nerv tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari

DOCX 15 стр. 49,6 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 49,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

mundarija: mavzu: nerv tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari. r e j a : 1. nerv sistemasining umumiy tuzilishi. 2. nerv tolasining xususiyatlari. 3. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning fiziologik xususiyatlari. 4. nerv tizimi turli bo’limlarining tuzilishi. 5. bosh miya katta yarim sharlari po’stlog’ini tekshirish usullari. 6. shartli va shartsiz reflekslar. 7. shartli refleks turlari. 8. shartli reflekslarning tormozlanishi. nerv sistemasining funksiyasi ikki qismga bo’lib o’rganiladi. nerv sistemasining birinchi funktsiyasi odam organizmining barcha, xujayra, to’qima, organlari va sistemalarining ishini boshqarish, tartibga solish, tashqi muhitdan, ichki organlardan keladigan axborotlarni qabul qilish va ularni markaziy nerv sistemasiga yetkazib berish, organizmdagi barcha organlarni bir-biri bilan bog’lash va organizmning bir-butunligini ta‘minlash, ichki sekretsiya bezlarida ishlab chiqariladigan turli gormonlarning qon orqali organizmga ko’rsatadigan ta‘sirini, moddalar almashinuvini boshqarish, o’sish va rivojlanishga ta‘sir etishdan iborat. i.p.pavlov nerv tizimining bu vazifasini uning quyi funktsiyasi deb atagan. bu vazifani orqa va bosh miyaning quyi qismlari (uzunchoq, o’rta, oraliq miya va …

2 / 15

aziy nerv tizimiga bosh va orqa miya kiradi. markaziy nerv tizimining segmentar, ya‘ni quyi qismiga orqa miya va bosh miyaning pastki qismlari, ya‘ni uzunchoq miya, varoliy ko’prigi, o’rta va oraliq miya hamda miyacha kiradi. markaziy nerv sistemasining yuqori, ya‘ni segment ust qismiga bosh miya yarim sharlari va ularning po’stloq qismi kiradi. markaziy nerv tizimida nerv hujayralari (neyron tanalarining) markazlari bor. periferik nerv tizimiga orqa miyadan chiqadigan 31 juft sezuvchi, harakatlantiruvchi nerv tolalari, bosh miyadan chiqadigan 12 juft nervlar hamda umurtqa pog’onasi atrofida va ichki organlarda joylashgan nerv tugunchalari kiradi. nerv tizimining periferik qismi asosan nervlardan, ya‘ni tolalar bog’lamidan iborat. bajaradigan vazifasiga ko’ra nerv sistemasi ikki qismga bo’linadi: somatik va vegetativ nerv tizimi. somatik nerv tizimi odam tanasining sezgi organlari, skelet muskullari ishini boshqaradi. vegetativ nerv tizimi ichki organlar (nafas olish, qon aylanish, ovqat xazm qilish. ayirish va oshqozon hamda ichki sekretsiya bezlari ishini boshqaradi . nerv tizimini nerv xujayralari va …

3 / 15

rotsess ruy beradi, bu hodisa qo’zg’alish deb ataladi. bu qo’zg’alish nerv buylab o’tkaziladi. qo’zgaluvchanlik barcha to’qimalarga xos xususiyatdir. to’qimani qo’zg’atish uchun ma‘lum kuchdagi ta‘sirlovchi bo’lishi kerak, shundagina to’qimada modda almashinuvi vujudga kelib, tirik organizm ta‘sirotga qo’zg’alish bilan javob beradi. muskul to’qimasi qo’zg’alsa qisqarish bilan bez to’qimasi qo’zg’alsa, sekret yoki shira ajralishi bilan javob beradi. to’qimaning qo’zg’atuvchi ta‘sirlovchilari o’z xususiyatiga qarab fizikaviy, kimyoviy, elektrik, biologik va boshqa turlarga bo’linadi. ta‘sirlovchi kelib chiqishiga, organ, to’qimaga ta‘siriga ko’ra adekvat va noadekvat ta‘sirlovchilarga bo’linadi. muayyan to’qima, xujayra va organ uchun xos bo’lgan ta‘sirlovchi adekvat ta‘sirlovchi deb ataladi. m-n. ko’zning adekvat ta‘sirlovchisi yorug’lik, muskulniki nerv tolasidan keladigan impuls hisoblanadi. muayyan to’qima, xujayra va organ uchun xos bo’lmagan ta‘sirlovchilar noadekvat ta‘sirlovchi deb ataladi. m-n. muskul to’qimasi nerv tolasidan kelayotgan impulsdan tashqari, elektr toki, tuz, kislota ta‘sirida ham qisqarishi mumkin. bular noadekvat ta‘sirlovchilardir. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning fiznologik xususiyatlari. nerv markazida ma‘lum refleks amalga oshishida …

4 / 15

iyatlaridan biri qo’zg’alishdir. qo’zg’alish tufayli ta‘sirga tezda javob reatsiyasi paydo bo’ladi. qo’zg’alish vaqtida to’qimada funktsional, fizik-kimyoviy hodisalar sodir bo’ladi. nerv sistemasining har bir sohasi tashqaridan bo’lgan ta‘sirga qo’zg’alish yoki tormozlanish bilan javob qaytaradi. nerv sistemasida qo’zg’alish jarayoni tormozlanish jarayoni bnlan almashilib turadi, ya‘ni ko’zg’alish tormozlanishga, tormozlanish esa qo’zg’alishga o’tib turadi. qo’zg’alishning nerv sistemasi markazlarida tarqalishi irradiatsiya deyiladi. markaziy nerv sistemasida bir gurux neyronlar yoki ayrim nerv markazlari qo’zg’alganda, ikkinchi nerv markazlari tormozlangan holda bo’ladi. bir gurux muskullarning nerv markazi qo’zg’alib, shu muskullarni qisqartirsa, ayni vaqtda ikkinchi guruh muskullarningnerv markazlari tormozlanadi. masalan, ko’l panjasini musht qilganda yelka oldining oldingi muskullari kisqaradi, ayni vaqtda yelka oldining orqa tomonidagi muskullar bo’shashadi, ya‘ni bukuvchi muskullarning nerv markazlari qo’zg’alib, yozuvchi muskullarning nerv markazlari tormozlanadi. nerv tizimidagi qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlarining bu xildagi o’zaro ta‘siri uyg’unlik deb ataladi. chap oyoqni bo’kkanda o’ng oyoqning tizza bo’g’imi yoziladi va aksincha. nerv markazlaridagi yana bir xususiyat dominanta xususiyati bo’lib, …

5 / 15

uning uchun dominanta pedagogika va psixologiyada juda katta ahamiyatga egadir. o’qituvchilar o’quvchilarga ta‘lim-tarbiya berishda buni hisobga olishi kerak. bola tug’ilgandan keyin markaziy nerv sistemasi tashqi muhit ta‘siri va xulq-atvor, nutq, tufayli rivojlanib boradi. yangi tug’ilgan va kichik bog’cha yoshidagi bolalarning nerv sistemasida qo’zg’alish jarayoni tormozlanish jarayonidan ustun turadi. harakat markazlari orqa va bosh miyada tez, qo’zg’alish xususiyatiga ega, shu sababli bu yoshdagi bolalar ser harakat va xis-xayajonga to’la bo’ladi. bog’cha yoshidagi bolalarda qo’zg’alish markazlari tez almatinib turadi. shuning uchun bu yoshdagi bolalarning harakati va diqqati beqaror bo’ladi va uzoq davom etamaydi. bolalarning yoshi orta borar ekan, dominanta markazlarida vujudga kelgan qo’zg’alish barqaror bo’lib, uzoq vaqt qo’zg’alib turadi, hamda ta‘sirlar yig’indisi ortib boradi: yangi: tug’ilgan bolada ovqatga dominanta paydo bo’ladi. dominanta markazlari turgun bo’lmaydi. orqa miya. orqa miya umurtqa kanalida birinchi bo’yin umurtqasi bilan ii bel umurtqasi oralig’ida joylashgan bo’lib, katta odamda vazni zo-40 g, uzunligi 45 smga teng. yangi tug’ilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nerv tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari"

mundarija: mavzu: nerv tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari. r e j a : 1. nerv sistemasining umumiy tuzilishi. 2. nerv tolasining xususiyatlari. 3. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning fiziologik xususiyatlari. 4. nerv tizimi turli bo’limlarining tuzilishi. 5. bosh miya katta yarim sharlari po’stlog’ini tekshirish usullari. 6. shartli va shartsiz reflekslar. 7. shartli refleks turlari. 8. shartli reflekslarning tormozlanishi. nerv sistemasining funksiyasi ikki qismga bo’lib o’rganiladi. nerv sistemasining birinchi funktsiyasi odam organizmining barcha, xujayra, to’qima, organlari va sistemalarining ishini boshqarish, tartibga solish, tashqi muhitdan, ichki organlardan keladigan axborotlarni qabul qilish va ularni markaziy nerv sistemasiga yetkazib berish, organizmdagi barcha org...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (49,6 КБ). Чтобы скачать "nerv tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nerv tizimining yoshga bog‘liq … DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram