inson nerv tizimi anatomiyasi va fiziologiyasi

DOCX 11 pages 33.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.3 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2-amaliy mashg’ulot: inson nerv tizimining anatomiyasi va fiziologoyasi. reja: 1. kirish. 2. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. 3. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. 4. neyron, tuzilishi va vazifalari. tayanch soʻz va iboralar: oliy nerv faoliyati, markaziy nerv sistemasi fiziologiyasi, anatomiya, gigiyena, tekshirish uslublari, refleks, neyron, efferent neyron, retseptor, glial hujayra, dendrit, funksional sistema, afferent, astrotsitlar, oraliq(kontakt) neyron, oligodenrotsitlar, akson. 1. kirish. oliy nerv faoliyati va markaziy nerv sistemasi fiziologiyasi fani tibbiyot yoʻnalishidagi odam anatomiyasi, fiziologiyasi va umumiy gigiyenasi fanlarining hosilasi va tarmogʻi hisoblanadi. fiziologiya (yunoncha “physis” - tabiat, logos - ta’limot) soʻzlaridan olingan boʻlib, u hayot jarayonida hujayra, toʻqima, a’zo, tizim va butun organizmda boʻlib oʻtadigan funksiyalar va jarayonlarni oʻrganuvchi fandir. oliy nerv faoliyati va markaziy nerv sistemasi fiziologiyasi - organizm faoliyati reflektorli prinsipga asoslangan boʻlib, barcha jarayonlar reflekslar asosida amalga oshadi. reflekslar organizmning turli ta’sirotlarga javob reaksiyasi boʻlib, qabul qiluvchi asab uchlari-retseptorlami ta’sirlanishiga javoban markaziy asab tizimi (mat) ishtirokida …

2 / 11

anining tekshirish uslublari. katta yarim sharlar funksiyalarini nihoyatda xilma-xil usullar yordamida oʻrgansa boʻladi. shulardan ba’zilarini aytib oʻtamiz: kuzatish usuli-hayvonning xulq-atvorini muayyan vaqt oraligida kuzatib borish. turli sharoitlarda, ya’ni hayvonga xilma-xil ta’sirlar berilganda xulq-atvorni kuzatish, aytarli qiyinchilik tugʻdirmaydi. biroq bu usulning oʻzi hayvonning oily nerv faoliyati toʻgʻrisida chuqurroq xulosa chiqarish imkonini bermaydi. shu sababli u boshqa usullar bilan birga qo’llaniladi. miya poʻstlogʻini ta’sirlash usuli - katta yarim sharlarining u yoki bu qismlari ta’sirlanganda organizmda yuz bergan oʻzgarishlarga qarab, ta’sirlangan shu joyning vazifasi toʻgʻrisida fikr yuritsa boʻladi. miya poʻstlogʻini batamom yoki qisman olib tashlash usuli. tajriba hayvonni operatsiya qilinib, miyasining poʻstlogʻi batamom yoki qisman olib tashlanadi. natijada organizmga roʻy bergan oʻzgarishlarga qarab, shu hayvon miyasi poʻstlogʻi yoki ma’lum qismlarining organizm uchun ahamiyati oʻrganiladi. oliy nerv faoliyati va markaziy nerv sistemasi fiziologiyasi fanining rivojlanish tarixi. bolalarning oʻsishi, rivojlanishi, ovqatlanishi, oʻziga xosligi, turli kasalliklarning oldini olish choralari haqida sharqning abu nosir farobiy (ix-x asrlar), …

3 / 11

pavlovlarning roli benihoya katta boʻldi. bosh miya faoliyatining reflektor xarakterga ega ekanligini dastlab, i.m.sechenov oʻzining mashhur “bosh miya reflekslari” asarida ta’riflab berdi va shu bilan oliy nerv faoliyati haqidagi ta’limotga zamin yaratdi. keyinchalik poʻstloqning faoliyatini oʻrganish i.p.pavlov zimmasiga tushdi. i.p.pavlov poʻstloq faoliyatini atroflicha oʻrganib, oliy nerv faoliyati haqida materialistik ta’limot yaratdi. i.p.pavlov asoslagan shartli reflekslar usuli katta yarim sharlar poʻstlogʻining faoliyatini oʻrganishda muhim ahamiyatga ega boʻldi. faqat ana shu usul tufayli katta yarim sharlarning asl fiziologiyasini oʻrganish imkoniyati tugʻildi. 2. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. tirik organizmlar tashqi va ichki muhit oʻzgarishlariga doimo bir butunligicha javob beradi. bunda toʻqimalar va organlarini birlashtirishda, shuningdek bir butun organizmning muhit oʻzgarishlariga moslashtirishda markaziy nerv sistemasining ahamiyati juda katta. nihoyatda murakkab boʻlgan odam organizmidan sistemalilik koʻp pagʻonalidir. odatda yuqori pagʻonadagi sistemalarga pastki pagʻonadagilari boʻysunadi va birlamchilar birlamchilar tomonidan boshqarilib turiladi. markaziy nerv sistemasini boshqaruvchi sistemalarning yuqori pogʻonasi desa boʻladi. sistemalarni tashkil qiluvchi organlar va …

4 / 11

oy mavjud boʻlishi shart. reflektor yoyi besh qismdan iborat boʻladi. 1. reseptor-tashqi yoki ichki muhitning muayyan ta’sirotlarini qabul qilishga ixtisoslashgan tuzilma; 2. reseptorda hosil boʻluvchi impulslarni nerv markaziga yetkazuvchi afferent (sezuvchi) neyron; 3. odatda orqa yoki bosh misda joylashgan nerv markazi (oraliq neytronlar); 4. oʻz aksoni yordamida ispulsni markazdan ishchi organga yetkazuvchi efferent (harakatlantiruvchi) neyron; 5. tegishli faoliyatni bajaruvchi ishchi organ (effektor)-muskul yoki bez. chin refleks vujudga kelishi uchun qoʻzgʻalish reflektor yoyning hamma qismlaridan oʻtishi kerak. tabiiy sharoitda kuzatiladigan reflektor reaksiyalar ancha murakkab. ularning yuzaga chiqarilishinida markaziy nerv sistemasining turli qismlari ishtirok etadi, bu reaksiyalar aniq boʻlishi va maqsadga yetishini ta’minlashi uchun qaytar bogʻlanishlarning ahamiyati katta. qaytar afferentasiya asosida nerv markazi effektor faoliyatiga tegishli tuzatishlar kiritib turadi: faollik darajasi yetarli boʻlmasa, u kuchaytiriladi, yuqori boʻlsa, susaytiriladi. reflektor faoliyatlarning roʻyobga chiqishganda koʻrsatilgan tuzilma va mexanizmlardan tashqari, solishtirishni va buyruqlarni shakllaydi hamda boshqa ishlarni amalga oshiradigan apparatlar ishtirok etadi. bular p.k.anoxinning fikricha, …

5 / 11

aradi. 2. nerv sistemasi organizmdagi tashqi muhit bilan aloqasini va muhit bilan bogʻlanishini, shuningdek muhit oʻzgarishlariga moslashishini ta’minlaydi. 3. nerv sistemasi organizmning maqsadga erishishga qaratilgan xulq-atvorini shakllaydi. 4. nerv sistemasi profik faoliyatga ega. bu faoliyat oʻsish, rivojlanish va modda almashinivuni boshqarishdan iborat. yuqorida aytib oʻtilgan bu faoliyatlarning yuzaga chiqishi, nerv boshqarilishi deyiladi. nerv toʻqimasi yuqori qoʻzgʻaluvchanlikka ega boʻlganligi uchun kuchsiz ta’sirotlarni qabul qila olish qobiliyati; nerv sistemasida sodir boʻladigan reaksiyalarning juda tezligi va nerv ta’sirotlarining aniq yoʻnalishi kabi fiziologik xususiyatlari bor. 3. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. hozir mediator deb ataladigan moddalarning kimyoviy tuzilishi har xil. asetixolin, dofamin, noradrenalin, serotonin, gistamin, mediatorlarning monoamen guruhini tashkil qiladi. sinapslarning oʻziga xos bir qator xossalari bor. mnsning elementar birligi boʻlmish neyronga hamintegrativ (birlashtiruvchi) faoliyat xosdir. markaziy nerv sistemasining tashkil qiluvchi neyronlarning nisbatan sodda va murakkab zanjirlarga ulanishi, ixtisoslashgan neyronlar birligi – nerv markazlarini hosil qilish integrativ faoliyatning yuqori pagʻonaga koʻtarilishiga imkon tugʻdiradi. neyron …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson nerv tizimi anatomiyasi va fiziologiyasi"

2-amaliy mashg’ulot: inson nerv tizimining anatomiyasi va fiziologoyasi. reja: 1. kirish. 2. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. 3. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. 4. neyron, tuzilishi va vazifalari. tayanch soʻz va iboralar: oliy nerv faoliyati, markaziy nerv sistemasi fiziologiyasi, anatomiya, gigiyena, tekshirish uslublari, refleks, neyron, efferent neyron, retseptor, glial hujayra, dendrit, funksional sistema, afferent, astrotsitlar, oraliq(kontakt) neyron, oligodenrotsitlar, akson. 1. kirish. oliy nerv faoliyati va markaziy nerv sistemasi fiziologiyasi fani tibbiyot yoʻnalishidagi odam anatomiyasi, fiziologiyasi va umumiy gigiyenasi fanlarining hosilasi va tarmogʻi hisoblanadi. fiziologiya (yunoncha “physis” - tabiat, logos - ta’limot) soʻzlaridan olin...

This file contains 11 pages in DOCX format (33.3 KB). To download "inson nerv tizimi anatomiyasi va fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: inson nerv tizimi anatomiyasi v… DOCX 11 pages Free download Telegram