nutq va til tayyorlov guruhining faollik markazi

DOCX 5 pages 1.1 MB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi angren shahar maktabgacha ta’lim bo‘limi tasarrufidagi _-sonli davlat maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachisining ochiq mashg`ulot ishlanmasi tarbiyachi: ______________ mavzu: 1-tayyorlov guruhi: "nutq va til" faollik markazida qo`l barmoq mayda motorikasini rivojlantirish insonning nutq faoliyati inson ongining barcha qirralari bilan chambarchas bog‘langan. nutq – inson psixik kamolotining, shaxs sifatida shakllanishining qudratli omilidir. nutq ta’siri ostida qarashlar, e’tiqodlar, intellektual, ma’naviy va estetik hissiyotlar tarkib topadi, iroda va fe’l-atvor shakllanadi. nutq yordamida barcha bilishga oid psixik jarayonlar erkin va boshqariladigan tus oladi. shunday ekan, nutq – bilishga oid psixik jarayon bo‘lib, inson tomonidan talaffuz qilinayotgan va eshitib turilgan tovushlar uyg‘unligidan iborat, ayni vaqtda shu tovushlarga mos yozuv belgilari tizimi orqali ifodalangan ma’no va mazmunga ega. til – shartli belgilar tizimi bo‘lib, ularning yordamida odamlar uchun muayyan ma’noga va mazmunga ega bo‘lgan tovushlar yig‘indisi uzatiladi. nutqda alohida insonning ruhiyati ifoda topadi. nutq xususiy jihatdan alohida shaxsga xos bo‘lib, unda alohida …

2 / 5

alash imkonini beradi. nutq va uning turlari insonning hayvonot olamidan farq qiluvchi, uning fiziologik, psixik va ijtimoiy rivojlanish qonuniyatlarini aks ettiruvchi asosiy xususiyatlardan biri nutq deb ataluvchi alohida psixik jarayonning mavjudligi hisoblanadi. nutq – bu odamlarning til vositasida muloqot qilishi. gapira olish va begona tilni tushunish malakasiga ega bo‘lish uchun tilni bilish va undan foydalana olish zarur.[2] til va nutqning psixologik faoliyatda tutgan o’rni. til va nutqning psixologik rivojlanish yo’lida tutgan o’rni beqiyosdir. nutqning paydo bo’lishi bilan birga insonning psixologik va ruhiy doirasi ham rivojlana boshlaydi. masalan, qabul qilish , xotira, tafakkur, tasavvur, e’tibor kabilar faqatgina til tufayli rivojlana boradi. nutq – inson psixologiyasining eng muhim vazifalaridan biri bo’lib, boshqa psixologik jarayonlarni boshqarib, bir biriga boq’lab turadi. inson onggidagi tafakkur va tasavvur qilish jarayonlari nutq faoliyati bilan chambarchas bog’liq bo’lib, inson fikrlash faoliyati – nutqiy tafakkurni paydo qiladi. nutqning rivojlanishi boshqa psixologik jarayonlarning rivojlanishiga turtki bo’ladi. nutq o’z navbatida tashqi, …

3 / 5

y ongida ularning ijtimoiy turmushini aks ettirish shakli, shuningdek, ijtimoiy-tarixiy rivojlanish mahsuli bo‘lib hisoblanadi. tilning noyob hodisaviyligi shundaki, har bir odam atrofdagilar muloqotda bo‘ladigan tarkib topgan tilga ega bo‘ladi va rivojlanish jarayonida uni o‘zlashtirib boradi.[2] til – bu murakkab hosila. istalgan til, avvalo,tilning leksik tarkibi deb ataluvchi ma’nodor so‘zlarning ma’lum tizimiga egadir. bundan tashqari, til so‘z va so‘z birikmalari turli shakllarining ma’lum tizimidan iborat bo‘lgan tilgrammatikasiga, shuningdek, aniq bir tilga xos bo‘lgan ma’lum tovush yokifonetik tarkibga egadir. til, asosan, har bir so‘z ma’nosini mustahkamlash uchun xizmat qiladi. so‘zning istalgan ma’nosi umumlashtirishni anglatadi, masalan, slova «odam», «mashina», «stol» va boshqalar. tildan farqli ravishda nutq deb ma’lumot etkazish, ko‘rsatma, savol, buyruq berish shaklida amalga oshiriladigan nutqiy muloqot jarayoniga aytiladi. nutq yordamida u yoki axborotni etazish uchun ma’lum ma’noga ega bo‘lgan mos so‘zlarni tanlash emas, balki ularni aniqlashtirish ham lozim. nutqdagi har bir so‘z ma’lum ma’nogacha qisqartirilgan bo‘lishi zarur. bunga so‘zni ma’lum kontekstga …

4 / 5

language, we have transferred meaning from one mind to another. whether spoken, written, or signed, language enables us not only to communicate but to transmit civilization's accumulated knowledge across generations. monkeys mostly know what they see. thanks to language, we know much that we've never seen. nutqda so‘z ifodalari bilan etkaziladigan mazmundan tashqari, bizning so‘zlayotganlarimizga nisbatan munosabatimiz ham ifodalanadi. bu hodisa nutqning emotsional-ifodali jihati deb ataladi va iborani talaffuz qilishda qo‘llaydigan so‘zlarning jaranglash toni bilan belgilanadi. va nihoyat, nutq psixologik jihatdan mohiyatga ega bo‘lgan u yoki bu ibora maqsadini aks ettiruvchi kontekstdan iborat bo‘ladi. shunday qilib, nutqiy muloqot – bu murakkab va ko‘p tomonlama jarayon. a.n. leontevning fikriga ko‘ra, har bir nutq akti «o‘ziga xos nutqning shakli va turi, aniq sharoitlar va muloqot maqsadlariga ko‘ra, turli nutq vositalarini qo‘llashni talab etuvchi psixologik muammoning echimini topishdan iborat». xuddi shu nutqni tushunishga ham tegishlidir. muloqoting universal vositasi sifatidagi hozirgi zamon nutq holatigacha …

5 / 5

ablashishi sabab bo‘ldi. natijada maxsus qo‘l bola til va qo‘l (kinetik) nutqi paydo bo‘ldi. shunday qilib, odam qo‘li mehnat va muloqotning asosiy vositasi bo‘lib qoldi. tovushli nutqqa o‘tish, taxminan, 100 ming yillar avval boshlangan bo‘lishi mumkin. bu ishlab chiqarishning rivojlanishi va mehnatning birlamchi bo‘linishi bilan bog‘liq bo‘lgan. qo‘l nutqi bajara olmaydigan jism va hodisalar alohida tushunchalar tizimida aniqroq belgilanadigan, nutqqa bo‘lgan talab paydo bo‘ldi. muloqot jarayonida qo‘l imo-ishoralari ma’lum mujmal tovushli ovoz bilan birga ijro qilingan. asta-sekin nutq tovushlari rivojlanib, sayqallanib bordi. vaqt o‘tishi bilan ular kinetik nutq bajargan vazifalarni o‘z zimmalariga oldilar, bundan tashqari, odam nutqi taraqqiyotini ta’minlab berdilar. shunday qilib, nutq va til yangi sifat darajasi – tovushli aniq nutq darajasiga ko‘tarildilar. dastlab tovushli nutq takomillashmagan edi. so‘zlar, birlamchi, qo‘l imo-ishoralari kabi juda umumiy, noaniq ma’noga ega edi. bir xil so‘z mazmuni turlicha bo‘lgan jismlarni belgilashda qo‘llanilishi mumkin edi (ibtidoiy polisemantizm). ilk so‘zlar yaxlit iboralar bilan ifodalangan, deb …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq va til tayyorlov guruhining faollik markazi"

o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi angren shahar maktabgacha ta’lim bo‘limi tasarrufidagi _-sonli davlat maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachisining ochiq mashg`ulot ishlanmasi tarbiyachi: ______________ mavzu: 1-tayyorlov guruhi: "nutq va til" faollik markazida qo`l barmoq mayda motorikasini rivojlantirish insonning nutq faoliyati inson ongining barcha qirralari bilan chambarchas bog‘langan. nutq – inson psixik kamolotining, shaxs sifatida shakllanishining qudratli omilidir. nutq ta’siri ostida qarashlar, e’tiqodlar, intellektual, ma’naviy va estetik hissiyotlar tarkib topadi, iroda va fe’l-atvor shakllanadi. nutq yordamida barcha bilishga oid psixik jarayonlar erkin va boshqariladigan tus oladi. shunday ekan, nutq – bilishga oid psixik jarayon bo‘lib, inson tomonida...

This file contains 5 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "nutq va til tayyorlov guruhining faollik markazi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq va til tayyorlov guruhinin… DOCX 5 pages Free download Telegram