toshkent tibbiyot akademiyasi

PPTX 25 pages 6.9 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.9 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

toshkent tibbiyot akademiyasi o’qituvchi: maftuna ibodullayevna contoso suites 1 mavzu: asab markazlari xossalari 2 mavzu: asab markazlari xossalari contoso suites 2 reja: nerv tizimi reflektor faoliyati nerv markazlari va ulardan qo’zg’alishning o’tish xususiyatlari markaziy nerv tizimida tormozlanish asab markazlari xossalari 3 contoso suites 3 4 markaziy nerv faoliyatining asosi reflekslar shaklida namoyon bo'ladi. refleks deb organizmni ta'sirlarga markaziy nerv tizimi ishtirokida bergan javob reaksiyasiga aytiladi. reflekslar yordamida organizmning turli qismlari orasidagi o'zaro aloqa amalga oshadi, a'zolar faoliyati bir-biriga moslanadi va umuman olganda organizmni bir butun gormonik holatda doimo o'zgarib turuvchi tashqi muhit sharoitlariga moslashuvi ta'minlanadi. contoso suites 4 buyuk fransuz mutafakkiri r.dekart birinchi bo'lib, ixtiyorsiz harakatlarning refleks tabiatdaligini aytgan. masalan, u barmoqqa igna sanchilganda sezgi uchlaridan qo'zg'alish nervlar orqali miyaga borib, u yerdan nervlar orqali muskullarga kelishini tushuntirib bergan. dekart odamni ruhiy hayoti moddiy qonunlarga bo'ysunmaydi uni qandaydir boshqa kuch boshqaradi deb izohlagan. bu dekartning dualizmi edi. i.p.pavlov shartli reflekslarni …

2 / 25

es nerv markazi deganda markaziy nerv tizimining turli darajada joylashgan organizmning funksiyasini boshqarishda o'zaro kelishib faoliyat ko'rsatadigan nerv tuzilmalari yig'indisiga aytiladi. aniq bir refleksning amalga oshishini tashkil qiluvchi markaziy neyronlar guruhi ham nerv markazi deyiladi. nerv markazi tushunchasiga ham anatomik, ham fiziologik ma'no beriladi. anatomik tasavvur qilinganda markaziy nerv tiz imining ma 'lum joyida to'plangan neyronlar tushunilgan. u joyni elektr toki bilan qo'zg'atish yoki kesib tashlash orqali funksional ahamiyati aniqlanadi. 8 contoso suites nerv tolasi afferent yoki efferent tola bo‘lishiga qaramasdan qo‘zg‘alishni ikki tomonga o‘tkazadi. refleks yoyida qo‘zg‘alish retseptor neyrondan oraliq neyronlar orqali effektor neyronga qarab o‘tadi. nerv markazidan qo‘zg‘alishni bir tomonlama o‘tishini orqa miya reflekslari misolida yaqqol ko‘rish mumkin. agar tajribadagi hayvonning orqa miya orqa ildizlari qirqilib markazga intilgan qismi qo‘zg‘atilsa, oldingi ildizlarda elektr potensiallarini qayd qilish mumkin. agar oldingi ildizlar qo‘zg‘atilsa orqa ildizlarda elektr potensiallari yuzaga kelmaydi. demak, nerv markaziga qo‘zg‘alishlar alohida yo‘ldan kirib, alohida yo‘ldan chiqib ketadi. …

3 / 25

63 yili rus olimi i.m.sechenov aniqlagan. qo'zg'a lishlar nerv markazlarida yig‘ilishining ikki turi bor: vaqtli va fazoviy. ko'pchilik hollarda refleksni yuzaga keltirish uchun bitta ta ’sir yetarli bo'lmaydi. orqa miyali maymunda qadamlab yurish refleksini orqa oyoqlarini yakka kuchsiz ta ’sirlash y o'li bilan yuzaga chiqarib bo'lmaydi. ta’sirlash kuchini o'zgartirmasdan o'sha reseptor maydoni ketma-ket ritmik q o 'z g 'a t i l s a , o rq a o y o q la r in i n a v b a tm a -n a v b a t b u k ib yozish reaksiyalarini ko'rishimiz mumkin. bu vaqtli yig'ilishga misol bo'ladi. 11 contoso suites okklyuziya. ikkita reseptor maydonini bir vaqtda qo'zg'atganda,yuzaga kelgan javob reaksiyasining kattaligi alohida maydonlarni qo‘zg ‘atish natijasida hosil bo’lgan javob reaksiyalarining qo'shilishidan hosil bo'lgan kattalikdan oz bo'ladi 12 contoso suites qo'zg'alishlarni markazdan o'tishining yengilla nishi (osonlanishi). ayrim hollarda ikkita reseptor maydoni bir vaqtda qo'zg'atilsa javob reaksiyasining …

