ishlab chiqarish xarajatlari

DOCX 11 pages 176.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 176.2 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

11- mavzu: ishlab chiqarish xarajatlari 1. korxonaning qiska muddatli va uzoq muddatli oraliqdagi faoliyati. 2. xarajatlar to`g`risida tushuncha. boy berilgan imkoniyatlar va alternativ xarajatlar. qaytarilmaydigan xarajatlar. iqtisodiy xarajatlar, buxgalteriya xarajatlari. ichki va tashqi xarajatlar. 3. iqtisodiy foyda va normal foyda. yalpi xarajatlar. o`zgaruvchan va o`zgarmas xarajatlar. o`rtacha xarajatlar. chekli xarajatlar. 4. ishlab chiqarish xarajatlari chiziqlari. uzoq va kisqa muddatlardagi xarajatlar grafiklari. qiska va uzoq muddatdagi xarajatlarning o`zaro bog`liqligi. ishlab chiqarish xarajatlarini hisoblash, o`rtacha ishlab chiqarish va chekli xarajatlar grafiklarining o`zaro joylashuvi. 5. ishlab chiqarish xarajatlari funksiyasi va uning xususiyati. mamlakatni modernizasiyalash sharoitida ishlab chiqarish xarajatlarini pasaytirish yullari. tayanch so’z va iboralar: boy berilgan imkoniyatlar va alternativ xarajatlar. qaytarilmaydigan xarajatlar. iqtisodiy xarajatlar, buxgalteriya xarajatlari. ichki va tashqi xarajatlar. iqtisodiy foyda va normal foyda. yalpi xarajatlar. o`zgaruvchan va o`zgarmas xarajatlar. o`rtacha xarajatlar. chekli xarajatlar. 1. korxonaning qiska muddatli va uzoq muddatli oraliqdagi faoliyati. har qanday firmaning asosiy maqsadi foydani maksimallashtirishdan iboratdir. umumiy …

2 / 11

rga tegishli bo`lgan normal foyda. buxgalteriya foydasidan ichki xarajatlarni ayirib tashlasak iqtisodiy foydani olamiz. tashqi va ichki xarajatlarning yig`indisi alternativ yoki iqtisodiy xarajatlarni tashkil qiladi. alternativ xarajatlar, firmaning resurslaridan eng yaxshi variantda foydalanishi bilan bog`liq yo`qotilgan imkoniyatlardir. iqtisodiy xarajatlar firma faoliyatini buxgalter va iqtisodchi tomonidan baholanishni farq qilishga imkon beradi. buxgalterni birinchi navbatda, firmaning ma’lum muddat davomidagi (hisobot davrida) faoliyati natijalari qiziqtiradi. iqtisodchini esa firmaning kelajagi, uning kelajakdagi faoliyati qiziqtiradi. shuning uchun ham firma ixtiyoridagi resurslardan eng yaxshi alternativ foydalanish variantlarini topishga e’tibor beradi. qaytarilmaydigan xarajatlar. qaytarilmaydigan xarajatlar oldin qilingan xarajatlar bo`lib, ularni qaytadan tiklash mumkin emas. bu xarajatlar qaytarilmasligi uchun ham firmaning qaror qabul qilishiga ta’sir qilmaydi. masalan, firma 100 ming so`mga maxsus uskuna sotib oldi, lekin firmaning qarori o`zgardi va bu uskuna umuman kerak bo`lmay qoldi, undan alternativ foydalanish varianti mavjud emas. firma ushubu uskunani 60 ming so`mga sotib, 40 ming so`m zarar ko`rdi. 40 ming so`m qaytarilmaydigan …

3 / 11

mas xarajatlar chizig`i grafikda quyidagicha tasvirlanadi (11.1-rasm). ( fc , afc fc afc q ) 11.1-rasm. va chiziqlari grafigi. o`zgaruvchan xarajat (vc - variable cost) - mahsulot ishlab chiqarish hajmiga bog`liq bo`lgan xarajat, ya’ni mahsulot hajmi oshganda yoki kamayganda o`zgaradigan xarajat. o`zgaruvchan xarajat ga bog`liq funksiya bo`lib, ko`rinishida yozilishi mumkin. o`zgaruvchan xarajatlarga xom ashyoga, elektroenergiyaga, gazga, yordamchi materiallarga bo`lgan xarajatlar hamda ish haqi kiradi. o`rtacha xarajatlar shunday xususiyatga egaki, ishlab chiqarishning boshlang`ich qismida uning o`sish sur’ati mahsulot ishlab chiqarish sur’atidan yuqori bo`ladi, ishlab chiqarish hajmi optimal o`lchovga erishganda o`zgaruvchan xarajatlar kamayib, undan keyin yana oshadi. o`rtacha o`zgaruvchan xarajatlar (avc - average variable cost) - bir birlik ishlab chiqarilgan mahsulotga to`g`ri keladigan o`zgaruvchan xarajat bo`lib, u o`zgaruvchan xarajat miqdorini ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga nisbati bilan aniqlanadi. o`rtacha xarajatlar firma optimal texnologik razmerga (optimal ishlab chiqarish hajmiga) erishganda o`zining minimal qiymatiga erishadi (11.2-rasm), ishlab chiqarish hajmi yana oshsa, o`rtacha xarajat ham oshib …

4 / 11

o`rtacha xarajatni ba’zi hollarda o`rniga bilan ham belgilaydi. ( tc, vc, fc tc vc fc q )grafik ko`rinishda umumiy xarajat chizig`i o`zgarmas va o`zgaruvchan xarajatlar chiziqlarini qo`shish bilan hosil qilinadi (11.3-rasm). 11.3-rasm. umumiy xarajatlar. o`rtacha umumiy xarajatlarni umumiy xarajatni ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga bo`lish yo`li bilan aniqlash mumkin: , yoki o`rtacha o`zgarmas (afc) va o`rtacha o`zgaruvchan (avc) xarajatlarni qo`shish yo`li bilan aniqlanadi: . (7) ( q c afc atc avc ), va chiziqlarining grafikdagi ko`rinishi quyidagi rasmda keltirilgan (11.4-rasm). 11.4-rasm. va chiziqlarining grafiklari. o`rtacha umumiy xarajatlar firma faoliyatini tahlil qilishda asosiy ko`rsatkichlardan biri hisoblanadi. o`rtacha umumiy xarajat bilan narx o`rtasidagi farq orqali firmaning olayotgan foydasi yoki zarari aniqlanadi. chekli xarajat (mc - marginal cost) - ishlab chiqarish hajmini kichik miqdorga (odatda bir birlikka) oshirish bilan bog`liq bo`lgan qo`shimcha umumiy xarajatdir: bu yerda chekli o`zgarmas xarajat bo`lgani uchun, chekli xarajat chekli o`zgaruvchan xarajat ga teng (). - chekli o`zgaruvchan xarajat bo`lib, …

5 / 11

sib boradi. ( q c b a afc ac mc avc )umumiy, o`rtacha, o`zgaruvchan va chekli xarajatlar grafiklarining tipik joylashuvi quyidagi 11.5-rasmda keltirilgan: 11.5-rasm. va grafiklarining o`zaro joylashuvi. rasmdan ko`rinib turibdiki, agar bo`lganda chizig`i pastga qarab tushadi va bo`lganda ham chizig`i pastga qarab kamayib boradi. buning sababi - har bir yangi qo`shimcha birlik mahsulotni ishlab chiqarish xarajati ishlab chiqilgan mahsulotning o`rtacha va o`rtacha o`zgaruvchan xarajatidan kichik bo`lgani uchun, o`rtacha va o`rtacha o`zgaruvchan xarajatlarni kamaytiradi. agar va bo`lganida va chiziqlari yuqoriga qarab o`sib boradi. bu yerda qo`shimcha ishlab chiqarilgan birlik mahsuloti xarajati va dan katta bo`lgani uchun, u ushbu o`rtacha va o`rtacha o`zgaruvchan xarajatlarini oshiradi. yuqoridagi fikrlardan kelib chiqadiki, o`rtacha xarajat () va o`rtacha o`zgaruvchan xarajat ()lar o`zlarining minimal qiymatlarida chizig`ini kesib o`tadilar (rasmda va nuqtalar), ya’ni bo`lganda , va bo`lganda . misol. yuqorida ko`rib o`tilgan apelsin sotuvchining xarajatlarini qaraymiz. 11.1-jadvalda sotuvchining xarajatlari tarkibi keltirilgan. 11.1-jadval. mahsulot o`zgarmas o`zgaruv- yalpi chekli …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish xarajatlari"

11- mavzu: ishlab chiqarish xarajatlari 1. korxonaning qiska muddatli va uzoq muddatli oraliqdagi faoliyati. 2. xarajatlar to`g`risida tushuncha. boy berilgan imkoniyatlar va alternativ xarajatlar. qaytarilmaydigan xarajatlar. iqtisodiy xarajatlar, buxgalteriya xarajatlari. ichki va tashqi xarajatlar. 3. iqtisodiy foyda va normal foyda. yalpi xarajatlar. o`zgaruvchan va o`zgarmas xarajatlar. o`rtacha xarajatlar. chekli xarajatlar. 4. ishlab chiqarish xarajatlari chiziqlari. uzoq va kisqa muddatlardagi xarajatlar grafiklari. qiska va uzoq muddatdagi xarajatlarning o`zaro bog`liqligi. ishlab chiqarish xarajatlarini hisoblash, o`rtacha ishlab chiqarish va chekli xarajatlar grafiklarining o`zaro joylashuvi. 5. ishlab chiqarish xarajatlari funksiyasi va uning xususiyati. mamlakatni modernizasiy...

This file contains 11 pages in DOCX format (176.2 KB). To download "ishlab chiqarish xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish xarajatlari DOCX 11 pages Free download Telegram