dispers sistemalar

PPTX 29 стр. 109,1 КБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 109,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

dispers sistemalar dispers sistemalar dispers sistemalar va ularni tarkibiy qismlari, disperslanish darajasi haqidagi ma’lumotlar dispers sistemalarning tasnifi kolloid eritmalar (zollar) haqidagi ma’lumotlar zollarning olish va tozalash usullari kolloid eritmalarning molekulyar kinetik, optik xossalari kolloid eritmalarni chin eritmalardan ajratib turuvchi xossalari kolloid zarrachalarning tuzilishi elektroforez, elektroosmos xodisalari kolloid eritmalarning turg‘unligini ta’minlovchi omillar koagullanish turlari koagullanish bo‘sag‘asi, shulse – gardi qoidasi kolloid ximoya kolloid sirt faol moddalar dispers sistema deb maydalangan xolatda bir moddaning ikkinchi modda ichida teng taqsimlanishiga aytiladi. dispers sistemalarni fizikaviy va kimyoviy xossalarini o‘rganuvchi fan kolloid kimyo deyiladi. dispers sistemalarda agregat xolati o‘zgarmagan va miqdoran ko‘p bulgan modda dispers muhit vazifasini bajaradi. agregat xolati o‘zgargan, miqdoran kam va mayda zarrachalar shaklida teng tarqalgan moddalar esa dispers faza deb yuritiladi. disperslanish darajasi dispers faza bo‘lgan modda zarrachalari o‘lchamlarini kattaligini teskari qiymatiga tengdir. barcha dispers sistemalar disperslanish darajasi bo‘yicha shartli ravishda uch guruhga bo‘linadi. zarrachalar kattaligi 1 nm gachaga yoki 10-9 …

2 / 29

ar qatoriga elektrolitlar va noelektrolitlarning chin eritmalari kiradi. albumin, oqsil, qon plazmasi, limfa, orqa miya suyuqligi va boshqalarning eritmalari kolloid-dispers sistemalarga misol bo‘ladi. dag‘al dispers sistemalar qatoriga suspenziyalar, emulsiyalar, aerozollar, ko‘piklar misol bo‘la oladi. liofil va liofob zollar kolloid eritmalar yana zollar deb ham yuritiladi. dispers muxitni tashkil qiluvchi erituvchi tabiatiga, ya’ni suv, spirt, benzol yoki efir bo‘lishiga qarab, kolloid eritmalar gidrozollar, alkozollar, benzozollar, eterozollar kabi bir qator guruxlarga bo‘linadi. dispers faza va dispers muxit zarrachalarning o‘zaro ta’sirlanish xarakteriga qarab dispers sistemalar liofil (grekcha lio-eritaman, philia-yaxshi ko‘raman demakdir) va liofob (phobia-yoqtirmaslik demakdir) turlariga bo‘linadi. liofil sistemada dispers muxit suv bo‘lsa, bunday sistemalar gidrofil deyiladi. masalan, sovunlar, oqsillar, kraxmal, agar-agar va boshqalarning eritmalari leofildir. liofob sistemalarda dispers muxit va dispers fazalarning molekulari o‘zaro ta’sirlanishi juda kuchsiz bo‘ladi. dispers muxiti suv bo‘lgan liofob sistemalar gidrofob deb ataladi. masalan, temir, oltin, margimush sulfidi, kumush xloridi va boshqalarning zollari gidrofob zollardir. kolloid eritmalar disperslik …

3 / 29

angan cho‘kmalarni kimyoviy reagentlar (peptizatorlar) ta’sirida maydalash (geldan zolga o‘tkazish) bilan. kolloid eritmalarni olish uchun ishlatiladigan kondensatsion usullarning ko‘pi hilma-hil kimyoviy reaksiyalarga asoslangan. bu oksidlanish-qaytarilish, almashinish, gidroliz va boshqa reaksiyalardir. kolloid eritmalarni kondensatlash yo‘li bilan olishning yana bir usuli erituvchini almashtirish usulidir. bu usul erigan moddani erituvchini almashtirganda erimaydigan yuqoriroq dispers faza xolatiga o‘tib ajralib chiqishiga asoslangandir. bu usul bilan oltingugurt, kanifol va boshqa zollarni olish mumkin. xar ikkala usulda xam barqaror zollar olish uchun oz miqdorda stabilizator vazifasini bajaruvchi, kolloid zarrachalarni (mitsellani) yirik agregatlarga birlashishiga xalaqit beruvchi moddalarni ko‘shish zarur. stabilizator vazifasini odatda elektrolitlar bajaradi. zollarni ikki elektroddan iborat elektr maydonida kuzatish natijasida ma’lum bo‘lganki, kolloid zarrachalar doimiy tezlik bilan elektrodlarni biri tomon yunalar ekan. ana shu dispers faza zarrachalarining elektr maydonida ta’sirida o‘tish xodisasi elektroforez deb nomlanadi. bu xodisa tibbiyotda dorivor moddalarni fizik – terapevtik yo‘l bilan organizmga yuborish turlaridan biri sifatida qo‘llanadi. agar dispers faza xarakatsiz bo‘lsa …

4 / 29

avatdan ma’lum masofadan keyin siljish tekisligida yuz beradi. qattiq fazani suyuq fazaga nisbatan siljishi elektroforez deyiladi. suyuq fazani qattiq fazaga nisbatan siljishi elektroosmos deyiladi. kolloid zarrachaning tuzilishini kumush xlorid zoli misolida ko‘rib chiqamiz. u kumush nitrat eritmasi bilan natriy xlorid eritmasi ta’sirlashganda, eritmalardan biri ortiqroq miqdorda bo‘lgan sharoitda hosil bo‘ladi agno3+nacl = agcl + nano3 agar natriy xlorid ortiq bo‘lsa, xlor va na ionlarining bir qismi eritmada ortiqcha miqdorda bo‘ladi. panet-fayans qoidasiga binoan molekularlar agregati sirtida uni tarkibi va tabiatiga yaqin ionlar adsorbsiyalanadi. masalan, eritmadagi ortiqcha natriy va xlor ionlaridan n ta xlor ionlari potensial aniqlovchi ion agcl ni yuzasiga adsorbsiyalanadi. yadro atrofida adsorbsiyalangan potensial aniqlovchi xlor ionlari o‘zlariga qarama-qarshi zaryadlangan (n-x) ta natriy ionlarini o‘ziga tortadi. potensial aniqlovchi ionlar qarama-qarshi zaryadlangan natriy ionlari bilan birgalikda adsorbsion qavatni tashkil etadi. qarama-qarshi zaryadli ionlarning kolloid zarracha agregatiga adsorbsiyalanmagan bir qismi diffuzion qavatni hosil qiladi. ularning soni (x) bilan belgilanadi. natriy xlorid …

5 / 29

alarni, birinchi navbatda, kolloid eritmalarni olishda hosil bo‘lgan ortiqcha elektrolitlarni yo‘qotish zarur. kolloid eritmalarni tozalash uchun dializ, elektrodializ va ultrafiltratsiya usullaridan foydalaniladi. dializ bu kolloid eritmalarni yarim o‘tkazuvchi membranalardan o‘tish qobilyatiga ega bo‘lgan aralashmalardan tozalash jarayonidir. dializ o‘tkaziladigan asbob – uskunalar dializatorlar deyiladi. bu yo‘l bilan tozalash ko‘p vaqt talab etadi, va jarayon ba’zida haftalab, ba’zan esa oylab davom etishi mumkin, bunga qo‘shimcha yana ko‘p erituvchi sarflanadi. dializ jarayonini tezlatish uchun elektr tokidan foydalanish tavsiya etilgan. elektr tokini ishlatish bilan tezlatilgan dializ jarayoni elektrodializ deb aytiladi. elektorodializdagi vaqt sarfi daqiqa yoki soatlarda o‘lchanib, erituvchining miqdori minimumgacha kamayadi. xozirgi vaqtda elektrodializ usuli biokimyo, tibbiyot va xalq xo‘jaligida ko‘p qo‘llaniladi. zollarni ultrafiltratsiya usuli bilan tozalash maxsus tayyorlangan, hamda ayni dispers faza zarrachalarini o‘tkazmaydigan filtrlar yordamida dispersion muhitdan ajratiladi. chin eritmalarga xos bo‘lmagan xodisa kolloid eritmalardagi nur tutamini tarqatishidir, ya’ni faradey – tindal xodisasi kabi xossalarni kuzatish mumkin. qorong‘u xonada kolloid eritma bor …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dispers sistemalar"

dispers sistemalar dispers sistemalar dispers sistemalar va ularni tarkibiy qismlari, disperslanish darajasi haqidagi ma’lumotlar dispers sistemalarning tasnifi kolloid eritmalar (zollar) haqidagi ma’lumotlar zollarning olish va tozalash usullari kolloid eritmalarning molekulyar kinetik, optik xossalari kolloid eritmalarni chin eritmalardan ajratib turuvchi xossalari kolloid zarrachalarning tuzilishi elektroforez, elektroosmos xodisalari kolloid eritmalarning turg‘unligini ta’minlovchi omillar koagullanish turlari koagullanish bo‘sag‘asi, shulse – gardi qoidasi kolloid ximoya kolloid sirt faol moddalar dispers sistema deb maydalangan xolatda bir moddaning ikkinchi modda ichida teng taqsimlanishiga aytiladi. dispers sistemalarni fizikaviy va kimyoviy xossalarini o‘rganuvchi fan kolloid kimy...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (109,1 КБ). Чтобы скачать "dispers sistemalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dispers sistemalar PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram