investitsiyalar nomoddiy aktivlarga safarbar etiladigan investitsiyalarni moliyalashtirish

DOC 7 pages 228.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 228.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

o’zbekiston respublikasi 20-mavzu: nomoddiy aktivlarga safarbar etiladigan investitsiyalarni moliyalashtirish reja: 20.1. nomoddiy aktivlar, ularning tarkibi va roli. nomoddiy aktivlar –investitsiya obyekti sifatida. 20.2. erkin bozor va kuchli raqobat muhitida nomoddiy aktivlarni kengaytirish zaruriyati. 20.3. nomoddiy aktivlarni baholash va “gudvill”. gudvill tarkibi. gudvill – investitsiya obyekti sifatida. tayanch iboralar: nomoddiy aktivlar, litsenziya, patent, “know-how”, tovar belgisi. 20.1. nomoddiy aktivlar, ularning tarkibi va roli. nomoddiy aktivlar –investitsiya obyekti sifatida ma’lumki, nomoddiy aktivlarga yo’naltirilgan investitsiyalar korxonalarning ilmiy-texnik salohiyatini kengaytirishga mo’ljallangan bo’lib, mulkchilik huquqiga ega bo’lmasdan turib, foyda keltiradi. nomoddiy aktivlar moddiy ko’rinishga ega bo’lmagan, xo’jalik yurituvchi subyekti faoliyatida uzoq vaqt (bir yildan ortiq) davomida foydalaniladigan mulk bo’lib, bir qancha turlarga bo’linadi. iqtisodiy adabiyotlarda va me’yoriy-huquqiy hujjatlarda nomoddiy aktivlarga berilgan ta’riflar deyarli bir xil mazmunni ifodalaydi. masalan, «nomoddiy aktivlar» nomli 38-sonli buxgalteriya hisobining xalqaro standartida quyidagicha ifodalangan: nomoddiy aktivlar pul (qiymat) ko’rinishiga, material-buyum ko’rinishiga ega bo’lmagan, ishlab chiqarish yoki xizmat ko’rsatishda qatnashuvchi, ijaraga berish …

2 / 7

emet nomoddiy aktivlarga umumiy holda quyidagicha ta’rif beradi: «…moddiy qiymatga ega bo’lmagan yuridik va boshqa huquqiy munosabatlarni o’zida namoyon etuvchi, o’z egasiga ma’lum vaqt davomida foyda (daromad) keltiruvchi, foydalanuvchilar uchun qulayliklarni yaratuvchi aktivlardir» . ko’pgina iqtisodiy adabiyotlarda «nomoddiy aktivlar o’zida nojismoniy elementlarni tavsiflovchi aktivlardir» yoki «nomoddiy aktivlar – korxona aktivlarining ajralmas bir qismi hisoblanib, ular buyum shakligi ega bo’lmaydi» yohud «nomoddiy aktivlar - moddiy ko’rinishga ega bo’lmagan intellektual faoliyat mahsuli, ya’ni intellektual mulk», deb ta’riflangan. demak, nomoddiy aktivlarning tushunchasi ularning xususiyatlaridan kelib chiqadi. ular moddiy ko’rinishga ega bo’lmagan, uzoq vaqt davomida xarajatlarga aylanib boruvchi, korxonaga kelajakda daromad keltiruvchi va aktivlarning bir qismini tashkil etadigan hamda huquqiy munosabatlarni o’zida mujassam qiluvchi aktivlar hisoblanadi. shuningdek, nomoddiy aktivlar moddiy mohiyatga ega bo’lmagan aktivlarga bo’lgan va uning egalariga uzoq davr davomida muayyan daromad yoki boshqa xil foyda olishni ta’minlaydigan aktivlarga nisbatan mulkiy huquqlardir. umumlashtiradigan bo’lsak, korxona faoliyatida bir yildan ortiq ishtirok etadigan, kelgusida iqtisodiy …

3 / 7

subyektlarining aktivlari tarkibida nomodiy aktivlar hissasini orttirib borishni taqozo etadi. nomoddiy aktilar bo’lib, korxonaga mulkchilik xuquqlarida tegishli bo’lgan aniq, moddiy asosga ega bo’lmagan, pul shaklida bo’lmagan aktivlar hisoblanadi, ishlab chiqarishda, xizmat ko’rsatishda, ijara uchun yoki ma’muriy maqsadlarda bir yildan ortiq ishlatiladi va daromad keltiradi. nomoddiy aktivlar xo’jalik yuritish faoliyatida uzoq vaqt (bir yo’ldan ko’p vaqt) mobaynida foydalanilgan moddiy ashyoviy mazmunga ega bo’lmagan mulk obyektlaridir. nomoddiy aktiv deb e’tirof etish uchun mulk obyekti quyidagi shartlarga javob berishi talab etiladi. · foydalanish evaziga iqtisodiy yoki boshqa turdagi samara, daromad (foyda) keltirishligi; · xizmat muddati bir yildan ortiq bo’lishi mumkin; · moddiy ashyoviy asosga ega bo’lmasligi; · qiymatga ega bo’lishligi va uni aniq o’lchash mumkinligi. intellektual mulk obyektlari iqtisodiy obyekt sifatida o’zining o’rni va roliga egadir. intellektual mulkni boshqa mulk obyektlaridan farqi shundaki, u inson salohiyatini hosilasini tashkil etadi. intelektual mulk uning kelib chiqishi va tashkil etish xususiyatlaridan kelib chiqib hamda mualliflik huquqi …

4 / 7

h idorasi tomonidan berilgan huquq, yangi ixtiro uchun olingan patentga qaratilgan investitsiyalar tarkibiga uning yaratilishiga sarflangan xarajatlar (materiallar sarfi, ish haqi va ijtimoiy sug’urta ajratmalari, amortizatsiya va boshqalar), patentlashtirish idorasiga to’langani bois va boshqa patentga erishishga doir xarajatlar majmuasi kiritiladi. litsenziya - bu ma’lum bir faoliyat turi bilan shug’ullanish huquqini beruvchi rasmiy xujjat. litsenziyalarni nomoddiy aktiv sifatida tan olishning zaruriyati negizida, uni ma’lum vaqt birligi davomida korxona, firma, xo’jalik yuritish subyekti, tadbirkorga daromad keltirishi yotadi. bundan tashqari sanoat intellektual mulki tarkibiga: - ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari bajarilishi oqibatida olinadigan ilmiy-texnik mahsulot; - ilmiy ishlar tadbiq etiladigan sanoat namunalari kiritiladi. mualliflik huquqi bilan himoyalanadigan intellektual mulk obyektlari sirasiga: · adabiyot va san’at asarlari; · musiqa asarlari; · rassomchilik asarlari; · kinematografiya asarlari; · ilmiy izlanishlar, ilmiy kashfiyotlar va boshqalar kiritiladi. intellektual mulk obyektlari boshqa mulk obyektlaridek o’zining qiymatiga egadir. intellektual mulk boshqa mulk obyektlari singari narxi aniqlanadi, undan foydalanish esa qo’shimcha …

5 / 7

o’rsatish muddatini aniqlash va amortizatsiya normalarini o’rnatish mumkin bo’lmaganligi uchun, amortizatsiya ajratmalari hisoblanmaydigan, ya’ni amortizatsiya ajratmalari qilinmaydigan aktivlar deb e’tirof etish mumkin. ikkinchi guruh tarkibiga korxona, firma yoki xo’jalik yuritish subyekti xodimidan ajratib olib bo’lmaydigan aktivlar kiradi. bular jumlasiga har bir xodimlarning obro’-e’tibori, ya’ni reputatsiyasi va professionallik ko’nikmalari, mahorati, shu jumladan shaxsiy nou-xau, tijorat sohasidagi mahorati moliya operatsiyalarini o’tkazish va hokazolar kiradi. birinchi guruh tarkibiga kiritilgan aktivlardek, bunday aktivlar ham har biri ajratib olib bo’lmaydi, foydalanish muddatiga ega emas va amortizatsiya qilinmaydi. uchinchi guruh tarkibiga, korxona, firma yoki xo’jalik yuritish subyektidan ajratib olinib, baholanishi mumkin bo’lgan aktivlar kiritiladi. bular sirasiga fabrika markalari, firma yoki savdo belgilari, savdo markalari, mualliflik huquqlari, patentlar, litsenziyalar, franchayz va boshqalar kiritiladi. bu guruhdagi har bir aktiv ajratilgan holda, yakka tartibda alohida baholanishi mumkin va ularni ko’pchiligi aniq xizmat ko’rsatish muddatlariga egadir. bunday aktivlar amortizatsiya qilinadigan aktivlar deb e’tirof etilgan va ularni korxona, firma yoki xo’jalik …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "investitsiyalar nomoddiy aktivlarga safarbar etiladigan investitsiyalarni moliyalashtirish"

o’zbekiston respublikasi 20-mavzu: nomoddiy aktivlarga safarbar etiladigan investitsiyalarni moliyalashtirish reja: 20.1. nomoddiy aktivlar, ularning tarkibi va roli. nomoddiy aktivlar –investitsiya obyekti sifatida. 20.2. erkin bozor va kuchli raqobat muhitida nomoddiy aktivlarni kengaytirish zaruriyati. 20.3. nomoddiy aktivlarni baholash va “gudvill”. gudvill tarkibi. gudvill – investitsiya obyekti sifatida. tayanch iboralar: nomoddiy aktivlar, litsenziya, patent, “know-how”, tovar belgisi. 20.1. nomoddiy aktivlar, ularning tarkibi va roli. nomoddiy aktivlar –investitsiya obyekti sifatida ma’lumki, nomoddiy aktivlarga yo’naltirilgan investitsiyalar korxonalarning ilmiy-texnik salohiyatini kengaytirishga mo’ljallangan bo’lib, mulkchilik huquqiga ega bo’lmasdan turib, foyda keltiradi. nomo...

This file contains 7 pages in DOC format (228.5 KB). To download "investitsiyalar nomoddiy aktivlarga safarbar etiladigan investitsiyalarni moliyalashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: investitsiyalar nomoddiy aktivl… DOC 7 pages Free download Telegram