bilim va malakalarni umumlashtirish darslari

DOCX 9 стр. 27,5 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

mavzu: bilim va malakalarni umumlashtirish darslari reja: 1. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarining maqsad va vazifalari. 2. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarining tarkibiy qismlari. 3. bilim va malakalarni umumlashtirish darsi tuzilishi. 4. bilim va malakalarni umumlashtirish darsini tashkil qilish usuliyoti. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarida ma’lum mavzu yoki bo’lim bo’yicha o’zlashtirilgan bilimlar qayta tizimga keltiriladi, mavzu yoki bo’lim yuzasidan yakuniy xulosalar chiqariladi. bunday darslar o’rganilgan bilim, hosil qilingan malakalarni tizimga keltirish, o’quvchilarda ilmiy dunyoqarashni shakllantirishning asosiy shakli hisoblanadi. ta’lim jarayonida grammatik bilimlar o’zaro bog’langan ikki xil darajada: empirik va tushuncha darajasida umumlashtiriladi. empirik umumlashtirishda o’rganilayotgan hodisaning his qilingan xususiyatlari o’zaro taqqoslanadi, ikkilamchi belgilar hisobga olinmaydi, o’xshash belgilar umumiy xususiyat sifatida qabul qilinadi. masalan, 5-sinfda “otlarning birlik va ko’plikda qo’llanishi” mavzusi o’tilayotganda, birlik (qalam) va ko’plik (qalamlar) o’zaro taqqoslanadi. –lar qo’shimchasining boshqa belgilari (hurmat, kesatish, tur ma’nolarini bildirishi) hisobga olinmaydi. –lar shaklining umumiy xususiyati sifatida ko’plik ma’nosi, ko’plikning ziddi sifatida birlik …

2 / 9

doir dalil keltirishda qiynaladi. mavzu bo’yicha etarli dalil to’plab, ular tahlil qilingach, o’quvchi mavzuga doir bilimlarni o’z so’zlari bilan erkin ayta oladi, shu mavzu bo’yicha berilgan dalillarni ajrata biladi. o’qituvchining vazifasi shu bog’lanishlarga oid dalillarni tahlil qilish, o’quvchilar bilimini tizimlashtirish, lokal assotsiatsiyalarni umumlashgan bilimlar darajasiga ko’tarishdan iborat. ko’rinadiki, empirik umumlashtirish tushuncha darajasida umumlashtirishni taqozo etadi. demak, bilim va malakalarni tizimlashtirish darslarining ruhiy zamini tushuncha darajasida umumlashtirish hisoblanadi. tushuncha darajasida umumlashtirishda ma’lum grammatik hodisaning his qilinayotgan konkret belgilari emas, balki uning umumiy xususiyatlari nazarda tutiladi. bunda asos qilib olingan xususiyat o’rganilgan hodisalarning bir qanchasi uchun mushtarak hisoblanadi. mashg’ulotlarda yuqori darajada abstraksiyalashni ta’minlaydigan topshiriqlardan foydalaniladi. aqliy operatsiyalar (tahlil, qayta qo’shish va ularning hosilasi-abstraksiyalash, aniqlashtirish, umumlashtirish, taqqoslash, tasniflash) inson aqliy taraqqiyoti darajasining ko’rsatkichi bo’lib, ular kishida shakllangan bilimlar tizimi bilan belgilanadi. tizimga keltirilgan bilimlar fikrlash jarayonidagi izchillikni ta’minlaydi, o’rganilayotgan hodisalarning mohiyatini chuqurroq anglashga ko’maklashadi. masalan, aniqlovchi o’rganilgach, umumlashtirish darsi quyidagi savollar atrofida o’tkaziladi: …

3 / 9

t pichoq qinsiz qolmas. 2. ishlaganning yuzi yorug’ bo’ladi. 3. daraxtlarning ko’m-ko’m shoxlarida och-sariq gullar miltillab ko’rinar edi. 2-topshiriq “o’qigan” so’zini sifatlovchi va qaratqich aniqlovchilar vazifasida keltirib, ikkita gap tuzing. sifatlovchi va qaratqich aniqlovchilarning umumiy xususiyatini aytib berishga tayyorlaning. 3-topshiriq gaplarni o’qib, aniqlovchilarning turlarini aytib berishga tayyorlaning. sifatlovchi, qaratqich, izohlovchi aniqlovchilarning qanday ifodalanganini tushuntiring. ayvon pastida soli sovuq bilan juman pismiq qo’l qovushtirib turardi. egrining soyasi ham egri. bizning qishlog’imiz tog’ yon bag’riga tutashgan. ko’m-ko’k ko’zli latta qo’g’irchoqning yuzi olmadek qip-qizil edi. 4-topshiriq aniqlovchining qaysi so’z turkumlari bilan ifodalanganini aniqlab, gap tarkibidagi o’rnini taqqoslang. gapning qaysi bo’lagini aniqlayotganini tushuntiring. aniqlovchilarning uchala turi uchun umumiy xususiyatini ko’rsating. oltining yarmi-uch. ko’m-ko’k dalalar ko’rindi. vatan – ona so’zi naqadar laziz (uyg’un). yuqoridagi topshiriqlarni bajarish asosida aniqlovchi bo’yicha quyidagi umumiy xulosalar chiqariladi: 1. sifatlovchi va qaratqich aniqlovchilarning farqlari – sifatlovchi aniqlovchi narsa belgisini anglatib, sifat, son, olmosh, ot, sifatdoshga oid so’zlar bilan ifodalansa, qaratqich …

