tasviri san'at o'zbekistonda

PDF 11 pages 331.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 331.2 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

o`rta osiyo va o`zbekistonda tasviriy san`atni o`qitilishi reja: 1.o`zbekistonda tasviriy san`atni o`qitilishiga doir dastlabki ma`lumotlar. 2. o`zbekistonda xx asr boshlarida tasviriy san`atni o`qitilishi. 3.”erkin tarbiya” nazariyasining o`zbekiston maktablariga ko`rsatgan ijobiy va salbiy jihatlari. 4. o`zbekistonda badiiy ta`limning shakllanishi. 5. o`zbekistonda badiiy tarbiya uylari va ularning ish mazmuni. 6. ikkinchi jahon urishi va undan keyingi yillarda badiiy ta`lim. 7. tasviriy san`atdan o`qituvchi kadrlar tayyorlash. 8. tasviriy san`at o`qituvchilarining o`quv-metodik majmualar bilan ta`minlash. o`zbek halqi o`zining qadimgi tasviriy, amaliy, me`morchilik san`atlari va madaniyati bilan faxrlansa arziydi. chunki, o`zbekiston xududida eramizdan avval ham tasviriy san`atning rangtasvir, haykaltoroshlik, me`morchilik turlari nihoyatda rivojlangan bo`lib, ularning namunalari varaxsha, afrosiob, qalchayon, tuproq qal`a, bolalik tepa, ayrtom, dalvarzin tepa, fayoz tepa, qo`yqirilgan qal`a, ajina tepa, teshik qal`a va boshqa bir qator joylardan topilgan. yana shuni ham qayd qilish lozimki, bu asarlar eramizdan avvalgi 4-1- asrlarda yaratilgan bo`lib ularning yoshi 5-6 ming yilga to`g`ri keladi. bu asarlarning badiiyligi hozirgi …

2 / 11

ng miniatyura turini gullab- yashnagani ham buning yaqqol dalilidir. amir temur davrida miniatyura va kitob grafikasi shunchalik tez rivojlandiki, u na faqat sharq, hattoki evropa mamalakatlari san`atiga ham o`z ta`sirini ko`rsatdi. natijada, samarqand, buxoro, xirot miniatyura maktablari bilan bir qatorda bag`dod, tabriz, sheroz, ozarbayjon, xind, isfaxon, turk miniatyura makatblari ham shakllandi va rivojlandi. mazkur miniatyura maktablari rassomchilikdan kasbiy ta`lim yo`nalishida rivojlangan bo`lsa-da, lekin ulardan umumiy ta`lim tizimidagi tasviriy san`atni o`qitishda bemalol foydalansa bo`ladi. xususan, umumiy o`rta ta`lim maktablari uchun tayyorlangan dasturlarda san`atshunoslik asoslari, rangtasvir va qalamtasvir ishlash, naturaga qarab tasvirlash, borliqni idrok etish bo`limlari mavjud bo`lib, kasbiy badiiy va umumiy badiiy ta`lim tizimlari o`rtasiga qat`iy chegara qo`yib bo`lmaydi. tasviriy san`atning nazariy asoslari hisoblangan rang, hajm, perspektiva, kompozitsiya asoslari kabilar, ham kasbiy, ham umumiy ta`lim tizimida o`rganiladi. faqat tasviriy san`atni o`qitilishida talaba va bolalarning yoshlari, idroki, psixologik xususiyatlari, tasviriy malakalari hisobga olinishi lozim, xolos. tasiriy san`at tarixida buyuk naqqosh va musavvir …

3 / 11

muhammad nur, shomuxammad nishopuriy, yusuf mullo, mir ali, rizo abbosiy, mahmud muzaxxib, mavlono yoriy, xasan bag`dodiy, abdulla sheroziy, darvesh muhammad, mir said ali, qosim ali, xeraviy singari o`nlab iste`dodli musavvirlarni tarbiyalaganligini yozadi. uning shogirdlari behzodning tasviriy san`at uslubini davom etirganlari ham rasmiy ma`lumotlardan ayon. o`zbekistonda hozirgi zamon ta`lim tizimining paydo bo`lishi xx asrning birinchi choragiga to`g`ri keladi. rossiyada oktyabr inqilobi so`zsiz uning mustamlakasi hisbolangan turkistonga ham katta ta`sir ko`rsatadi. yangi tuzum o`zini ko`rsatish maqsadida e`tibordan chetda qolgan chorizimning mustamlaka o`lkalariga e`tibor qaratdi. shu maqsadda u bir guruh fan va madaniyat vakillarini turkistonga yubordi. shulardan bir guruhi sankt-peterburg va moskvalik rassomlar edilar. ularning bir qismi ijodiy ish bilan shug`ullansalar, ayrimlari yoshlar badiiy ta`limiga o`z e`tiborlarini qaratdilar. bu rassomlar turkistonning yirik shaharlarida badiiy studiyalar tashkil etdilar, o`z asarlarining ko`rgazmalarini o`tkazdilar. 1918 yilda toshkentda badiiy kommuna ochiladi, bir yildan keyin samarqandda turkiston o`lka badiiy xalq maktabi ishga tushadi. 1920 yilda andijonda rangtasvir maktabi, …

4 / 11

asosiy maqsadi rassomlar tayyorlash bo`lsa-da umumiy o`rta ta`lim maktablari uchun o`qituvchilar tayyorlash borasida ham ma`lum rol o`ynadi. shu bilan birga ta`lim tizimida estetik va badiiy ta`lim masalalariga ham e`tibor qaratila boshlandi. 1918 yilda umumiy ta`lim maktablari uchun ishlab chiqilgan “osnovno`e prinsipo` ediniy trudovoy shkolo`” nomli asosiy hujjatda “estetik ta`lim deganda qandaydir sodda bolalar san`atini o`qitilishini tushunmaslik lozim, u xissiyot organlari va ijodiy qobiliyatlarni muntazam rivojlantirib boradi va u go`zallikdan zavqlanish va ularni yaratuvchanlik imkoniyatlarini kengaytiradi. bu elementdan mahrum qilingan mehnat va ilmiy ta`lim jonsiz gavdaga o`xshab qoladi. chunki hayotdagi zavq va ijod quvonchi mehnatning ham, ilmning ham yakuniy maqsadidir” deb yozilgan edi. bu hujjat o`zbekiston maktablari uchun ham asos qilib olindi. bolalar ijodi bilan shug`ullanayotgan ko`pchilik rassomlar bolalar ijodini ideallashtirdilar va evropada keng tus olgan “erkin ijod” deb ataluvchi tushukunlikka yuz tutgan nazariyadan kelib chiqqan qarashlarni yoqladilar. bu yo`nalishdagi mutaxassislar pedagog faqat bola ijodini erkin rivojlantirishi va malakasini oshirishga yordam …

5 / 11

qarashlarini shakllantirish, bilim va ijodiy qobiliyatlarini o`stirish ko`p jihatdan tarbiyaning yo`nalishga bog`liq bo`ladi. o`qituvchi yoki tarbiyachining ta`sir kuchini tan olmagan, bolalarni o`qituvchidan ajratib qo`ygan “erkin ijod” nazariyasi yoshlarning badiiy tarbiyasiga ta`sir ko`rsatdi. bu nazariya o`zbekistonda nashr etilgan dasturlarda va umumiy ta`lim va tarbiyaviy ishlarda o`z aksini topdi. xususan, o`zbekiston maktablari uchun 1935 yilda nashr etilgan “rasm va loy ishi” nomli dasturda “erkin rasm chizish” bo`limi mavjud bo`lib, bu bo`limga i sinfda 8 soat, ii sinfda 6 soat, iii sinfda 4 soat, iv sinfda 2 soat vaqt ajratilgan edi. sobiq ittifoq hukumatining 5-sentyabr 1931 y. “o nachalnoy i sredney shkole”, 25 avgust 1932 y., “ob uchebno`x programmax i rejime v nachalnoy i sredney shkole” nomli qarorlarida maktablar ishini yanada takomillashtirish tadbirlari ishlab chiqilgan bo`lib, ularda ta`lim–tarbiya jarayonida mahalliy materallardan foydalanish ta`kidlab o`tilgan edi. shu hukumatning 12 fevral 1933 y. “ob uchebnikax dlya nachalnoy i sredney shkolo`” nomli qarorida “har bir o`lka …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasviri san'at o'zbekistonda"

o`rta osiyo va o`zbekistonda tasviriy san`atni o`qitilishi reja: 1.o`zbekistonda tasviriy san`atni o`qitilishiga doir dastlabki ma`lumotlar. 2. o`zbekistonda xx asr boshlarida tasviriy san`atni o`qitilishi. 3.”erkin tarbiya” nazariyasining o`zbekiston maktablariga ko`rsatgan ijobiy va salbiy jihatlari. 4. o`zbekistonda badiiy ta`limning shakllanishi. 5. o`zbekistonda badiiy tarbiya uylari va ularning ish mazmuni. 6. ikkinchi jahon urishi va undan keyingi yillarda badiiy ta`lim. 7. tasviriy san`atdan o`qituvchi kadrlar tayyorlash. 8. tasviriy san`at o`qituvchilarining o`quv-metodik majmualar bilan ta`minlash. o`zbek halqi o`zining qadimgi tasviriy, amaliy, me`morchilik san`atlari va madaniyati bilan faxrlansa arziydi. chunki, o`zbekiston xududida eramizdan avval ham tasviriy san`atning rang...

This file contains 11 pages in PDF format (331.2 KB). To download "tasviri san'at o'zbekistonda", click the Telegram button on the left.

Tags: tasviri san'at o'zbekistonda PDF 11 pages Free download Telegram