tavakkaalchilik va bozor iqtisodiyoti

DOCX 23 pages 364.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 364.5 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

( 8-мавзу. бозор ва таваккалчилик ) 1. бозор иқтисодиёти даврида таваккалчилик ва унинг вужудга келиши. 1. таваккалчиликни ўлчаш. 1. таваккалчиликка бўлган муносабатлар. 1. тавакалчиликни пасайтириш йўллари. ноаниқлик шароитида танлаш. шу вақтгача биз барча кўрсаткичлар (нарх, истеъмолчи даромади, ишлаб чиқарилган маҳсулот миқдори, олинадиган фойда, харажатлар) аниқ берилган деб келдик. лекин, реал ҳаётда бозор субъектлари томонидан қабул қилинадиган қарор ноаниқликлар билан боғлиқ. маълумки, тўғри қарор қабул қилишнинг асосий шарти - бу ахборот. ноаниқлик шароитида қарор қабул қилиш деганда, тўлиқ ахборот бўлмаганда қарор қабул қилиш тушунилади. бирор воқеа ёки ҳодиса тўғрисида ахборот тўлиқ бўлмаса, қабул қилинган қарор салбий оқибатларга, яъни маълум йўқотишларга олиб келади. ушбу йўқотишлар таваккалчиликни билдиради. ноаниқлик шароитида қарор қабул қилишда таваккалчилик (йўқотиш) даражасини билиш, уни олдини олиш учун, таваккалчилик даражасини камайтириш учун, чора тадбирлар кўришга имкон беради. ноаниқликка мисол тариқасида жамғарилган пулни ишончлироқ бўлган банкка қўйиш ёки таваккалчилик (йўқотиш эҳтимоли кўпроқ бўлган) юқори бўлган, лекин шу билан бирга юқори дивиденд …

2 / 23

али тошнинг олтита рақамидан биттасини тушиши эҳтимолининг га тенглиги мисол бўлиши мумкин. иккинчи турдаги эҳтимолни эмпирик, яъни фараз қилиш йўли орқали аниқлаш мумкин. масалан, корхонага хом ашёни вақтида етиб келмаслик эҳтимоли фараз қилинганда, ушбу фараз қилинган рақам баҳоловчининг билимига тажрибасига асосланади. нима учун деганда, ушбу воқеанинг такрорланиши тўғрисида статистик маълумотлар йўқ. эҳтимол субъектив равишда аниқланганда, битта ҳодисани ҳар хил инсонлар ҳар хил қийматдаги эҳтимол билан баҳолайди. юқоридаги мисолда воқеага таъсир қилувчи тасодифий омиллар кўп ва уларни ҳаммасини бартараф қилиш мумкин эмас. бундан ташқари, бу ерда тенг эҳтимолли альтернатив вариантларнинг ўзини йўқлиги эҳтимолни математик ҳисоб-китоблар орқали аниқлашга имкон бермайди. биринчи турдаги эҳтимолни объектив эҳтимол десак, у иқтисодиётда камроқ учрайди, иккинчи турдаги эҳтимол субъектив эҳтимол бўлиб, бизнесга хосдир. ҳам объектив ва ҳам субъектив эҳтимоллар таваккалчилик даражасини ифодалашда ва танлашда фойдаланилади. объектив эҳтимол ўртача қийматни аниқлашга ёрдам берса, субъектив эҳтимол олиниши мумкин бўлган натижаларнинг ўзгарувчанлик мезонини аниқлашга ёрдам беради. таваккалчиликни миқдорий аниқлаш учун …

3 / 23

натижа ўртасидаги фарқ бўлиб, у таваккалчиликдан (йўқотишдан) дарак беради. ушбу фарқ қанча катта бўлса йўқотиш, яъни таваккалчилик ҳам шунча юқори бўлади. масалан, сизни ишга жойлашишингиз учун икки вариант мавжуд. биринчиси, хусусий корхонада ишлаш бўлса, иккинчиси - давлат корхонасида. хусусий корхонада ишласангиз даромадингиз, корхона муваффақиятли ишласа бир ойлик иш ҳақингиз 6000 сўмни, муваффақиятсизроқ ишласа, айтайлик 3000 сўмни ташкил қилсин. давлат корхонасида ишласангиз иш ҳақи 4510 сўм, корхона тўлиқ ишламаганда бериладиган иш ҳақи - 3510 сўм. хусусий корхонанинг муваффақиятли ва муваффақиятсизлик эҳтимоллари бир хил бўлиб, 0,5 га, давлат корхонасиники мос равишда 0,99 ва 0,01 га тенг дейлик. қуйидаги жадвалда мумкин бўлган натижалар ва уларнинг эҳтимоли келтирилган. жадвал 8.1 иш жойлари вариантларидаги даромад иш 1- натижа 2 - натижа жойи эҳтимоли даромад, сўм эҳтимоли даромад, сўм биринчи 0,5 6000 0,5 3000 иккинчи 0,99 4510 0,01 3510 шуни айтиш керакки, иккала иш жойидан олиниши кутиладиган даромад бир хил миқдорда: 0,5(6000 сўм)+ 0,5(3000 сўм)=0,99(6000 сўм)+0,01(6000 …

4 / 23

: ўртача четланиш =0,99(10 сўм)+0,01(990 сўм)=9,9+9,9=19,8 сўм. демак, биринчи иш жойидаги таваккалчилик, яъни кутиладиган йўқотиш, иккинчи иш жойидагига қараганда кўпроқ. нима учун деганда, биринчи иш жойидаги ўртача четланиш 1500 сўм, иккинчи иш жойидаги ўртача четланиш 19,8 сўмдан анча кўп. амалиётда ўзгарувчанликни, яъни четланишни ўлчаш учун бир- биридан фарқ қиладиган иккита мезон ишлатилади. биринчиси, дисперсия бўлиб, у ҳақиқий натижадан кутиладиган натижани айрилганининг ўртача ўлчови миқдори квадратига тенг, яъни , бу ерда -дисперсия;- мумкин бўлган натижа;- кутиладиган натижа; - i-натижанинг эҳтимоли. стандарт четланиш (ўртача квадратик четланиш ҳам дейилади), бу дисперсиядан олинган квадрат илдизга тенг, яъни , -стандарт четланиш. биринчи иш жойи учун: дисперсия: . стандарт четланиш сўм. худди шундай йўл билан иккинчи иш жойи учун дисперсия, яънисўм)сўм )=9900 сўм. стандарт четланиш эса сўм. иккала мезон ҳам бу ерда бир ҳил вазифани бажаради, гап уларнинг қайси бири фойдаланишда ўнғайлигида. кўриниб турибдики иккала ҳолда ҳам иккинчи иш жойи биринчига қараганда камроқ таваккалчиликка (йўқотишга) эга. …

5 / 23

йўқотиш) билан боғлиқ. қайси иш жойи устунроқ деганда, бу саволнинг ечими танловчи шахснинг ўзига боғлиқ. тадбиркор шахслар юқори таваккалчиликга эга бўлса ҳам кутиладиган даромад юқорироқ бўлган иш жойини танлайди, консервативроқ (ўзгаришлардан ўзини олиб қочувчи) шахслар кутиладиган даромад камроқ бўлса ҳам, камроқ таваккалчилик билан боғлиқ ишни, яъни иккинчи иш жойини танлайди. инсонлар таваккалчиликга боришга тайёрлиги билан бир-биридан фарқ қилади. инсонлар таваккалчиликга боришга тайёрлиги бўйича уч турга бўлинади: тавакалчиликга боришга мойил инсонлар, таваккалчиликга боришга қарши, яъни мойил эмас ва таваккалчиликка бефарқ қарайдиган инсонлар. таваккалчиликга қарши бўлган инсон деганда шундай инсон тушуниладики, кутиладиган даромад берилганда, у таваккалчилик билан боғлиқ натижаларга нисбатан, кафолатланган натижани устун кўради. агар таваккалчиликга қарши инсонни истеъмолчи деб қарасак ва у оладиган даромадига истеъмол товарлар мажмуасини сотиб олиб, уни истеъмол қилишдан маълум даражада наф олади деб фараз қилсак, биз истеъмолчининг таваккалчилик билан боғлиқ даромадининг нафлик даражаси билан қандай боғлиқ эканлигини кўришимиз мумкин (8.1-расм). таваккалчиликка қарши инсон даромади паст даражадаги чекли …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tavakkaalchilik va bozor iqtisodiyoti"

( 8-мавзу. бозор ва таваккалчилик ) 1. бозор иқтисодиёти даврида таваккалчилик ва унинг вужудга келиши. 1. таваккалчиликни ўлчаш. 1. таваккалчиликка бўлган муносабатлар. 1. тавакалчиликни пасайтириш йўллари. ноаниқлик шароитида танлаш. шу вақтгача биз барча кўрсаткичлар (нарх, истеъмолчи даромади, ишлаб чиқарилган маҳсулот миқдори, олинадиган фойда, харажатлар) аниқ берилган деб келдик. лекин, реал ҳаётда бозор субъектлари томонидан қабул қилинадиган қарор ноаниқликлар билан боғлиқ. маълумки, тўғри қарор қабул қилишнинг асосий шарти - бу ахборот. ноаниқлик шароитида қарор қабул қилиш деганда, тўлиқ ахборот бўлмаганда қарор қабул қилиш тушунилади. бирор воқеа ёки ҳодиса тўғрисида ахборот тўлиқ бўлмаса, қабул қилинган қарор салбий оқибатларга, яъни маълум йўқотишларга олиб келади. ушбу йўқот...

This file contains 23 pages in DOCX format (364.5 KB). To download "tavakkaalchilik va bozor iqtisodiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tavakkaalchilik va bozor iqtiso… DOCX 23 pages Free download Telegram