pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari

PPTX 20 pages 797.4 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 797.4 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari 1. pnevmokimyoning shakllanishi. 2.r. boyl va ilmiy kimyo. 3.gazlar ustida ishlash. (kavendish, pristli, sheele kashfiyotlari). gaz moddalari kimyosining rivojlanishida o‘sha zamonning texnikaviy ehtiyojlari turtki berdi. masalan, metallarga ishlov berishda murakkab moddalarni oksidlash va qaytarish kabi kimyoviy jarayonlarni o‘rganishga bo‘lgan talabning amaliy ahamiyati kundan-kunga ortib borar edi. moddalarni qayta ishlash kimyoviy jarayonlarida ularning tarkibidan gaz moddalari ham ajralib chiqadi. fanda flogiston nazariyasi hukmronligi davrida analitik va texnikaviy ta’limot yo’nalishlarining bir qismi hisoblangan pnevmatik kimyo yo‘nalishi endilikda tabiatshunos olimlarning ham e’tiborini o‘ziga jalb qildi. ko‘pgina kimyoviy jarayonlarning tarkibiy qismi bo’lgan gazlarga qiziqish olimlar tomonidan asta sekin pnevmokimyoni shakllantirishga yo‘l ochib berdi. iogann baptist van gelmont (.1577-1644) iogann baptist van gelmont (1577-1644) pnevmokimyo yo'nalishiga asos solgan. gazlar bilan uzoq yillar tajriba olib borgan olim ishni dastlab o'simliklar va ularning o'sishiga e'tibor qildi. u daraxtni og‘irligi …

2 / 20

a tutsa ham havoga о’xshashini topdi. bu doimiy hajmga yoki shaklga ega bo'lmagan havosimon moddalar van gelmontga grek “xaos ”ini, ya ’ni (grek mifologiyasiga ko'ra) kosmosda yaralgan shaklsiz va tartibsiz moddani eslalar edi. van gelmont bu bug'larni “xaos” deb atadi. daraxtning yonishidan olingan, va o‘zi chuqur o’rgangan gazni u “o‘rmon gazi” deb atadi. bugungi kunda biz bu gazni uglerod ikki oksidi deb ataymiz. van gelmont umrining oxiriga kelib, gazlarga va ayniqsa, ko‘proq tarqalgan gaz - havoga bo‘lgan qiziqishi tasodifan kuchaydi. 1643-yilda italiyalik fizik evandjelist torichelli, havo balandligi 28 dyuymga teng bo‘lgan simob ustunini ushlab tura olishi mumkinligini ko‘rsatdi. nemis fizigi of to fon gerike (1602-1686) nemis fizigi of to fon gerike atmosfera havosi ham og'irlikka ega ekanligini ishonch bilan ko'rsatdi. gerike diametri 14 dyumli havo nasosini kashf qilgan edi. bu nasos yordamida idish ichidagi havo so'rib olingandan keyin idish tashqarisidagi havoning bosimi idishning ichidagi havo bosimidan yuqoriroq bo'lib qolardi. 1654-yilda …

3 / 20

siqishga urinib ko‘rdi. robert boyl (1627-1691) tajribalami o‘tkazish jarayonida boyl, havoning hajrai bosimga teskari proporsional ekanligini aniqladi. uzun u-simon nayga simobni quyib turib boyl, ulangan kalta nayning oxiridagi havoning namunasini berkitib qo‘ydi ochiq turgan uzun nayning uchidan simobni quyib turib, bosimni oshirish mumkin edi. boyl ana shunday miqdordagi simobni nayga quyganidan keyin, ya’ni bosim havoga nisbatan ikki barobar (simobning ikki martaga oshirilgan massasi) oshib borar edi, havoning hajmi esa xuddi shunday ikki barobar kamaydi. shu vaqtning o‘zida, agar bosim pasaysa, hajm ko‘payar edi. boyl kashf qilgan hajmning bosimga teskari bog‘liqligi boyl qonuni degan nomga ega bo‘ldi. bu qonun haqidagi birinchi habar 1662-yilda chop etildi. boyl birinchi kitobining ikkinchi nashri, havoga bog'liq fizik mexanik yangi tajribalar 1662-yilda nashr qilingan. ushbu bo'limda u gazlarning bosimi va hajmi о‘rtasidagi bog'lanishni ochib beradi. hozir biz uni boyl qonuni - birinchi ideal gaz qonuni deb ataymiz. shotlandiyalik kimyogar daniel rezerford quyidagi tajribani o‘tkazdi:u cheklangan miqdordagi …

4 / 20

haddan tashqari yengil ekanligini va uning zichligi havoning zichligiga nisbatan 1/14 ni tashkil etishini kuzatdi. aniqlanishicha, vodorod yana bir oddiy bo‘lmagan xossaga ega. u karbonat angidrid va havodan farqli ravishda osongina alangalanadi, unda kavendish flogistonning о’zini ajratib olganiga ishonar edi. djozef pristli (1733-1804) gazlami o‘rganishda muvaffaqiyatlarga erishgan ikkinchi kimyogar - djozef pristli edi. u protestant mas’habidagi ruhoniy bo’lib, kimyo bilan juda mashg'ul bo’lgan. xviii asrning 60-yillarining oxirida u lidsada (angliya) pastorlikni qabul qildi. lidsaning yonida pivo zavodi joylash gan edi. u yerdan pristli tajriba o‘tkazish uchun yetarli miqdorda karbonat angidrid olishi (karbonat angidrid pivo qilish uchun tayyorlangan atalaning achishidan hosil bo’ladi) mumkin edi. pristli, suv ustida karbonat angidridni yig’ayotib, uning bir qismi suvda erib, yoqimli nordon ta’m berishini kuzatdi. bu ishning mohiyatiga kо‘ra, pristli gazli yoki sodali suv (sun’iу mineral suv) turidagi ichimlikni hosil qilib oldi. {gazlangan suv} hosil qilishi uchun faqat shakar qo'shib, uni xushbo'y hidli qilish kerak edi, …

5 / 20

r juda harakatchan edi. “deflogistonlashgan havo”dan pristlining o’zi nafas olib ko‘rdi va u o‘zini “erkin va yengil” his qildi. sheele tadqiqotlari kо'pgina elementlarning ochilishiga olib kelgan. sheelening eng muhim kashfiyotlaridan -kislorod va azotning (1771-va 1772-yillarda) olinishi edi. sheele, tarkibida kislorodni qattiq bog‘lab turmagan moddalarni qizdirish yo'li bilan kislorodni oldi va uni “olovli havo” (u kislorodni • shunday deb atagan) ning xossalarini mukammal ta'riflab yozganidek, uni olish uchun о‘tkazgan tajribalarini ham mukammal ta'riflab yozgan edi. ammo uning nashriyotchisining beparvoligi, sovuqqonligi tufayali bu ma’lumollar 1777-yilgacha nashr qilinmadi. image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.png image8.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari"

pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari 1. pnevmokimyoning shakllanishi. 2.r. boyl va ilmiy kimyo. 3.gazlar ustida ishlash. (kavendish, pristli, sheele kashfiyotlari). gaz moddalari kimyosining rivojlanishida o‘sha zamonning texnikaviy ehtiyojlari turtki berdi. masalan, metallarga ishlov berishda murakkab moddalarni oksidlash va qaytarish kabi kimyoviy jarayonlarni o‘rganishga bo‘lgan talabning amaliy ahamiyati kundan-kunga ortib borar edi. moddalarni qayta ishlash kimyoviy jarayonlarida ularning tarkibidan gaz moddalari ham ajralib chiqadi. fanda flogiston nazariyasi hukmronligi davrida analitik va texnikaviy ta’limot yo’nalishlarining bir qismi hisoblangan pnevmatik kimyo yo‘nalishi endili...

This file contains 20 pages in PPTX format (797.4 KB). To download "pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy kimyo. gazlarni o'rganisii bosqiciilari", click the Telegram button on the left.

Tags: pnevmokimyo. r. boyl va ilmiy k… PPTX 20 pages Free download Telegram