4 / 9

ilarning barcha turlari uchun umumiy xususiyat hisoblanadi. chiqarilgan umumiy xulosalar zaminida aniqlovchilarga doir yanada umumiy, oxirgi va yakuniy xulosa chiqariladi. gapning biror bo’lagini aniqlaydigan, izohlaydigan yoki biror bo’lakning ikkinchi bo’lakka qarashli ekanligini ko’rsatadigan gap bo’lagiga aniqlovchi deyiladi. yuqoridagilardan ko’rinadiki, bilim va malakalarni umumlashtirish darslari darsning boshqa tiplaridan tubdan farq qiladi. ruhiy jihatdan umumlashtirish darslari tushuncha doirasida bilimlarni tizimga keltirish bilan xarakterlanadi. bunday darslar uchun alohida mashq tanlanadi, mashg’ulot o’rganilgan tushunchalar, hosil qilingan malakalarni taqqoslash asosida olib boriladi. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarining miqdori o’rgatilgan bilimlar mundarijasiga ko’ra belgilanadi. masalan, “ot-so’z turkumi” bo’yicha quyidagi mavzular yuzasidan umumlashtirish darslari tashkil etiladi: otlarning grammatik xususiyatlari, turdosh va atoqli otlar, otlarning birlik va ko’plikda qo’llanishini umumlashtirish – 1 soat; otlarning turlanishi, egalik, kelishik qo’shimchalarining yozilishi – 1 soat; “ot” so’z turkumi bo’yicha o’rganilgan barcha bilimlarni tizimga solish uchun – 1 soat. umumlashtirish darslarida mavzuni o’rgatish paytida beriladigan savollar murakkablashtirib boriladi. masalan, egalik va kelishik …

5 / 9

rni umumlashtirish darslarida umumlashtiruvchi jadvallardan, turli-tuman chizmalardan foydalaniladi. buni “ko’chirma va o’zlashtirma gap” mavzusi bo’yicha o’tkaziladigan mashg’ulot namunasida ko’raylik. dars mavzusi: “ko’chirma va o’zlashtirma gap”. darsning maqsadi: 1) ko’chirma va o’zlashtirma gap bo’yicha o’rgatilgan bilimlarni umumlashtirish; 2) ko’chirma va o’zlashtirma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishiga doir malakalarni umumlashtirish; 3) ko’chirma va o’zlashtirma gapli matnlarni o’qish malakalarini mustahkamlash. darsning maqsadini bolalarga etkazish uchun quyidagicha mustaqil ish o’tkaziladi. topshiriq: gaplarni o’qing. har bir gapga mos keladigan terminlarni o’ylab toping. “er – xazina, suv – gavhar” - dedi jamoa xo’jaligi raisi. o’qituvchi olti o’quvchining a’lo baho olganini aytdi. - gapiring, nega jim bo’lib qoldingiz? – dedi bo’ston. - xayol olib qochdi. - qayoqqa? - ajoyib shinam boqqa. (s.n.) har bir qatordagi gaplarga mos keladigan atamalar (ko’chirma gap, o’zlashtirma gap, dialog) topilgach, darsning maqsadi aytiladi. -siz oldingi darslarda ko’chirma gap, o’zlashtirma gap va dialog mavzularini o’rganib, ularda ishlatiladigan tinish belgilarini o’zlashtirgan edingiz. yuqoridagi topshiriqni bajarish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bilim va malakalarni umumlashtirish darslari"

mavzu: bilim va malakalarni umumlashtirish darslari reja: 1. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarining maqsad va vazifalari. 2. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarining tarkibiy qismlari. 3. bilim va malakalarni umumlashtirish darsi tuzilishi. 4. bilim va malakalarni umumlashtirish darsini tashkil qilish usuliyoti. bilim va malakalarni umumlashtirish darslarida ma’lum mavzu yoki bo’lim bo’yicha o’zlashtirilgan bilimlar qayta tizimga keltiriladi, mavzu yoki bo’lim yuzasidan yakuniy xulosalar chiqariladi. bunday darslar o’rganilgan bilim, hosil qilingan malakalarni tizimga keltirish, o’quvchilarda ilmiy dunyoqarashni shakllantirishning asosiy shakli hisoblanadi. ta’lim jarayonida grammatik bilimlar o’zaro bog’langan ikki xil darajada: empirik va tushuncha darajasida umumlashti...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (27,5 КБ). Чтобы скачать "bilim va malakalarni umumlashtirish darslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bilim va malakalarni umumlasht… DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram