o'zbekistonda hayvon va o'simliklarning bioxilma-xilligini o'rganish holati va istiqbollari

DOCX 15 pages 72.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi biologik xilma xilligini muhofaza qilish mavzu: o'zbekistonda hayvon va o'simliklarning bioxilma-xilligini o'rganish holati va istiqbollari reja: 1. o’zbekistonning o’simliklar dunyosi. 2. o’zbekistonning hayvonot dunyosi. 3. o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi biologik xilma xilligini muxofaza qilish. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi biologik xilma xilligini muxofaza qilish. o’zbekistonning tuproq qoplami, o’simlik va hayvonot dunyosi juda xilmaxil. respublikamiz hududida 3000 tadan ziyod o’simlik turi mavjud bo’lib, bularning 9 foizi faqat o’zbekistonda uchraydigan endemik o’simliklardir. o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi kavkaz va old osiyo, xususan eron mamlakatlari hududi bilan muayyan umumiylikka ega. respublikamizda sut emizuvchilarning 91 ta turi, sudralib yuruvchilarning 57 ta turi, qushlarning 400 ta turi, baliqlarning 40 tadan ortiq turi bor. ular muayyan qonuniyatlar bo’yicha tarqalgan. o’zbekiston hududi yer yuzasining g’arb va shimoli-g’arbdan janubisharqqa va sharqqa tomon ko’tarila borishi sizga malum. toqqa tomon havo harorati pasayib, yog’inlar miqdori ortadi, tuproq o’simlik qoplami o’zgaradi. shuning …

2 / 15

an tabiiy geografik jarayonlar ham bir-biridan farq qiladi. tuproq turlari. respublikamiz hududida turli tabiiy sharoit tasirida hilmahil tuproq turlari tarkib topgan. bular: 1) qayir allyuvial tuproqlar, 2) o’tloq bo’z tuproqlar, 3) qumli cho’l tuproqlari, 4) cho’l taqir tuproqlar, 5) sho’rxok tuproqlar, 6) sur-qo’ng’ir tuproqlar, 7) sug’oriladigan (madaniy) bo’z tsproqlar, 8) och tusli bo’z tuproqlar, 9) oddiy (tipik) bo’z tuproqlar, 10) to’q tusli bo’z tuproqlar, 11) tog’ jigar tuproqlar va 12) tog’ o’tloq tuproqlaridan iborat. cho’l mintaqasi. cho’l mintaqasi okean sathidan 400-500 m balanlikkacha bo’lgan joylarni o’z ichiga oladi va o’zbekiston maydonining 70% ini ishg’ol qiladi. cho’l iqlimining juda issiq va quruq ekanligi, yog’inlarning juda kam yog’ilishi sizga malum. yozda yog’in deyarli yog’maydi. kunduzi havo harorati +450, +500s daragacha, qum yuzasi esa +800s darajagacha qiziydi. cho’lning qattiq, issiq va qurg’oqchil iqlimi, siyrak o’simliklar sharoitida tuproq hosil bo’lish jarayoni juda sust boradi. cho’l tuproqlari xilma-xil bo’lib, unda sur-qo’ng’ir, qumli cho’l, taqir va …

3 / 15

adigan o’simliklardan qorako’l quylari uchun yaylov sifatida foydalaniladi. cho’llarda taqirlar ham uchraydi, ular gili jinslardan tarkib topgan bo’lib, tarkibidagi chirindi miqdori 0,5-1% ga yetadi. taqirlar usyurtda, shunigdek quruq deltalarda, qadimgi daryolarning ko’hna qayirlarda uchraydi. taqirlarda o’simlik o’sishi qiyin, tuproq yuzasi qattiq va yorilib-yorilib ketadi. respublikamizning yer osti suvlari yer betiga yaqin bo’lgan joylarda (mirzacho’l, markaziy farg’ona, qarshi cho’llari va amudaryo etagida) sho’r tuproqlar vujudga kelgan. bunday joylarda yer osti suvi yer betiga chiqib bog’lanadi, tuproq tarkibida tuz ko’payadi. cho’l mintaqasidagi yirik sho’rhoklar (masalan, borsa-kelmas sho’rhoki) dan dehqonchilikda foydalanib bo’lmaydi. o’zbekistonning daryo vodiylarida, qayir va deltalarida o’tloq va botqoq tuproqlar uchraydi. respublikamiz tekislik qismining sharqiy va janubiy chekkalarida bo’z tuproqlar keng tarqalgan (ular asosan uch xilda: och tusli bo’z tuproq, oddiy bo’z tuproq va to’q tusli bo’z tuproqqa bo’linadi). bo’z tuproqlar qalin lyoss yotqiziqlari ustida hosil bo’lgan. tarkibida chirindi ko’p bo’lmasa ham zarralari mayda bo’lib, suv va havoni o’zidan yaxshi o’tkazadi. …

4 / 15

irab quriy boshlaydi. cho’lda sidirg’a o’simlik bo’lmaydi. cho’l o’simliklari jazirama va quruq iqlim sharoitiga moslashgan. ularning ildizi juda uzun, barglari mayda yoki butunlay bo’lmaydi. shuning uchun tanasida nam kam bug’lanadi. bazi bir o’simliklar qisqa, sernam va salqin muddatga o’z hayotini tugallashga ulguradi. qumlm cho’llarda selin, juzg’un, qora qandim, cherkez, quyonsuyak va iloq o’sadi. qumlarda qora qandim va qizilcha butalari, shuningdek saksovul (yog’ochi qattiq, suvda cho’kadi) uchraydi. saksovulsh qumlarni mustahkamlashda katta ahamiyatga ega. sho’rhok joylarda ajriq, yulg’un, sho’ra va shuvoq o’sadi. gili cho’llarda qum qiyog’i va qo’ng’irbosh uchraydi. 2.o’zbekistonning hayvonot dunyosi. respublikamiz cho’llarida qorako’l qo’ylari va tuya boqish uchun yaylov sifatida foydalaniladi. cho’lda foydali o’simliklar ko’p. masalan, cherkez va isiriq tarkibida turli xil kasalliklarni davolaydigan alkaloidlar bor, sassiq kovrak tarkibidagi smoladan malham tayyorlanadi, ildizi esa krahmalga boy. ayrim o’simliklardan buyoq olinadi. cho’l mintaqasining hayvonlari hilma-hil bo’lib, ular cho’l sharoitiga moslashgan bo’z va sarg’ish rangda bo’ladi. cho’llardagi bazi hayvonlar butunlay suv ichmay …

5 / 15

q) ilon, chipor ilon, janubda o’rta osiyo kapchabosh iloni (uni bazan «ko’zoynakli ilon» deydilar) yashaydi. ilonlar zaxaridan zardob tayyorlanib, turli kasallar davolanadi. cho’ldagi toshbaqalar va bazi kemiruvchilar kunlar isib, o’simliklar qurib qolgach, kelgusi bahorgacha uyquga ketadilar. cho’l mintaqasida qo’shoyoq, yumronqoziq kabi kemiruvchilar ko’p. ular o’simliklarni kemirib, urug’larini yeb, cho’l yaylovlarga zara yetkazadi. cho’ldagi kemiruvchilarn7ing kushandasi sassiqqo’zan va tulkilardir. cho’llardi yirtqichlardan chiyabo’ri va barhan mushugi ham uchraydi. bu mintaqadagi yirik sut emizuvchi hayvonlar - jayron va sayg’oqdir. bular cho’l rangida bo’lib, ularni darhol payqab olish qiyin, ular juda sezgir, chopqirdir. xususan jayron juda go’zal kiyikdir. cho’lda qushlar nisbatan kam: asosan ho’jasavdogar, boyqush, chumchuq, turg’aylar yashaydi. hasharotlardan qoraqurt inson uchun xavflidir. cho’lda shuningdek chayon, falanga uchraydi. to’qay. respublikamizning sirdaryo, amudaryo, zarafshon, chirchiq, ohangaron kabi daryolari sohillarida to’qaylar uchraydi. bular o’ziga xos tabiat landshaftlari bo’lib, siyrak, zax o’rmon va chakalakzorlardan iborat. to’qaylarning kengligi bir necha yuz metrdan bir necha kilometrgacha bo’lishi mumkin. to’qaylarda …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekistonda hayvon va o'simliklarning bioxilma-xilligini o'rganish holati va istiqbollari"

o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi biologik xilma xilligini muhofaza qilish mavzu: o'zbekistonda hayvon va o'simliklarning bioxilma-xilligini o'rganish holati va istiqbollari reja: 1. o’zbekistonning o’simliklar dunyosi. 2. o’zbekistonning hayvonot dunyosi. 3. o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi biologik xilma xilligini muxofaza qilish. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi biologik xilma xilligini muxofaza qilish. o’zbekistonning tuproq qoplami, o’simlik va hayvonot dunyosi juda xilmaxil. respublikamiz hududida 3000 tadan ziyod o’simlik turi mavjud bo’lib, bularning 9 foizi faqat o’zbekistonda uchraydigan endemik o’simliklardir. o’zbekistonning o’simlik va hayvonot dunyosi kavkaz va old osiyo, xususan eron mamlakatlari hududi bi...

This file contains 15 pages in DOCX format (72.8 KB). To download "o'zbekistonda hayvon va o'simliklarning bioxilma-xilligini o'rganish holati va istiqbollari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekistonda hayvon va o'simli… DOCX 15 pages Free download Telegram