sportchilarning konstitutsional xususiyatlari va ratsional ovqatlanishni tashkilotish

PPTX 20 pages 653.1 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 653.1 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint 4-mavzu: sportchilarning konstitutsional xususiyatlari. sportchilarning ratsional ovqatlanishni tashkil etish. konstitutsiya haqida hozirgi zamon tushunchalari va uning tarixi. konstitutsiya omillari hozirgi zamon adabiyotida, shu jumladan, tib ilmiga oid adabiyotlarda ham «konstitutsiya» so‘zi, odatda, tana tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlarini belgilovchi atama sifatida qo‘llaniladi. ayni vaqtda biz «organizm» tushunchasini ishlatmaymiz, chunki bu so‘z gavda tuzilishining o‘ziga xos bo‘lgan xususiyatlarini o‘z ichiga olmaydi, binobarin, bu yerda to‘g‘ri kelmaydi. lekin shu vaqtgacha umumiy qabul qilingan «konstitutsiya tushunchasining» yo‘qligini ta’kidlab o‘tish lozim. gavda tuzilishi bilan konstitutsiyani bir xil tushunib bo’lmaydi. konstitutsiya - gavda tuzilmalarini hamda uning metabolism xususiyatlarini va reaktivligini o‘z ichiga oluvchi keng ma’nodagi tushuncha, shunga qaramasdan ko‘pchilik mualliflar konstitutsiyani klassifikatsiya qilishda gavdaning turli morfologik belgilarini asos qilib olganlar. hozirgi vaqtda konstitutsiya deb irsiy bo’lgan tashqi muhit omillari ta’sirida yuzaga chiqqan organizmning morfologik va funksional belgilarning to‘plamiga aytiladi. organizmning hamma namoyon bo’lgan xususiyatlari va belgilar yigindisi shaxsning individual taraqqiyot (ontogenez) tempini, tashqi muhit …

2 / 20

: markaziy doirani - genotip va tashqi tomondan o‘rab turuvchi doirani esa fenotip tashkil etadi. в.а. nikityuk esa konstitutsiyani umumiy va xususiy qismlarga ajratadi. umumiy qismi genotipdan tashkil topgan bo‘lsa, xususiy qismi esa fenotipdan tarkib topgan. ma’lumki, genotip - bu organizmning genetik konstitutsiyasi bo‘lib, uning xromosomalar to‘plamidagi hamma allelgenlar yig‘indisidan iborat. fenotip esa genotipning muhit bilan o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga chiqadigan, organizmning barcha xususiyatlari va belgilar yig‘indisidir. ikki olimning konstitutsiya tushunchasini ta’riflashda fikrlari bir xil ekanligini ko‘rsatish lozim. shuni aytib o‘tish kerakki, fenotip organizmning hamma genetik informatsiyasini aks ettirmaydi, turli muhit sharoitlarda bir xillik genotip har xil namoyon bo‘lishi mumkin. bu esa organizmning norma reaksiyasiga bog’liq bo’ladi. konstitutsiya ta’limotining muhim bo’limlaridan biri - konstitutsiyani turlarga ajratish va diagnostika qilish murakkab va hozirgi kunga qadar hali to’liq yechilmagan hisoblanadi. konstitutsiyani turlarga ajratish qadimgi davrlardan boshlanib (gippokrat, 460-377 yangi eragacha bo’lgan davr), o‘sha davrlarda konstitutsiya deganda tana tuzilishining xilma-xil shaklda ifodalanishi ko‘zda …

3 / 20

lassifikatsion jadvallardan morfologik belgilar asosida ajratilgan uchta konstitutsional turlarning xususiyatlari ustida to‘xtalib o‘tamiz. 1. normosteniklarda (mezomorf tip) tana tuzilishi uni tashkil qiluvchi qismlaming nisbatlari me’yorga muvofiqligi bilan ta’riflanadi; 2. asteniklaming konstitutsiyasida tana o‘lchovlaridan uzunasiga qarab o‘lchovlami ustun bo’lishining xosligi (bu tipni dolixomorf tipi deb ham nomlashadi); 3. gipersteniklarda (braxiomorf tipli konstitutsiyasi) tana tuzilishidagi kenglik o’lchovlarining yaxshi rivojlanganligi yaqqol ko‘rinadi. aslida bu klassifikatsiyaning asosini v.n. shevkunenko, а.м. geselevich tomonidan tana proporsiyalariga qarab, odamlami dolixomorf, braxiomorf va mezomorf turlarga bo’lish tavsiya etilgan. v.n. shevkunenko, а.м. geselevich (1925) naysimon suyaklaming uzunasiga qarab o‘sishi erta tugasa, natijada braxiomorfli konstitutsiya tipi suyaklaming o‘sish jarayoni uzoq vaqt mobaynida cho‘zilsa, unda dolixomorf tip shakllanishni ko‘rsatishdi. rentgenologik tekshirishlar natijasida braxiomorf tipdagi odamlarda suyaklanish jarayonining erta tugashi isbotlangan. suyaklaming o‘sish muddatlarining cho‘zilishi esa, tananing bo‘yini uzun bo’lishiga va dolixomorf tipining shakllanishiga olib keladi. tana tuzilishi dolixo-braxiomorfiya koordinatalari bo‘yicha tahlil qilinganda tananing tashqi qiyofasi hisobga olinmasdan, balki uning ontogenetik rivojlanish …

