toshkent irrigatsiya va qishloq xo'aligini mexanizatsiyalash

PPTX 19 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

слайд 1 yer resurslarini boshqarish mengliyeva mahfuza norali qizi tuproq eroziyasi, uning turlari va iqtisodiy-ekologik mohiyati. tuproq eroziyasining ekinlar hosildorligiga va tuproq sifatiga ta’siri. mavzu 03 landshaftli yer tuzish (ma’ruza) fan “tiqxmmi” mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti 1 reja: eroziya turlari va ularning mohiyati. tuproq eroziyasiga xavfli mintaqalar tavsifi tuproqda eroziya va deflyatsiyaning yuz berishiga ta’sir etadigan omillar yerning asosiy xususiyatlari ma’naviy va jismoniy eskirishga kamroq uchraydi o’zgarmas va qo’zg’almas yer planetamizdagi barcha tiriklikning saqlanish asosi tabiat mahsuli 5 11 qadimgi davrlarda landshaftlaning holatini inobatga olib yer tuzish ishlari amalga oshirilgan eroziya jarayonlarini vujudga kelish va rivojlanish intensivligiga qarab, uni ikki xilga ajratiladi, ya’ni normal va tezlashgan shakllari. odatda normal eroziya jarayonlari barcha joylarda kuzatiladi. ularning intensivligi insonlarning xo‘jalik faoliyatlariga bog‘liq bo‘lmaydi. eroziyaning bu shakli tuproq qatlamiga unchalik katta ta’sir ko‘rsatmagan holda doimiy tarzda yuz beradi hamda u halokatli oqibatlarga olib kelmaydi. tezlashgan eroziya jarayonlari esa tuproqlarning eng qimmatli …

2 / 19

ylab eroziyada tuproqning yuzasi yemirilishining boshlanishida sezilmaydi, ko‘z ilg‘amaydi (ko‘zga ko‘rinmaydi), chunki paydo bo‘lgan chiziqchalar tuproqqa navbatdagi ishlov berish ishlarini bajarishda tekislanib ketadi. bunday jarayonlarni uzluksiz takrorlanishi natijasida tuproq qatlami pasayadi, tuproqdagi ozuqa moddalari kamayadi. yuza bo‘ylab kechadigan eroziya asta-sekin va ko‘zga ko‘rinmas holda o‘tishiga qaramasdan katta miqdorlarda zara keltiradi. chiziqli eroziya natijasida jarliklarning paydo bo‘lishi oqibatida ushbu maydon foydalanishdan umuman chiqib ketadi. shu sababli chiziqli eroziyani kuchayib ketishiga aslo yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi ikkala ko‘rinishdagi eroziyadan ham zarar ko‘radi, lekin yuza bo‘ylab eroziyadan ko‘riladigan zara narigisidan anchagina ko‘proq, negaki u katta maydonda sodir bo‘ladi. chiziqli eroziya esa uncha katta bo‘lmagan (10-20ga) maydonda yuz beradi. tuproqlarning yuvilish darajasi oshishi bilan ulardagi gumus, azot, fosfor miqdorlari kamayadi. agarda kam yuviladigan tuproqlar gorizontida gumusning miqdori 1,4 % ni tashkil etsa, kuchli yuvilgan tuproqlar gorizontida – 0,68 % ni tashkil etadi. kuchli va o‘rtacha yuviladigan tuproqlar ustki gorizonti yalpi fosforga …

3 / 19

ziga xos xususiyatga ega bo‘lgan tabiiy va iqtisodiy omillarning mavjudligi bilan tavsiflanadi. bu omillar tuproqda eroziyaning barcha turlarini vujudga keltirish salohiyatiga ega. ma’lumotlarga ko‘ra hozirgi kunda respublika bo‘yicha 25,7 mln.ga qishloq xo‘jalik yer turlarining 94 % dan ko‘prog‘i (24,2 mln.ga) har xil darajada suv va shamol eroziyasiga uchragan (1-jadval). respublika hududida tuprog‘i har xil darajada suv eroziyasiga uchragan yerlar 4mln,ga dan ortiq, yoki sug‘orilmaydigan yerlarning (lalmi va yaylovlar bilan birga) 19 % ni tashkil etadi. ayrim viloyatlar (samarqand, qashqadaryo va surxondaryo) da bu ko‘rsatkichlar 50 – 80 % gacha yetib boradi. 9 yuqorida aytilgan eroziyaning xillari ichida respublika hududida eng ko‘p tarqalgani bu shamol eroziyasi. bu eroziya hozirgi kunda 19,5 mln.ga maydonga tarqalgan, ya’ni qishloq xo‘jalik yer turlarining 76 % ni tashkil etadi. kuchli shamol ta’siri ostidagi yerlar: g‘arbiy va markaziy farg‘ona; mirzacho‘lning janubiy sharqi (xovos, bekobod, dalvarzin va boshqalar); qarshi cho‘li; buxoro va termiz vohalari. eroziyadan xalq xo‘jaligi ayniqsa, …

4 / 19

lyatsiya bo‘lish xavfini ko‘proq aniqlaydi. iqlim omillari quyidagilar: harorat, yog‘ingarchilik, shamol. harorat. haroratning kecha-kunduz ichida keskin o‘zgarishi natijasida yog‘ingarchilik va shamol paydo bo‘ladi, ya’ni eroziya va deflyatsiya vujudga keladi. bahor faslida haroratning kun sayin ko‘tarilib borishi qor qatlami erishini tezlashtiradi, natijada tuproq yuzasida katta oqim paydo bo‘lishi uchun sharoit tug‘iladi. haroratning keskin o‘zgarishi havo oqimi shamolning kuchayishiga olib keladi, agarda kuchli shamol 2-3 kun uzluksiz davom etsa changli bo‘ronga aylanishi mumkin. qisqasi, harorat qanchalik keskin o‘zgarsa eroziya va deflyatsiyaning o‘tishi shunchalik kuchli bo‘ladi. atmosfera yog‘ini. tuproqda eroziyaning yuz berishida atmosfera yog‘ini bosh rolni o‘ynaydi, chunki qiyalik yuzasida suv oqimini vujudga keltiradi. suv singdirishi kuchsiz bo‘lgan tuproqli qiyaliklarda kuchli yomg‘ir yog‘ishi va qorlarning intensiv eriy boshlashi bilan qiyalik yuzasida suv oqimi vujadga keladi. tuproqda eroziyaning bo‘lishida qiyalikning uzunligi ham katta rol o‘ynaydi, chunki oqayotgan suv massasining ko‘payishi va uning tushish balandligi kattalanishi natijasida oqim tezligi va energiyasi kuchayadi. bu yerda tuproqning …

5 / 19

li xo‘jalik faoliyati. lekin bunday bo‘linish shartli hisoblanadi, chunki inson o‘zining ishlab chiqarish faoliyati bilan eroziya jarayonining omillariga tez – tez ta’sir qilib turadi va ularni o‘zgartiradi. o‘zbekiston respublikasi hududida turli xil tuproq eroziyasi jarayonlari kechadi va ma’lum darajada intensiv ravishda rivojlanmoqda. “davergeodezkadastr” davlat qo‘mitasining bergan rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra mamlakat yagona yer fondining deyarli 96,0 foiz maydoni turli xillardagi eroziyaga u yoki bu darajada uchragan. ular to‘g‘risidagi ma’lumotlar quyidagi, 5-jadvalda keltirilgan. keyingi yillari paxta g‘osildorligini keskin tushib ketishida tuproq eroziyasi ham katta rol o‘ynagan. talabalarga tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati avezboev s.a., volkov s.n. yer tuzishni loyihalash (darslik). toshkent,” yangi asr avlodi”, 2004. gafurova l.a va boshq. tuproqlar degradatsiyasi. o‘quv qo‘llanma. toshkent. 2012 y. maxsudov x.m., gafurova l.a. “eroziyashunoslik” darslik toshkent 2015y zokirovsh. s. landshaftshunoslik asoslari. t.:”universitet”, 2010. 18 image1.png image2.png image3.png image4.jpeg image5.jpeg image6.png image7.png image8.png image9.png image10.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "toshkent irrigatsiya va qishloq xo'aligini mexanizatsiyalash"

слайд 1 yer resurslarini boshqarish mengliyeva mahfuza norali qizi tuproq eroziyasi, uning turlari va iqtisodiy-ekologik mohiyati. tuproq eroziyasining ekinlar hosildorligiga va tuproq sifatiga ta’siri. mavzu 03 landshaftli yer tuzish (ma’ruza) fan “tiqxmmi” mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti 1 reja: eroziya turlari va ularning mohiyati. tuproq eroziyasiga xavfli mintaqalar tavsifi tuproqda eroziya va deflyatsiyaning yuz berishiga ta’sir etadigan omillar yerning asosiy xususiyatlari ma’naviy va jismoniy eskirishga kamroq uchraydi o’zgarmas va qo’zg’almas yer planetamizdagi barcha tiriklikning saqlanish asosi tabiat mahsuli 5 11 qadimgi davrlarda landshaftlaning holatini inobatga olib yer tuzish ishlari amalga oshirilgan eroziya jarayonlarini vujudga kelish va rivojl...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (1,7 МБ). Чтобы скачать "toshkent irrigatsiya va qishloq xo'aligini mexanizatsiyalash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: toshkent irrigatsiya va qishloq… PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram