sirtlar

DOC 111.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452787995_63480.doc sirtlar reja: 1. sirtlarning hosil bo’lishi va ularning ortogonal proyeksiyalari. 2. sirtlarda nuqta tanlash. 3. sirtning ocherki. 4. sirt turlari. 5. to’g’ri chiziqli yoyilgan sirtlar. 6. qaytish qirrali sirtlar. 7. konus, silindrik, aylanish, vint sirtlar. tayanch iboralar: karkas, yo’naltiruvchi, yasovchi, yoyiluvchi sirtlar, yoyilmaydigan sirtlar, sirt ocherki, kontur chiziqlar, kinematik usul, karkas usuli, vint sirt, to’r, topologik sirt, grafik sirt, analitik sirt. 1. sirtlarning hosil bo’lishi va ularning ortogonal proyeksiyalari. agar bizni o’rab turgan tashqi muhitga geometrik nuqtai nazardan qarasak juda ko’p shakllarni oddiy va murakkab chiziq va sirtlardan tashkil topganligining guvohi bo’lamiz. bundan tashqari tabiatda sirtlar har xil geometrik ko’rinishlarda uchraydi va nihoyat ana shu shakllar har xil mustahkamlikda bo’ladi. masalan, tovuq tuxumining ustki qobig’iga e’tibor bersak, u yupqa bo’lishiga qaramasdan, u geometrik shakl tuzilishi jihatidan mustahkamdir. yoki qushlarning qanotini olaylik, tabiat unga qandaydir qonuniyat asosida ishlov berib, ma’lum shaklda sirtlar ko’rinishini hosil qilgan. yana bir misol, samolyot, paroxod, …

hi bo’yicha harakat qilishi mumkin. bu yerda m sirtning yo’naltiruvchi chizig’i deyiladi. yasovchi va yo’naltiruvchi chiziqlar egri va to’g’ri chiziqlar bo’lishi mumkin. shuning uchun sirtlarni shakli har xil bo’ladi. sirtdagi yasovchilarning harakati aylanma va ilgarilanma bo’lishi mumkin. shu bilan birga sirtning holatini, yasovchining holati va uning harakat qonuni belgilaydi. har bir yasovchi chiziq o’zining harakati davrida uning har bir nuqtasi m, m1 ... chiziqlarni hosil qiladi. shunday qilib, har qanday sirt, masalan, yuqoridagi f sirti l va m chiziqlarning ikki to’plamidan hosil bo’lar ekan. bu o’rinda bir to’plamdagi chiziqlar ikkinchi to’plamdagi hamma chiziqlarni kesib o’tadi. sirtlarning ortogonal proyeksiyalarini chizmada tasvirlash uchun ularning har bir nuqtasining elementlari ma’lum bo’lishi kerak. shuning uchun sirtlar yo’naltiruvchi egri chizig’ining proyeksiyalari va yasovchisining harakat usuli bilan beriladi. sirtlarni hosil qilish usullari bir necha xildir (2-shakl). masalan, doiraviy silindr sirti (2-shakl) quyidagi qonuniyatlar asosida hosil bo’lishi mumkin: 1. l – yasovchi silindrning i o’qi atrofida unga …

ilgan nuqta v1 bilan birga tushib qolsa, uning ikkinchi proyeksiyasi v2 ni topish osondir. 4-shaklda aylanish sirtida yotuvchi s nuqtasining s1 gorizontal proyeksiyasini topish ko’rsatilgan. buning uchun s2 orqali sirtda yordamchi parallel o’tkaziladi, so’ngra s2 nuqtani proyeksiyalab s1 va s4 va s3, s5 nuqtalar aniqlanadi. a nuqta sirtning ekvatorida, v – nuqta esa bosh meridian chiziqlarida yotadi (4-shakl). 3. sirtning ocherki. sirtlarning chizmasini yaqqol ko’rsatish uchun ularning ocherklari, ya’ni (1(2(3 – tekisliklardagi ko’rinar kontur chiziqlari yasaladi (5-shakl). agar biror, masalan ( sirt proyeksiyalar tekisliklariga proyeksiyalansa, proyeksiyalovchi parallel chiziqlar sirt bilan urinib q silindr sirtini hosil qiladi. buni sirtning kontur chizig’i deyiladi. sirtning tekislikdani proyeksiyasini chegaralovchi ko’rinar chiziqqa shu sirtning tegishli tekislikdagi ocherki deyiladi. sirtlarning tekisliklardagi proyeksiyalarini tasvirlashda uning har xil kontur chiziqlari hosil bo’ladi (6-shakl). masalan, silindrning (1 va (2 proyeksiyalar tekisliklaridagi proyeksiyalarini olsak, uning frontal proyeksiyasi m (av) va n (cd) chiziqlar kontur chiziqni tashkil qilsa, gorizontal proyeksiyasida esa …

