kompyuter viruslari va zararli dasturlar: turlari, misollari va ta’siri

PDF 14 pages 567.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 567.3 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

abror aka mustaqil_ish mustaqil ish mavzu: kompyuter viruslari va zararli dasturlar: turlari, misollari va ta’siri reja: 1. kompyuter viruslari va zararli dasturlar haqida umumiy tushuncha 2. zararli dasturlar turlari va ularning xususiyatlari 3. kompyuter viruslarining ta’siri va himoya choralar 1. kompyuter viruslari va zararli dasturlar haqida umumiy tushuncha 1.1. kompyuter viruslari va zararli dasturlar tushunchasi kompyuter viruslari va zararli dasturlar (malware — malicious software) zamonaviy axborot texnologiyalari taraqqiyoti bilan birga paydo bo‘lgan va bugungi kunda dolzarb ahamiyatga ega bo‘lgan tahdidlar sirasiga kiradi. ular foydalanuvchilarning roziligisiz kompyuter tizimlariga kirib borib, turli darajadagi zarar yetkazadigan dasturiy kodlar yoki kompleks tizimlardir. kompyuter virusi — bu o‘z-o‘zini ko‘paytirish, yashirin ishlash va boshqa dasturlar faoliyatiga xalaqit berish xususiyatiga ega bo‘lgan maxsus zararli dastur turidir. ular odatda boshqa fayllarga yoki tizim elementlariga "yopishib" oladi va u bilan birga ishga tushadi. viruslar odatda tizimdagi hujjatlarni buzish, tizimni sekinlashtirish yoki butunlay ishdan chiqarishga qodir. zararli dasturlar (malware) esa …

2 / 14

h darajasiga ega bo‘ladi. ammo ularning barchasini birlashtirib turuvchi umumiy xususiyat — bu axborot xavfsizligiga tahdid solishidir. 1.2. zararli dasturlar tarixi va dastlabki viruslar kompyuter viruslari dastlab ilmiy tajriba sifatida yaratilgan bo‘lsa-da, vaqt o‘tishi bilan ularning ishlatilish sohasi ham, niyati ham salbiy tomonga o‘zgarib bordi. dastlabki viruslar aksariyat hollarda faqat foydalanuvchining e’tiborini jalb etish yoki tizimdagi oddiy nosozliklarni keltirib chiqarish uchun yozilgan bo‘lsa, hozirgi zamonaviy viruslar moliyaviy, siyosiy yoki josuslik maqsadlarida ham qo‘llaniladi. dastlabki kompyuter viruslaridan biri 1971-yilda bob tomas tomonidan yaratilgan "creeper" virusi hisoblanadi. u arpanet tarmog‘i orqali tarqalib, "i'm the creeper, catch me if you can!" degan xabarni ko‘rsatgan. bu virus o‘z-o‘zidan tizimlarga kirib borib, o‘zini boshqa kompyuterlarga ko‘chira olgan bo‘lsa-da, haqiqiy zarar yetkazmagan. creeper virusi aslida "virus" so‘zining dastlabki namunasidir. 1986-yilda esa tarixdagi ilk real kompyuter virusi — "brain" virusi yaratilgan. uni pakistanlik ikki aka-uka: basit va amjad farooq alvi yaratishgan bo‘lib, u ms-dos tizimida ishlovchi disketlardagi …

3 / 14

sullari axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi bilan birga, zararli dasturlar va kompyuter viruslarining tarqalish mexanizmlari ham tobora murakkablashib bormoqda. ilk bosqichlarda viruslar odatda fizika asosida ishlovchi tashuvchi qurilmalar orqali yoki oddiy matnli elektron xatlar ko‘rinishida tarqalgan bo‘lsa, bugungi kunda bu jarayonlar sun’iy intellekt yordamida moslashtirilgan tarmoqli tizimlar orqali amalga oshirilmoqda. zararli dasturiy vositalarning tarqalish usullarini o‘rganish, foydalanuvchilarning axborot xavfsizligi savodxonligini oshirishda, shuningdek, milliy va korporativ darajada tahdidlarni aniqlashda muhim nazariy va amaliy ahamiyatga egadir. viruslarning tarqalishidagi ilk bosqich 1980-yillarning oxiriga to‘g‘ri keladi. 1986-yilda yaratilgan “brain” virusi ms-dos tizimida ishlovchi kompyuterlarga yuqib, disketlardagi yuklash sektorini zararlantirgan. ushbu virus, ko‘plab tahlillarga ko‘ra, foydalanuvchi bexabar tarzda disketni kompyuterga joylashtirgach avtomatik tarzda ishga tushgan va keyingi disketlarga ham o‘zini ko‘chirgan. bu voqea kompyuter viruslarining tashuvchi qurilmalar orqali tarqalishida ilk real misollardan biri bo‘ldi (cohen, 1987). 1999–2001-yillar oralig‘ida elektron pochta orqali tarqaluvchi viruslar ko‘paydi. eng mashhur holatlardan biri bu 2000-yilda yuzaga kelgan “iloveyou” virusi bo‘ldi. u …

4 / 14

soxta yangilanishlar orqali tarqatish holatlari ham keng tarqaldi. bu usulda foydalanuvchining ishonchi bilan o‘ynaladi — ya’ni "social engineering" texnikasi qo‘llaniladi. foydalanuvchiga dasturiy ta’minotni yangilash, xavfsizlikni oshirish yoki bepul xizmat taklif qilinadi. ushbu sahifalar orqali foydalanuvchi kompyuteriga orqa fon rejimida zararli kodlar yuklab olinadi. 2007–2012-yillar oralig‘ida esa usb fleshkalar orqali tarqaluvchi viruslar ommalashdi. windows operatsion tizimidagi “autorun.inf” funksiyasi orqali fleshka kompyuterga ulangach, virus avtomatik ishga tushgan. “ravmone.exe”, “funlove” va “conficker” kabi zararli dasturlar fleshkalar orqali yirik tashkilotlar tarmoqlarida yuqori tezlikda tarqalgan. bu viruslar bir necha kun ichida yuzlab, ba'zida minglab ishchi kompyuterlarni ishdan chiqargan. axborot xavfsizligi bo‘yicha global miqyosda o‘tkazilgan tadqiqotlar, ayniqsa kaspersky lab, symantec, mcafee kabi xalqaro kompaniyalar hisobotlariga ko‘ra, 2010-yillardan keyin zararli dasturlar sun’iy intellekt elementlaridan foydalana boshlagan. masalan, “emotet” va “trickbot” kabi zararli dasturlar foydalanuvchi tizimida mavjud bo‘lgan xavfsizlik bo‘shliqlarini aniqlab, u orqali yuqishi, tarmoqdagi boshqa qurilmalarga o‘tishi va o‘zini yangilab turishi bilan ajralib turadi (kaspersky threat report, …

5 / 14

r kodlar yoki instagram va telegram’dagi aldov sahifalari orqali foydalanuvchi qurilmasiga orqa eshik orqali kirib olgan zararli kodlar foydalanuvchining kamerasi, joylashuvi va parollarini nazorat qilishga urinmoqda. google play va appstore do‘konlari tomonidan har kuni minglab ilovalar tekshirilib o‘chirilayotgani, mobil xavfsizlik tahdidlari qanday darajada jiddiyligini ko‘rsatadi. 2.1. kompyuter viruslarining turlari va ular orasidagi farqlar kompyuter viruslari – bu foydalanuvchi ruxsatisiz kompyuter tizimiga kirib, o‘zini avtomatik ko‘paytiradigan, mavjud fayllarga zarar yetkazadigan va tizim ish faoliyatini izdan chiqaradigan dasturiy kodlar majmuidir. texnologiyalar rivojlanishi bilan zararli dasturiy vositalarning ko‘lami ham kengayib, ularning tuzilmasi va vazifasida jiddiy farqlar paydo bo‘lgan. bugungi kunda kompyuter viruslarini ularning ishlash mexanizmi, nishon olgan tizim komponentalari va zarar yetkazish shakllariga qarab turkumlash mumkin. dastlabki viruslar asosan bajariluvchi fayllarga yopishgan va ularning ish faoliyatiga aralashgan. bunday viruslar foydalanuvchi tomonidan ishga tushirilgan dasturlar orqali faollashgan va shu orqali boshqa fayllarga ham o‘zini ko‘chirgan. bu turdagi viruslar ko‘pincha oddiy antivirus dasturlari bilan aniqlansa-da, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuter viruslari va zararli dasturlar: turlari, misollari va ta’siri"

abror aka mustaqil_ish mustaqil ish mavzu: kompyuter viruslari va zararli dasturlar: turlari, misollari va ta’siri reja: 1. kompyuter viruslari va zararli dasturlar haqida umumiy tushuncha 2. zararli dasturlar turlari va ularning xususiyatlari 3. kompyuter viruslarining ta’siri va himoya choralar 1. kompyuter viruslari va zararli dasturlar haqida umumiy tushuncha 1.1. kompyuter viruslari va zararli dasturlar tushunchasi kompyuter viruslari va zararli dasturlar (malware — malicious software) zamonaviy axborot texnologiyalari taraqqiyoti bilan birga paydo bo‘lgan va bugungi kunda dolzarb ahamiyatga ega bo‘lgan tahdidlar sirasiga kiradi. ular foydalanuvchilarning roziligisiz kompyuter tizimlariga kirib borib, turli darajadagi zarar yetkazadigan dasturiy kodlar yoki kompleks tizimlardir. kompy...

This file contains 14 pages in PDF format (567.3 KB). To download "kompyuter viruslari va zararli dasturlar: turlari, misollari va ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter viruslari va zararli … PDF 14 pages Free download Telegram