organik kimyo fanini o'qitish va o'rgatish metodlari

PDF 34 pages 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 34
4-мавзу: мактабда органик кимё фани ва ўқитиш методлари (2 соат маъруза) режа: 1. oргaник бирикмaлaрнинг ҳoзирги зaмoн тузилиш нaзaрияси. 2. oргaник бирикмaлaрни нoмлaшнинг aсoсий принциплaри. ўринбoсaр вa рaдикaл-функциoнaл нoмeнклaтурaлaр. 3. гибридлaниш ва изомерия. 4. oргaник кимёдa рeaкция типлaри. aрoмaтик ҳaлқaгa бирикиш мexaнизми: ортo, мeтa, пaрa oриeнтaциялар. изoмeрия бўйичa мaшқлaр: oчиқ вa ёпиқ зaнжирдaги изoмeр. 5. органик кимёни ўқитишнинг замонавий методлари таянч иборалар: органик бирикаларнинг тузилиш назарияси, изомерия, гомологлар, гомологик қатор, номенклатура, радикаллар, интерфаол методлар, муаммоли ўқитиш, индуктив ва дедуктив методлар, суҳбат методи, лаборатория машғулоти. 1.таълимни амалга ошириш масалалари ҳамма кимё фанлари учун ягона ҳисобланади, лекин кимё таълимини эгаловчиларнинг ёш хусусияти, билим даражаларга қараб, мантиқий боғланиш асосида оддийдан мураккабга қараб кимё фанларини ўқитиш амалга оширилади. ҳар бир кимё фанининг мазмуни унинг бошқа кимё фанлари билан ўзаро боғлиқлиги ҳамда ўзига хос ўқитиш хусусиятларини келтириб чиқаради. таркибида углерод атоми тутган моддаларга органик бирикмалар дейилади. органик бирикмалардан инсоният қадим замонлардан фойдаланиб келади. органик бирикмалар …
2 / 34
ий таърифи қуйидагича: «органик кимё углероднинг бошқа элементлар билан ҳосил қилган бирикмаларини ўрганадиган фандир». органик бирикмаларнинг табиий манбаларига нефть, табиий газ, кўмир, сланецлар, торф, ёғоч. қишлоқ хўжалик маҳсулотларининг чиқиндилари киради. бу манбаълардан органик бирикмалар турли усуллар билан ажратиб олинади. органик бирикмалар асосан синтез қилиб олинади. маълумотларга қараганда 7-8 миллион органик моддалар мавжуд бўлиб, бир кунда тахминан 500 та янги модда синтез қилинади. органик кимёни алоҳида фан қилиб ўқитишнинг асосий сабаблари: 1. маълум бўлган органик бирикмаларнинг турли-туманлиги ва кўплиги (7-8 млн.) 2. органик бирикмаларнинг тез ўзгарувчанлиги. улар ҳарорат таъсирида суюқланади, парчаланади ва осон ёнади. 3. органик бирикмалар таркибининг мураккаблиги (с6н10o5)n n=10-100000; 4. органик бирикмалар диссоцияланмайди, чунки углерод-углерод орасидаги боғ ковалент боғдир. 5. органик бирикмаларнинг реакциялари секин вақтнинг ўтиши билан боради; 6. органик бирикмаларда изомерия ҳодисаси мавжуд. м-н: с5н12 углеводороднинг учта изомери бор: ch3ch2ch2ch2ch3 n-пентан, ch3ch (ch3)ch2ch3 2-метилбутан, ch3c(ch3)2ch3 2,2-диметилпропан. органик кимё назарий тушунчаларини ривожланиши органик бирикмаларнинг тузилиш назарияси ва реакцияга киришиш …
3 / 34
инг водороди ўрнига хлор ва бошқа гуруҳларни алмаштириш мумкинлиги аниқланди. ch3н  ch3cl типлар назарияси: органик бирикмалар типлар бўйича синфлаштирилади. м-н: ch3cooн, clch2cooн бир типга киради. кейинчалик аммиак типи топилди: унитар назария. типлар назарияси унитар назария билан тўлдирилди. ҳамма органик бирикмалар маълум тип бирикмалар водород атомларини радикалларга алмашинишидан ҳосил бўлади. асосий типлар қуйидагилар: бу назариялар изомерия ҳодисасини тушунтира олмайди. органик бирикмаларнинг тузилиш назарияси рус олими а.м.бутлеров 1861 йилда тузилиш назариясини яратди. назариянинг икки хил таърифи мавжуд: а.м.бутлеров таърифи ва унинг ҳозирги замон таърифи. а.м.бутлеров таърифи: «мураккаб моддаларнинг кимёвий табиати унинг таркибига кирувчи элементар заррачанинг табиатига, уларнинг миқдорига ва кимёвий тузилишига боғлиқ». ҳозирги замон таърифи: «органик бирикмаларнинг физик ва кимёвий хоссалари унинг таркибига ҳамда кимёвий, электрон ва фазовий тузилишига боғлиқ». бу таъриф бирикмаларнинг ҳамма хоссаларини ҳисобга олади. а.м.бутлеровнинг тузилиш назарияси гомология, изомерия, органик бирикмаларнинг синфланишини, фазовий тузилишини, реакция қобилиятини, кимёвий тузилишини тушунтириш учун илмий асос бўлади. органик кимё олимлари органик кимё …
4 / 34
айдаш орқали ажратиб олиш усуллари яратилди. хviii асрнинг иккинчи яримида м.в. ломоносов ва лавуазьелар, моддалар массасининг сақланиш қонунини кашф этдилар. шу вақтдан o h h suv tipi, n h h h ammiak tipi, h h vodorod tipi, h cl vodorod xlorid tipi бошлаб кимёга кимёвий тахлил, яъни модда таркибини сифат ва миқдор жиҳатдан аниқлаш усули кириб келди. 1808 йилда й.берцелиус – “ноорганик моддаларни ўрганишдан органик моддаларни ўрганишга ўтилган кимёгар бутунлай янги соҳага тушиб қолади” – деб ёзган эди. берцелиус биринчи бўлиб “органик кимё” курсини, ўзининг “умумий кимё” китобини бир боби қилиб бошлаган. энг биринчилардан органик моддалар билан чуқур ишлаган олим бу (1770 йиллар) к.шееле бўлади. шеелегача 4та чумоли, сирка, бензой ва янтар килоталар маълум эди. шееле табиий бирикмалардан вино, сут, лимон, олма ва бошқа кислоталарни, ҳамда глицеринни ажратиб олди. кимёвий моддаларнинг биринчи синфланиши лемернинг дарслигида 1875 йилда берилган эди. у келиб чиқиши инсон, ҳайвон ва ўсимликлар билан боғлиқ моддаларни органик …
5 / 34
и ривожланишига сезиларли тўсқинлик қилди. органик бирикмаларни синтез қилишга ўринишларни чеклади. аммо, бу назария кимёвий тажрибалар асосида тез орада бартараф этилди. немис олими вёлер ноорганик моддалардан фойдаланиб 1824 йилда шавел кислотани, 1828 йилда мочевинани синтез қилди. рус олими н.н. зинин 1842 йилда авваллари ўсимликлардан олинадиган анилинни синтез йўли билан олди. 1845 йилда немис олими кольбе сирка кислотани, француз олими бертло 1850 йилларда ноорганик моддалардан чумоли кислотани, этил спирти, ацетилен, бензол, метан ва глицериндан 1854 йилда ёғларнисинтез қилди, 1861 йилда рус олими а.м. бутлеров биринчи маротаба шакар моддаларни синтез усули билан олди. 1866 йилда ақш химиги вудворд в – витаминларни синтез қилди. 1869 йилда к.гребе ва к.либерман табиий ализарин бўёғини, 1879 йилда а.байер индиго бўёғини, а.пикте 1904 йилда никотин алколоидини синтез қилди. қандсимон моддалар, пуринлар, полипептидлар ва ошловчи моддаларни э.фишер синтез йўли билан олган. инсоннинг инсулин гармонини, 51 та аминокислота қолдиғидан иборат, п.зибер, рибонуклеин кислота (рнк), 50 та нуклеозиддан иборат, г.корана …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik kimyo fanini o'qitish va o'rgatish metodlari"

