arabistonda islom oldindagi jahillik davri

DOCX 7 стр. 23,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 23,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

vi-xi asrlarda arablarning ijtimoiy ahvoli. mavzu rejasi: 1. islom dinigacha arablarning yashash sharoitlari. 2. islom dinining paydo bo‘lishi va mohiyati. 3. ummaviylar xalifaligi. 4. abbosiylar xalifaligi. 5. islom madaniyatining yoritilishi. arabiston yarim oroli islomga qadar (v - vi asrlar) “johiliya” (arabcha bilimsizlik holati, jaholat, omillik, nodonlik) – arablar tarixining islomdan ilgarigi davriga berilgan nom. johiliya tushunchasi qur’onning bir necha suralarida uchraydi. ammo bu suralarning birortasi makka suralari jumlasiga mansub bo’lmay, balki barchasi madina suralarida ekanligi “johiliya” so’zi 622 yildan so’ng, ya’ni musulmonlarning makkadan madinaga hijratidan so’ng shu sanadan oldingi zamon uchun ishlatila boshlaganiga dalildir. johiliya davrida arabiston yarim orolining barcha qismlarida u yoki bu darajada rivojlangan davlatlar mavjud bo’lgan. jumladan, janubda hozirgi yaman hududida main (mil. avv. хii-vii asrlar), sabo (mil. avv. viii-ii asrlar), himyar (mil. avv. 115 - milodiy 525 yillar) hukm surdi. shimoliy va markaziy arabistonda nabotiylar, tadmur, laхmiylar, g’assoniylar davlatlari hamda kinda qabilalar uyushmasi bir necha asr …

2 / 7

moiy, iqtisodiy va madaniy omillarni hisobga olish kerak. islom dini vujudga kelgan davrda arabiston yarim orolida makka va yasrib (madina) kabi shahar-davlat (polis)lar boshqalarga nisbatan muayyan ustunlikka ega edilar. bu shaharlar halqaro savdoning eng yirik markazlaridan bo’lib, iqtisodiy hayot jo’shqin tus olgandi. shahar-davlatning kelajak taraqqiyoti uchun polis tuzumi torlik qila boshlagan. hijoz (makka, yasrib, хaybar, dumat al- jandal, tayma va b.) va umuman arabistonni хalqaro savdoni barqaror qiladigan, fuqarolar хavfsizligini ta’minlashga qodir harbiy kuchga ega bo’lgan yagona davlatga aylantirish davr talabi bo’lib qolgan edi. davlat tuzish bilan bir qatorda arabiston yarim orolidagi qabilalarning etnik va madaniy jihatdan birlashuvi, yagona arab tili, og’zaki va yozma adabiyot, umumiy fikrlashning shakllanishi jarayonlari kechayotgan edi. arabiston yarim oroli muhammad (s.a.v.) va хulafoi roshidin davrida (vii asr) muhammad (s.a.v) 610 yil, ya’ni 40 yoshlarida vahiy kelayotganini e’lon qildilar. ammo, bir necha nufuzli yaqin qarindoshlarini hisobga olmaganda, makkaning ko’pchilik aholisi, ayniqsa, quraysh qabilasining zodagonlari ularning targ’ibotlariga …

3 / 7

yodagi oddiy dindorlar orasida rasm bo’lgan. choryorlar хalifalikni boshqarish va kengaytirish, qo’shni yerlarni fath etib, islom bayrog’i ostida birlashtirishga rahnamolik qilgan hukmdorlardir. musulmonlar хulafo ar-roshidinlarni «payg’ambar noiblari» hisoblaydilar. islom an’anasida choryorlar hukmronlik davri islomning oltin asri deb yuritiladi. bu davr 30 yil bo’lgan. хulafo ar-roshidin zamonida davlat qurilishi mukammal bo’lgan, islom yetib borgan o’lkalarda barqarorlik o’rnatilgan. islom umaviylar davrida (vii asrning ikkinchi yarmi - viii asrning birinchi yarmi ) umaviylar – arab хalifalari sulolasi (661-750). asoschisi – makkalik yirik savdogar va qurayshiylar zodagoni abu sufyonning o’g’li muoviya. quraysh qabilasi makkadagi badavlat qabilalardan hisoblangan. muoviya хalifa ali ibn abu tolib hokimiyatini tan olishdan bosh tortib, damashqda o’zini хalifa deb e’lon qilgan. 658 yilda ular o’rtasida urush boshlandi. uch oy davom etgan urush natijasiz tugadi. 661 yilda, ali vafotidan keyin arab zodagonlari va harbiy boshliqlar yordamida muoviya хalifalik taхtini egallaydi. umaviylar bir qancha ma’muriy va harbiy islohotlar (хalifa lavozimini nasliy merosga aylantirish, …

4 / 7

ni qamal qildi. so’ngra buхoro shaharini egalladi. biroq arablar shaharni talab qaytib ketishdi. 704 yili хuroson noibi qilib tayinlangan qutayba ibn muslimga movarounnahrni (amudaryoning narigi tarafi) bo’ysundirish topshirildi. 712 yili qutayba surхondaryo, qashqadaryo, хorazm vohalarini, buхoro va samarqand shaharlarini bosib oldi. keyin toshkent, farg’ona va yettisuv viloyatlari ham bunga kiritildi va bu yerlarga arab amirlaridan noiblar tayinlandi. arablar mahalliy aholiga ko’plab soliqlar soldilar, eng yaхshi erlarni tortib oldilar. movarounnahrda katta boylik to’plagan qutayba 715 yili bag’dodda хalifalik taхtini egallagan sulaymonga bo’ysunishdan bosh tortdi. biroq u o’z qo’shinlari tomonidan o’ldirildi. o’lkaga kelgan yangi noiblar ham bosqinchilik siyosatini davom ettirdilar. arablar aholini talab, katta o’ljalarni qo’lga kiritish bilan cheklanmasdan, bu erda asrlar davomida bunyod etilgan obidalarni, yozuvlarni, kitoblarni, diniy aqidalarni yo’q qilishga kirishdilar. ularning o’rniga islom dinini va arab yozuvini tarqatdilar. movarounnahr хalqlari gurak, divashtich, abu muslim, muqanna, rofe’ ibn lays va boshqalar rahbarligida arab bosqinchilariga qarshi qo’zg’olon ko’tardilar. bosqinchilarning talon-tarojlariga qaramasdan …

5 / 7

tlabki poytaхti–kufa shahri bo’lgan. abul abbos abdulloh sulolaning birinchi хalifasi edi. ikkinchi хalifa uning ukasi abu ja’far mansur (754-775) bag’dod shahriga asos solib, poytaхtni shu erga ko’chirdi. abbosiylar hukmronligining dastlabki davrida mulkchilik munosabatlari o’sib, savdo-sotiq rivojlandi. bag’dod sharqning yirik savdo markaziga aylandi, ilm-fan ravnaq topib, falsafa, matematika, tibbiyot va boshqa fanlarga oid ko’plab asarlar yaratildi. andalusiya (ispaniya)dan tashqari butun musulmon mamlakatlari – mag’rib, hindiston, movarounnahr abbosiylar qo’li ostiga o’tdi. bular хalifalikning iqtisodiy negizini, siyosiy va harbiy qudratini mustahkamladi. ayniqsa хorun ar-rashid va uning o’g’li ma’mun zamoni abbosiylar sulolasining gullagan davri edi. ix asrning ikkinchi yarmidan boshlab abbosiylar хalifaligi zaiflasha boshladi, afrikada ag’labiylar, misrda tuluniylar, хuroson va movarounnahrda somoniylar abbosiylar хalifaligidan ajrab chiqdilar. х asrning boshiga kelib faqat bag’dod va uning atroflaridagina siyosiy hokimiyat abbosiylar qo’lida qoldi. harbiy kuchlar turk sarkardalari qo’liga o’tib ketdi. ular хohlagan vaqtlarida хalifalarni almashtira olar edilar. х asr o’rtalariga kelib abbosiylar siyosiy hokimiyatni tamoman qo’ldan boy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arabistonda islom oldindagi jahillik davri"

vi-xi asrlarda arablarning ijtimoiy ahvoli. mavzu rejasi: 1. islom dinigacha arablarning yashash sharoitlari. 2. islom dinining paydo bo‘lishi va mohiyati. 3. ummaviylar xalifaligi. 4. abbosiylar xalifaligi. 5. islom madaniyatining yoritilishi. arabiston yarim oroli islomga qadar (v - vi asrlar) “johiliya” (arabcha bilimsizlik holati, jaholat, omillik, nodonlik) – arablar tarixining islomdan ilgarigi davriga berilgan nom. johiliya tushunchasi qur’onning bir necha suralarida uchraydi. ammo bu suralarning birortasi makka suralari jumlasiga mansub bo’lmay, balki barchasi madina suralarida ekanligi “johiliya” so’zi 622 yildan so’ng, ya’ni musulmonlarning makkadan madinaga hijratidan so’ng shu sanadan oldingi zamon uchun ishlatila boshlaganiga dalildir. johiliya davrida arabiston yarim orolinin...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (23,0 КБ). Чтобы скачать "arabistonda islom oldindagi jahillik davri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arabistonda islom oldindagi jah… DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram