haydovchining idroki haqida tushunchalar

DOCX 6 sahifa 770,4 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 770,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

4-mavzu. haydovchining idroki haqida tushunchalar. r e j a 1. makonni idrok qilish. 2. ko’rib idrok qilish xususiyatlari. 3. ko’rish zehni. 4. haydovchining ish joyidan ko’rinish. 5. vaqtni idrok qilish. haydovchi avtomobilni boshqarish sharoitlarini asosan vizual tarzda baholaydi. harakat paytida haydovchining nigohi bir ob’ektdan ikkinchisiga o’tadi, ya’ni u avtomobilni boshqarar ekan, zarur bo’lgan axborotlarni qisqa muddat ichida qabul qilib olishi, ularni anglab yetishi va avtomobilni boshqarish bo’yicha yechimlar qabul qilib, ularni amalga oshirishi kerak bo’ladi. bu yerda yana shuni eslatib o’tish joizki, boshqa kasbdagi operatorlar asosan axborotlarni tayyor holda o’lchov asboblari yordamida qabul qilib olsa haydovchi kerakli axborotlarning asosiy qismini bevosita yo’lni va undagi ob’ektlarni ko’rish, eshitish hamda sezish a’zolari yordamida qabul qilib oladi. agar haydovchi qabul qilib olayotgan axborotlar juda ko’p va tez o’zgarib tursa, haydovchi ularni o’z vaqtida anglab yetolmay qolishi va bu o’z navbatida salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. haydovchi avtomobilni o’zi xoxlaganidek boshqarib yura olmaydi. chunki, …

2 / 6

n turlarga bo’linadi. ularning birinchisi tabiiy, ikkinchisi esa sun’iy signallar deb ataladi. haydovchi signallarni ko’rish, eshitish va sezish a’zolari yordamida qabul qilib oladi. signallar bir qancha xususiyatlarga ega bo’lib, ular quyidagi turlarga bo’linadi: rangi, kuchi, o’lchamlari, shakli, joylashuvi, siljishi, paydo bo’lishi va davom etish vaqti, paydo bo’lish ehtimoli va boshqalar. maslan, qalin tuman tushganda 300 metrdan kam masofada oldindagi avtomobilning ko’rinishi (8-rasm). 8-rasm:haydovchining oldindagi ob’ektlarni ko’rishi. signalning rangi. inson ko’zi orqali juda ko’p ranglarni bir-biridan ajrata oladi va tajribani ortishi bilan u ajrata olishi mumkin bo’lgan ranglarning soni ham ortib boradi (rassomlar bir nechta ming rangni ajrata oladilar). insonlar eng oson ajrata oladigan ranglar bu - qizil, yashil, ko’k, sariq, qora va oq ranglardir. signal kuchi. sezish a’zolariga ta’sir qiluvchi signallarni haydovchi qabul qila olishi uchun ular ma’lum bir kuchga ega bo’lishi kerak. ta’sir etuvchi signalning eng kichik qiymatini sezish ostonasi deb ataladi. signalning kuchi kichik bo’lganida haydovchi uni o’z …

3 / 6

qo’llash yaxshi natijalar beradi. bunga misol qilib yo’l belgilaridagi odamlar, hayvonlar va boshqalarning soyasini aks ettirilishini ko’rsatib o’tish mumkin. signalning joylashuvi. haydovchi qabul qila oladigan signallarning kuchi yoki rangi emas, balki ularning joylashuvi muhim rol o’ynaydi. masalan, yoqilg’i miqdorini kamayib qolganini ko’rsatuvchi qizil chiroqning doim bir joyga joylashuvi va o’sha joyda paydo bo’lishi. signalning harakati. signalni aniqlash va tushinib olishda ularni haydovchiga qay tarzda uzatilishi muhim o’rin tutadi. tovushli signal kuchining vaqt davomida ortib borishini bunga misol qilish mumkin. signalni uzatish vaqti. haydovchi har bir signalni qabul qilib olish va uni anglab yetishi uchun ma’lum bir vaqt (odatda 0.1 s) zarur bo’ladi. agar signalni paydo bo’lish vaqti bu vaqtdan kichik bo’lsa, haydovchi uni anglab ulgurmaydi. haydovchi avtomobilni xavfsiz boshqarishi uchun yo’l sharoiti, o’zi boshqarayotgan avtomobilni boshqa harakat qatnashchilariga nisbatan egallab turgan holati haqida axborotlarni o’z vaqtida qabul qilib olishi va anglab yetishi kerak. his qilish. sezgi a’zolarga ta’sir qiluvchi predmet …

4 / 6

ortig’ini ko’rish orqali qabul qiladi. “b” toifali haydovchilik guvohnomasini olish uchun zarur bo’lgan minimal ko’rish koeffitsienti 0,5 ni tashkil qiladi. boshqa toifalar uchun talablar bundan yuqoriroq bo’ladi. haydovchining to’g’ri va periferik ko’rish maydoni quyidagi rasmda keltirilgan (9-rasm). 9-rasm:haydovchining to’g’ri va periferik ko’rish maydoni. ko’rish maydoni - bu odam ko’zi bilan ko’radigan maydon bo’lib, odatda bu taxminan 180 daraja ko’rish burchagi bo’lgan yarim shar hisoblanadi. ko’rish chizig’i. ko’zlarning aniq ko’rishi mumkin bo’lgan joy - ko’rish chizig’i bo’lib, vizual sohaning bu qismini markaziy ko’rish deb ham ataladi. ko’rish chizig’i ko’rish maydonining atigi 1-2% ni tashkil qiladi. masalan, yo’l belgisidagi matnni o’qish uchun vizual maydonning bu qismi muhim hisoblanadi. periferik ko’rish.vizual maydonning qolgan 98-99% “yon” yoki periferik ko’rish deb ataladi. masalan, periferik ko’rish bilan, harakatni sezish mumkin, ammo aynan nima harakatlanayotganini tushunish uchun boshni burib, unga markaziy ko’rish bilan qarash kerak bo’ladi. haydovchining spirtli ichimliklar iste’mol qilishi yoki charchoqlik periferik ko’rishni sezilarli darajada …

5 / 6

o’rin egallaydi. agar odam harakatsiz jismning qandaydir nuqtasiga tikilib tursa, u holda unda sub’ektiv ravishda bu nuqtani harakatsiz nigohi bilan qayd etayotganidek tasavvur paydo bo’ladi. haqiqatda esa ko’rish idroki inson uchun ixtiyorsiz va sezilarsiz mikroharakatlar bilan birgalikda kechadi. shunday qilib, jismni idrok qilish imkoniyati idrok jarayonida motorli tarkibiy qismning ishtiroki bilan belgilangan. jismlar shaklini idrok qilishda konstantlik hodisasi xuddi shunday saqlanib qoladi. masalan, yon tomonimizda joylashgan kvadrat yoki dumaloq jismga qaraganimizda uning to’r pardadagi proeksiyasi ellips yoki trapetsiya shaklida hosil bo’ladi. shunday bo’lsada, aynan bir jismni bir xilda, bir shaklga ega holatda ko’ramiz. uzoq masofada joylashgan jism shaklini idrok qilishni o’zgartirishi mumkin, masalan, shaklning mayda detallari jism uzoqlashgan sayin yo’qolib boradi va uning shakli sodda ko’rinishga kelib qoladi. katta hajmli shakllarni idrok qilish juda murakkab jarayondir. odam ko’zlari binokulyar ko’rish qobiliyatiga ega bo’lgani uchun shakl hajmini idrok qiladi, ya’ni, binokulyar ta’sir odamning ikkala ko’zi bilan ko’rishiga bog’liqdir. binokulyar ta’sirning mohiyati …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"haydovchining idroki haqida tushunchalar" haqida

4-mavzu. haydovchining idroki haqida tushunchalar. r e j a 1. makonni idrok qilish. 2. ko’rib idrok qilish xususiyatlari. 3. ko’rish zehni. 4. haydovchining ish joyidan ko’rinish. 5. vaqtni idrok qilish. haydovchi avtomobilni boshqarish sharoitlarini asosan vizual tarzda baholaydi. harakat paytida haydovchining nigohi bir ob’ektdan ikkinchisiga o’tadi, ya’ni u avtomobilni boshqarar ekan, zarur bo’lgan axborotlarni qisqa muddat ichida qabul qilib olishi, ularni anglab yetishi va avtomobilni boshqarish bo’yicha yechimlar qabul qilib, ularni amalga oshirishi kerak bo’ladi. bu yerda yana shuni eslatib o’tish joizki, boshqa kasbdagi operatorlar asosan axborotlarni tayyor holda o’lchov asboblari yordamida qabul qilib olsa haydovchi kerakli axborotlarning asosiy qismini bevosita yo’lni va undagi ...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (770,4 KB). "haydovchining idroki haqida tushunchalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: haydovchining idroki haqida tus… DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram