оʻgit

PDF 7 pages 546.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 546.7 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

оʻgit – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻg + ut > оʻgut > оʻgit). bu ot qadimgi turkiy tilda “fikr bildir” ma’nosini anglatgan “оʻg” fe’liga (u)t qоʻshimchasini qоʻshish bilan yasalgan (sevortyan, i, 501). оʻgit. yоʻl-yоʻriq kоʻrsatib, aytiladigan gap; nasihat. m: zehni tez, tirishqoq sobir otasining оʻgitini bajarishga intilib, “mashrab”,“sоʻfi olloyor” kabi kitoblarni tezda sharillatib оʻqiydigan bоʻldi (оʻtil, v, 133). оʻmgak – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻm + ug = оʻmug + ak = оʻmugak > оʻmgak). bu turkiy sоʻz “bоʻrtib tur” ma’nosini anglatgan “оʻm” fe’liga-ug qоʻhimchasini qоʻshish bilan “оʻmug” oti hosil qilingan (sevortyan ,i, 453). оʻmgak-kоʻkrak, tоʻsh. m: оʻtkir sоʻz оʻmganni teshar (оʻtil, v, 152). оʻmiz – (turkiycha so‘z) ot, tutdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻm+uz=оʻmuz). bu ot qadimgi tirkiy tida “doira shaklida bоʻrtib turgan suyak”ma’nosini anglatgan o‘m otiga -(u)z qоʻshish …

2 / 7

yasalgan (ds, 387). оʻngach-odam va hayvonlarda ovqat hazm qilish yоʻlining halqum bilan me’da оʻrtasidagi bir qismi (iste’mol qilingan ovqat massasi u orqali me’daga yоʻnaladi)(оʻtil,v, 278). оʻpka – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻp + ka = оʻpka). bu ot qadimgi turkiy tildagi “ich tomonga tort” ma’nosini anglatgan оʻp fe’liga -ka qоʻshimchasini qоʻshish orqali ot yasalgan (sevortyan, i, 641). оʻpka. 1. odam va quruqlikda yashovci umurtqali hayvonlarning kоʻkrak qafasi ichiga joylashgan bir juft, konus shaklidagi nafas olish a’zosi. m: оʻpka kasalligi. 2. kоʻchma ma’noda. оʻzini bosolmaydigan, hovliqma shaxslarga nisbatan, odatda ularning ismiga qоʻshib (tirkab) ishlatiladi. m: jumavoy оʻpkadan har narsani kutsa bоʻladi. 3. hayvonlarning shu a’zosi (ovqat sifatida). m: uzoqdagi quyruqdan yaqindagi (oldindagi) оʻpka yaxshi. оʻrdak – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻ:r + dak = оʻ:rdak > оʻrdak). bu ot qadimgi turkiy tildagi “shоʻngʻi” manosini anglatgan …

3 / 7

оʻrganmoq. 2. siri, mohiyati, mazmuni va shu kabilarni aniqlash, belgilash maqsadida tekshiruv, kuzatuv, tahlildan оʻtkazmoq. m: bu dalillarni sinchiklab оʻrganib, quyoshning nisbatan tinch paytida kosmik nurlanish yerdan uzoq joylarda kishi uchun xavfli bоʻlmasligi kerak, degan xulosaga kelish mumkin. 3. gʻayritabiiy, noqulay kabi tuyulmaydigan holga aylanmoq, shunday sezilmoq, qabul qilmoq. m: xalq bunga haqli edi, chunki bunday tinchsizliklarni kоʻra- kоʻra, juda оʻrganib qoldi. 4. odat qilmoq. m: оʻrgangan kоʻngil оʻrtansa qоʻymas. 5. оʻzini yaxshi aloqada tutmoq, moslashmoq, bogʻlanib qolmoq. m: bu tоʻriq menga juda оʻrgangan (оʻtil, v, 162). оʻrgimchak – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz ( оʻr + gu = оʻrgu + m = оʻrgum + chak = оʻrgumchak > оʻrgimchak ). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “esh” ma’nosini anglatgan “оʻr” fe’liga qоʻshimchalar qоʻshish bilan hosil qilingan (sevortyan, i, 545). оʻroq – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz …

4 / 7

i fe’l, bоʻlishli, buyruq-istak mayli, ii shaxs, kelasi zamon, yasama sоʻz (оʻyun + a = оʻyuna > оʻyna). bu fe’l qadimgi turkiy tilda “tana, oyoq va qоʻl va qosh-kоʻzlarini kuyga monand holda harakatlantir”, “raqsga tush” ma’nolarini anglatgan “оʻyun” otiga -a fe’l yasovchi qоʻshimchasini qоʻshish bilan yasalgan (sevortyan, i, 436; pdp,404; ds, 365). оʻyna. 1. dam olish, kоʻngil ochish maqsadidagi biror erkin ish, mashgulot, оʻyin bilan shugʻullanmoq. m: bekinmachoq оʻynamoq. 2. rasmiy ish- vazifalardan holi holda dam olish, sayr etish kabi holatlarda vaqt оʻtkazmoq. m: sobiraxon, bahrini ham olib boringlar, оʻynab kelsin. 3. musobaqa tarzidagi sport оʻyini bilan shugʻullanmoq, shunday оʻyinda qatnashmoq. m: shaxmat оʻynamoq. 4. qimor оʻyinida qatnashmoq. m: siz bilan оʻynamasa, kim bilan ham оʻynaydi, - dedi gap ohangini оʻzgartirib. 5. tana, oyoq, qоʻl va qosh-kоʻzlarini kuyga muqobil holda harakatlantirmoq; raqs tushmoq. m: bu juvon tanovarga juda yaxshi оʻynaydi. (оʻtil,v,143 ). оʻz – (turkiycha so‘z) olmosh, оʻzlik olmoshi, sodda …

5 / 7

otasining оʻzi (оʻtil, v, 134). оʻzak – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻz + ak = оʻ:zak > оʻzak). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “tananing ich qismi ma’nosini anglatuvchi “оʻ:z” sоʻziga kichraytirish ma’nosini ifodalovchi -(a)k qоʻshimcjasini qоʻshish bilan hosil qilingan (sevortyan, i, 510). оʻzak. 1. оʻsimlik poyasi va ildizining kоʻpincha yumchoq tоʻqimadan iborat bоʻladigan ichki qismi. m: tolning оʻzagi. 2. shevada. daraxt, buta kabilarning tanasi; poya. m: gʻulomjon оʻrikning keksa, yоʻgʻon оʻzagini ushlab turib, to‘xtadi. 2. ildizmevaning (yogʻoch оʻzagiga оʻxshash) оʻrta qismi. m: sabzining оʻzagi 4. tilshunoslikka oid. sоʻzning asl ma’nosini bildirib, yangi sоʻz yasalishiga asos bоʻladigan, sоʻz yasovchi qоʻshiladigan eng kichik qism; sоʻz yasalish asosi. 5. kоʻchma ma’noda. biror narsaning eng muhim, asosiy qismi; asos, mohiyat. m: ular (ayollar) oilaning оʻzagi va fayzidir (оʻtil,v, 134). оʻy – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, mavhum ot, birlik,bosh kelishik, yasama sоʻz (o + y = …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "оʻgit"

оʻgit – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻg + ut > оʻgut > оʻgit). bu ot qadimgi turkiy tilda “fikr bildir” ma’nosini anglatgan “оʻg” fe’liga (u)t qоʻshimchasini qоʻshish bilan yasalgan (sevortyan, i, 501). оʻgit. yоʻl-yоʻriq kоʻrsatib, aytiladigan gap; nasihat. m: zehni tez, tirishqoq sobir otasining оʻgitini bajarishga intilib, “mashrab”,“sоʻfi olloyor” kabi kitoblarni tezda sharillatib оʻqiydigan bоʻldi (оʻtil, v, 133). оʻmgak – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (оʻm + ug = оʻmug + ak = оʻmugak > оʻmgak). bu turkiy sоʻz “bоʻrtib tur” ma’nosini anglatgan “оʻm” fe’liga-ug qоʻhimchasini qоʻshish bilan “оʻmug” oti hosil qilingan (sevortyan ,i, 453). оʻmgak-kоʻkrak, tоʻsh. m: оʻtkir sоʻz оʻmganni teshar ...

This file contains 7 pages in PDF format (546.7 KB). To download "оʻgit", click the Telegram button on the left.

Tags: оʻgit PDF 7 pages Free download Telegram