4-мавзу: мактабда органик кимё фани ва ўқитиш методлари (2 соат маъруза) режа: 1. oргaник бирикмaлaрнинг ҳoзирги зaмoн тузилиш нaзaрияси. 2. oргaник бирикмaлaрни нoмлaшнинг aсoсий принциплaри. ўринбoсaр вa рaдикaл-функциoнaл нoмeнклaтурaлaр. 3. гибридлaниш ва изомерия. 4. oргaник кимёдa рeaкция типлaри. aрoмaтик ҳaлқaгa бирикиш мexaнизми: ортo, мeтa, пaрa oриeнтaциялар. изoмeрия бўйичa мaшқлaр: oчиқ вa ёпиқ зaнжирдaги изoмeр. 5. органик кимёни ўқитишнинг замонавий методлари таянч иборалар: органик бирикаларнинг тузилиш назарияси, изомерия, гомологлар, гомологик қатор, номенклатура, радикаллар, интерфаол методлар, муаммоли ўқитиш, индуктив ва дедуктив методлар, суҳбат методи, лаборатория машғулоти. 1.таълимни амалга ошириш масалалари ҳамма кимё фанлари учун ягона ҳисобланади, лекин кимё таъ...

This file contains 34 pages in PDF format (1.1 MB). To download "organik kimyo fanini o'qitish va o'rgatish metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: organik kimyo fanini o'qitish v… PDF 34 pages Free download Telegram