4 / 20

ari yoki kasallikning takrorlanish muddatlari konstitutsiya turiga bog’liqligi krechmer tomonidan isbotlangan va hozirgi kungacha qadar psixiatriyada keng qoilaniladi. masalan, shizofreniya kasalligi asteniklarda pikniklarga nisbatan og‘ir shaklda o‘tishi va borgan sari kasalning zo‘rayib ketishi bilan farqlanadi. bundan tashqari, krechmer ishlarida konstitutsiya tipini shaxsning rivojlanish darajasi, nozik harakatlami bajarishda reaksiya tezligiga ta’siri aniqlangan, turli tibbiy dorilari ta’siri bilan qon tizimi tomonidan javob reaksiyalari orasida korrelativ bog’laninglarning mavjudligi ko‘rsatildi. krechmer birinchi boiib, tana tuzilishining temperament bilan bog’liq ekanligini ham isbotlab bergan. lekin e.krechmer ilmiy izlanishlarda xatolarga y o i qo‘ygan. krechmer fikricha konstitutsiya shakllanishida faqat irsiyat omillarining ta’siri kuchga ega, tashqi muhitning ta’siri esa to’liq inkor etiladi. «konstitutsiya - bu fatum» degan iborasi konstitutsiyani mutlaqo o‘zgartirib boimaydi, u faqat irsiyat qonunlari bo‘yicha rivojlanadi degan tushunchani yagona to‘g‘ri fikr deb hisoblaydi. lekin olim xatining oxirida o‘zining nohaqligiga amin bo‘ldi. 30-yillarda bir gumh olimlari (lisenkov, lmichurin) konstitutsiya negizida irsiy belgilaming mavjudligini to iiq inkor etib, …

5 / 20

91), b.i.kogan,1984-yil o‘tkazilgan tekshirishlarida irsiy a’sirotlaming kuchi prental (embrional) va postnatal ontogenez davrida (tug‘ilgandan keyin birinchi bosqichlarida) ayniqsa kuchli bo’ladi, lekin tashqi muhit sharoitlarining organizmga ko‘proq ta’siri o‘spirin va balog‘atga yetish bosqichlarga xos bo’lgan davrda kuzatiladi. ma’lumki, konstitutsiya irsiy va tashqi muhit omillarining o‘zaro birikishi orqali shakllanadi, har bir gen o‘z faoliyatini bajarishi uchun, nafaqat ichki muhit sharoitlari, balki tashqi muhit ta’sirotlari ostida namoyon etiladi. organizmning turli belgilarini qaysi omillar ta’sirida ko‘proq namoyon etilishini genetikaning egizaklar usuli yordamida ko‘rsatish mumkin. usulning mohiyati quyidagidan iborat: avval mz (monozigota - bir tuxumli) va dz (ikki tuxumli) egizaklar va umumiy populatsiyadan nazorat gumhlari tuziladi. mzlar genotipi birbiriga to iiq o‘xshashdir. mzlarda uchraydigan farqlar muhit ta’sirining natijasi hisoblanadi. dzlar bir vaqtda otalangan ikki tuxum hujayradan rivojlangan va bir vaqtda tugilgan bolalardir (k.n.nishonayev va boshqalar, 2000). keyin alohida-alohida mz va dzlar bir-biri bilan solishtiriladi. bu usul yordamida belgining rivojlanishida irsiyat va muhitning roli nisbatan aniqlanadi. …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sportchilarning konstitutsional xususiyatlari va ratsional ovqatlanishni tashkilotish"

презентация powerpoint 4-mavzu: sportchilarning konstitutsional xususiyatlari. sportchilarning ratsional ovqatlanishni tashkil etish. konstitutsiya haqida hozirgi zamon tushunchalari va uning tarixi. konstitutsiya omillari hozirgi zamon adabiyotida, shu jumladan, tib ilmiga oid adabiyotlarda ham «konstitutsiya» so‘zi, odatda, tana tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlarini belgilovchi atama sifatida qo‘llaniladi. ayni vaqtda biz «organizm» tushunchasini ishlatmaymiz, chunki bu so‘z gavda tuzilishining o‘ziga xos bo‘lgan xususiyatlarini o‘z ichiga olmaydi, binobarin, bu yerda to‘g‘ri kelmaydi. lekin shu vaqtgacha umumiy qabul qilingan «konstitutsiya tushunchasining» yo‘qligini ta’kidlab o‘tish lozim. gavda tuzilishi bilan konstitutsiyani bir xil tushunib bo’lmaydi. konstitutsiya - gavda tuzil...

This file contains 20 pages in PPTX format (653.1 KB). To download "sportchilarning konstitutsional xususiyatlari va ratsional ovqatlanishni tashkilotish", click the Telegram button on the left.

Tags: sportchilarning konstitutsional… PPTX 20 pages Free download Telegram