yilmaslik belgilari asosidagi sirtlar; 5. sirtlarni analitik va grafik usullarda berilishi; 6. sirtlarning differensial xususiyatlari (sirtlarning tekis yoki notekisligi) hamda ularning egriligi asosidagi sirtlar. bir xil sirtlar har xil belgilar bilan ajralishi mumkin. bunda asosiy belgi sifatida yasovchilarning shakli va ularning harakatlanish holatlari, ya’ni sirtlarning kinematik hosil bo’lish belgilari bo’yicha ajratilishi maqsadga muvofiqdir. 8-shaklda loyiha uchun kerak bo’lgan sirtlarni osonlik bilan ajratib olish va pozision, metrik masalalarni tezkorlik bilan yechish uchun sirtlarni ma’lum bir ta’rifi berilgan. bunda hamma sirtlar ikki qismga bo’linadi: birinchi qism asosiy bo’lib, kinematik usul bilan hosil qilish, ikkinchisi esa, karkas orqali berilgan sirtlar. har ikki qism ham guruhlarga bo’linadi. texnikada ko’proq qo’llaniladigan to’g’ri chiziqli yoyiluvchi, aylanish, vint, parallelizm tekisligiga ega bo’lgan sirtlar hamda karkasli sirtlar bilan mukammalroq tanishib chiqamiz 5. to’g’ri chiziqli yoyilgan sirtlar. cheksiz yaqin turgan ikki qo’shni yasovchi to’g’ri chiziqlar o’zaro kesishib yoki parallel vaziyatda tekis element hosil qilsa, bunday sirtlar yoyiladigan sirtlar deyiladi. …

(a, v, k, s, t) nuqtalar saylab, ulardan shu qirraga o’tkazilgan urinma chiziqlardan hosil bo’lgan qaytish qirrali sirt ko’rsatilgan. bunday sirt faqat bitta egri chiziq – n yo’naltiruvchi bilan beriladi. sirtni biror (() tekislik bilan kesilsa, nkm kesim egri chizig’i hosil bo’lib, uning k nuqtasi qaytish nuqtasi deyiladi. agar urinish nuqtasi urinma chiziqni ikki yarim to’g’ri chiziqqa bo’lishini va qaytish qirrasi esa sirtni ikki tekis qismga bo’lish holatlari aniqlansa, kesim yuzasi yaqqol ko’rinadi. qaytish qirrasi sirtining shakli qirraning berilish turiga bog’liq. masalan, agar qg’aytish qirrali silindrik vint chizig’i bo’lsa, to’g’ri chiziqning harakatlanishi natijasida yoyiluvchi gelisoid hosil bo’ladi. texnikada ishlatiladigan juda ko’p sirtlarda, qatish qirrasini o’rnini bosuvchi silindrik vint chizig’i ishlatiladi. 10-shaklda a, v, s, d silindrik vint chizig’idagi 1...12 nuqtalardan qirraga urinib o’tgan chiziqlar gorizontal proyeksiyalar tekisliklari bilan 1, 2 ...12 nuqtalarda kesishadi. bu nuqtalar ketma-ket o’zaro tutashtirilsa tekis ravon egri chiziq – evolventa hosil bo’ladi. demak, evolventa hosol bo’lishi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sirtlar"

1452787995_63480.doc sirtlar reja: 1. sirtlarning hosil bo’lishi va ularning ortogonal proyeksiyalari. 2. sirtlarda nuqta tanlash. 3. sirtning ocherki. 4. sirt turlari. 5. to’g’ri chiziqli yoyilgan sirtlar. 6. qaytish qirrali sirtlar. 7. konus, silindrik, aylanish, vint sirtlar. tayanch iboralar: karkas, yo’naltiruvchi, yasovchi, yoyiluvchi sirtlar, yoyilmaydigan sirtlar, sirt ocherki, kontur chiziqlar, kinematik usul, karkas usuli, vint sirt, to’r, topologik sirt, grafik sirt, analitik sirt. 1. sirtlarning hosil bo’lishi va ularning ortogonal proyeksiyalari. agar bizni o’rab turgan tashqi muhitga geometrik nuqtai nazardan qarasak juda ko’p shakllarni oddiy va murakkab chiziq va sirtlardan tashkil topganligining guvohi bo’lamiz. bundan tashqari tabiatda sirtlar har xil geometrik ko’rinishl...

DOC format, 111.5 KB. To download "sirtlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sirtlar DOC Free download Telegram

sirtlar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "sirtlar"

Similar files