида берилганда пайдо бўладиган токлар йиғиндисига тенг бўлмайди. масалан: нэдан ўтаётган ток ундан ўтадиган ток билан i=au2 ифода шаклида боғланган бўлсин. агар uk=u1+u2 бўлса, i∑=au12+au22+2au1u2 бўлади. кириш сигналлари алоҳида-алоҳида берилса i1=au12 ва i2=au22 қийматларга эга бўлади, i1 ва i2 токларнинг йиғиндиси i1+i2≠ i∑ бўлади ва фарқ 2au1u2 га тенг бўлади. нэз да янги спектрал ташкил этувчилар ҳосил бўлади. масалан i=au2 ва u=u0cos(ω0t+φ0) бўлса, ток i=au02 cos2(ω0t+φ0)=au02/2 + au02/2 cos(2ω0t+2φ0) (8.3) дан иборат бўлади. бунда ток ўзгармас ташкил этувчи au02/2 ва кириш сигнали иккинчи гармоникаси билан тебранувчи ток …

2 / 17

k(t)∙u(t). (8.4) бу ифодадан ток кучланишга оний боғлиқлиги чизиқли бўлиб, бу боғлиқлик узатиш коэффициенти k нинг вақт бўйича ўзгариб туриши натижасида чизиқсиз боғлиқ бўлиб қолади. узатиш коэффициенти к нинг вақт бўйича ўзгариши қиялик бурчаги α=ф[k(t)] нинг вақт бўйича ўзгаришига сабаб бўлади (8.4б-расм). параметрик элемент сифатида қаршилиги вақт бўйича ўзгариб турувчи резисторни оламиз. бунда u=r(t) ёки i=u/r(t)=g(t) ∙u (8.5) бўлиб, g(t) – параметрик резистор ўтказувчанлиги. агар кириш тебраниши u=u1+u2 (8.6) бўлса, параметрик элементдан ўтаётган ток i=g(t)∙(u1+u2)= g(t) ∙u1+ g(t) ∙u2=i1+i2 (8.7) бўлади. (8.7) ифодадан кўриниб турибдики, пэз ларга нисбатан суперпозиция принципини қўллаш мумкин. пэз дан ўтаётган ток спектри кириш сигнали спектридан фарқланади, яъни бундай эз да янги спектрал ташкил этувчилар пайдо бўлади. масалан: параметрик резистор ўтказувчанлиги (8.5-расм) вақт бўйича гармоник тебраниш қонуни билан ўзгариши, яъни g(t)= gmcosω0t (8.8) бўйича ўзгарса ва унинг киришига uk=umcosω0t (8.9) гармоник ўзгарувчи кучланиш берилсин. uk(t) g(t) i(t) r10 uч(t) ω2 um ω ω2 - ω1 ω …

3 / 17

тематик ифодалар билан алмаштириш нэ нинг кириш кучланишига акс таъсирини кераклигича аниқликда, осон ҳисоблаш имкониятини бериш билан бирга у ёки бу нуқтаи-назардан энг мақбул ишлаш ҳолатини аниқлаш имкониятини беради. ночизиқли элементнинг график ёки жадвал шаклида берилган вах ни аналитик (математик) ифода билан алмаштириш аппроксимациялаш деб аталади. аппроксимацияловчи функциялар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак: 1. аппроксимацияловчи функция иложи борича оддий бўлиши керак, бу функция орқали бажариладиган математик амалларни соддалаштиради ва ҳажмини камайтиради. 2. аппроксимацияловчи функция оддий бўлиши билан бирга ночизиқли элементдан ўтаётган умумий ток таркибидан керакли спектрал ташкил этувчиларини аниқлаш имкониятини бериши керак. 3. аппроксимацияловчи функция оддий бўлиш ва ток керакли спектрал ташкил этувчисини аниқлаш билан бирга у ёрдамида топилган ток ва кучланишлар қиймати берилган аниқликда реаль вах ёки жадвал орқали аниқланадиган қийматларга талаб этилган даражада мос келиши керак. одатда аппроксимацияловчи функция сифатида қуйидаги математик функциялардан фойдаланилади: a. n – даражали полином; i=a0+a1u+a2u2+…..+anun (11.1) ва унинг хусусий шакллари: иккинчи ва учинчи …

4 / 17

ламиз i=a0+a1u+a2u2+a3u3 . (11.6) ушбу аппроксимацияловчи функция a0, a1, a2 ва a3 коэффи-циентларининг маълум бир қийматида нэ реаль вах ига мос келади. ушбу коэффициентлар қийматини топиш учун тавсифда берилган u1, u2, u3 ва u4 кучланишларга мос токнинг i1, i2, i3 ва i4 қийматларини топамиз, яъни i1= a0+a1u1+a2u12+a3u13 ; i2= a0+a1u2+a2u22+a3u23 ; (11.7) i1= a0+a1u3+a2u32+a3u33 ; i1= a0+a1u4+a2u42+a3u43 . ушбу тўрт номаълумли тўрт тенгламани бирга ечиб a0, a1, a2 ва a3 коэффициентлар қиймати аниқланади. бунда u2=0 қийматига нэ ўтувчи бошланғич ток i00 мос келади, чунки бунда i2=i00=a0+a1u2+a2u22+a3u23. аппроксимацияловчи функциядаги a1 коэффициенти ват нинг u2=0 кучланишга мос 2-нуқтадаги тавсиф қиялиги s-га мос келади, a2 ва a3 коэффициентлари қиялик s нинг биринчи ва иккинчи ҳосиласига мос келади. улар мос равишда қуйидаги ўлчов бирликларида баҳоланадилар: ма/в; ма/в2; ма/в3. бу усул баъзан берилган нуқталар усули деб ҳам аталади. ушбу турли аппроксимациялашда вах нинг квадратик қисми муҳим аҳамиятга эга, чунки бу қисми модуляциялаш, детекторлаш ва частота …

5 / 17

i=i1 аниқлаймиз i1=i0eαu1. (11.10) (11.10) тенгликдан 4-коэффициент аниқланади. ярим ўтказгич диод вах и ваккум диод вах си кўринишидаги фарқи u=0 кучланиш нуқтасида бўлиб, биринчиси учун i=0, иккинчиси учун i=i00 . демак ярим ўтказгич диод вах си қуйидаги экспоненционал ифодага мос келади i=a0(eαu-1). (11.11) 11.2-расмда u= -∞ деб ҳисобласак, диод орқали iт га тескари ток ўтади, унда (11.11) ифодани қуйидагича ёзиш мумкин i= iт (eαu-1). (11.12) (11.12) ифодадаги α – коэффициенти қийматини аниқлаш учун u=u1 кучланишга мос i=i1 токни аниқлаймиз ва i 1= iт (eαu-1) (11.13) тенгламани α га нисбатан ечамиз. ярим ўтказгичларда α – коэффициенти қиймати ярим ўтказгич материали германий ёки кремний эканлигига боғлиқ, германийли диод учун αг=0,4÷0,5, кремнийли диод учун αк=0,6÷0,8. аппроксимацияловчи экспоненциал функция реаль вах га мослик даражасини аниқлаш учун 11.11 ифодани логарифмлаш орқали чизиқли шаклга келтириш усулидан фойдаланамиз. lni=lni0+αu (11.14) 11.14 ифода ток логарифмини кучланишга тўғри чизиқли боғланишдалигини кўрсатади. агар реаль вах экспоненциал функция (3.10) га аниқ …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ночизиқли занжирларда тебранишларни спектрал анализ усуллари"

3- мавзу. ночизикли занжирларда тебранишларни спектрал анализ усуллари ночизиқли электр занжирлар агар электр занжирида кўрсаткичи катталиги ўтаётган ток қиймати ёки қўйилган кучланишга боғлиқ бирор-бир қаршилик, конденсатор ёки индуктивлик бор бўлса, бундай эз ночизиқли электр занжир (нэз) ҳисобланади. бунда r=ф(u,i), c=ф(u) ёки l=ф(i) бўлади. нэз га нисбатан суперпозиция принципини қўллаш мумкин эмас, чунки нэга бир вақтда бир неча кириш сигнали берилгандаги чиқиш токи, улар алоҳида-алоҳида берилганда пайдо бўладиган токлар йиғиндисига тенг бўлмайди. масалан: нэдан ўтаётган ток ундан ўтадиган ток билан i=au2 ифода шаклида боғланган бўлсин. агар uk=u1+u2 бўлса, i∑=au12+au22+2au1u2 бўлади. кириш сигналлари алоҳида-алоҳида берилса i1=au12 ва i2=au22 қийматларга эга бўлади, i1 ва i2 токларни...

This file contains 17 pages in DOCX format (820.3 KB). To download "ночизиқли занжирларда тебранишларни спектрал анализ усуллари", click the Telegram button on the left.

Tags: ночизиқли занжирларда тебранишл… DOCX 17 pages Free download Telegram