4 / 25

m.sechenovning buyuk tajribasi quyidagicha o'tkazilgan. baqa bosh miyasini ochib ko'ruv bo'rtiqlarini osh tuzi kristali bilan qo'zg'atilsa orqa miya reflekslarining tormozlanishi kuzatiladi 14 contoso suites presinaptik tormozlanish bu holat akson-akson sinapslarida yuz beradi.presinaptik tormozlanish akson presinaptik qismining depolyarizatsiyalanishi natijasida u yerdan o‘tayotgan qo‘zg‘alish kuchi susayib unga ajraladigan mediatorning miqdori ozayadi. agar akson kuchli depolyarizatsiyalansa undan qo‘zg‘alish mutlaqo o‘tmay qoladi. postsinaptik tormozlanish tormozlanish jarayoni postsinaptik membrananing giperpolyarlanishi bilan bog‘liq. pessimal tormozlanish sinapsga yuqori chastotali impulslar kelib tursa, postsinaptik membrana kuchli depolyarizatsiyalanib ta’sirlarga javob bera olmay qoladi. bunday tormozlanishni adabiyotlarda vvedenskiy bo‘yicha tormozlanish deb ham ataladi. pessimal tormozlanish markaziy neyronlarni xaddan tashqari qo‘zg‘alishdan himoya qilib turadi. 15 contoso suites 16 qo‘zg‘alishdan keyingi tormozlanish kuchli qo‘zg‘alishdan keyin neyron membranasi dastlabki holatgagacha qaytmasdan undan ortiqroq, ya’ni giperpolyarlanadi. buni iz giperpolyarizatsiyasi deb ataladi. shunday holatda kelayotgan ta’sirotlarga javoban hosil bo‘layotgan qo‘zg‘aluvchi postsinaptik potensial membrana depolyarizatsiyasini kritik nuqtagacha yetkaza olmaydi, natijada tarqaluvchi qo‘zg‘alish yuzaga kelmaydi. tormozlovchi neyronlar …

5 / 25

adi.reflekslar oʻzaro taʼsirining morfologik asosi nerv tizimida oraliq neyronlarning mavjudligi hisoblanadi. oraliq neyronlar bir nechta refleks yoylari yo‘llari tarkibiga kirishi mumkin. reflekslarni o‘zaro ta’siri natijasida javob reaksiyasi kuchayishi yoki susayishi mumkin. masalan, og’iz bo‘shlig‘idagi taktil va ta‘m bilish reseptorlarini qo‘zg‘atilsa so‘lak ajaralish refleksi kuchayadi va yutish refleksi hamda nafas olish refleksini tormozlaydi. reflekslarning o‘zaro uyg‘unlashuvi yoki koordinasiyalanishi bir qator mexanizmlar orqali amalga oshadi. contoso suites konvergensiya ko‘p hollarda turli nerv yo‘llari orqali kelayotgan qo‘zg‘alish impulslari bitta oraliq yoki efferent neyronga keladi. ya’ni bitta neyronga konvergensiyalanadi. markaziy nerv tizimida konvergensiya jarayonining mavjudligi turli yo‘llardan kelayotgan axbortni bir joyga to‘planishi, organizmni zarur javob reaksiyasini tayyorlashni osonlashtiradi. nerv markazlarining okklyuziya yig‘ilish va osonlanishi xususiyatlari konvergensiya jarayoni bilan bog’liq. 18 contoso suites qo‘zg‘alishlarning irradiatsiyalanishi nerv markaziga kelayotgan ta’sirotlar kuchli va uzoq davom etsa, o‘sha markazdagi neyronlarnigina qo‘zg‘atib, qolmasdan boshqa markazlardagi neyronlarni ham qo‘zg‘atadi. markaziy nerv tizimida qo‘zg‘alishni shu tariqa tarqalishini irradiatsiya deb ataladi. markaziy …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toshkent tibbiyot akademiyasi"

toshkent tibbiyot akademiyasi o’qituvchi: maftuna ibodullayevna contoso suites 1 mavzu: asab markazlari xossalari 2 mavzu: asab markazlari xossalari contoso suites 2 reja: nerv tizimi reflektor faoliyati nerv markazlari va ulardan qo’zg’alishning o’tish xususiyatlari markaziy nerv tizimida tormozlanish asab markazlari xossalari 3 contoso suites 3 4 markaziy nerv faoliyatining asosi reflekslar shaklida namoyon bo'ladi. refleks deb organizmni ta'sirlarga markaziy nerv tizimi ishtirokida bergan javob reaksiyasiga aytiladi. reflekslar yordamida organizmning turli qismlari orasidagi o'zaro aloqa amalga oshadi, a'zolar faoliyati bir-biriga moslanadi va umuman olganda organizmni bir butun gormonik holatda doimo o'zgarib turuvchi tashqi muhit sharoitlariga moslashuvi ta'minlanadi. contoso suites 4...

This file contains 25 pages in PPTX format (6.9 MB). To download "toshkent tibbiyot akademiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: toshkent tibbiyot akademiyasi PPTX 25 pages Free download Telegram