qadimgi rim tarixiga kirish

DOC 10 pages 55.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 55.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

qadimgi rim tarixiga kirish reja: 1.italiyaning qadimgi aholisi va tabiati. 2. qadimgi rim tarixi manbalari 3.rim tarixini davrlashtirish italiyaning qadimgi aholisi va tabiati. apenin yarim oroli va uning aholisi qadimgi italiya (yunoncha «buzoqlar mamlakati») deb dastlab o‘zining sero‘t yaylov-o‘tloqlari bilan ma’lum boigan apenin yarim oroli janubi aytilgan. apenin yarim oroli o’rta yer dengizi dunyosining eng markazida joylashgan bo‘lib, qadimda qulay geografik va iqlim shart-sharoitlariga ega edi. italiyani sharqdan, janub va g‘arbdan ligur, tirren, ioniya va adriatika dengizlar o‘rab, uni o’rtayer dengizining barcha mamlakatlari bilan bog'lagan edi. er avi ming yillikda italiyaning shimoliy hududlari mo‘tadil iqlim zonasida bo‘lib, apenin yarim orolning qolgan hududlari iqlimi iliq va yumshoq edi. shimolda uning tabiiy chegaralari alp tog‘lari, janubda messin qo‘ltig‘i uni sitsiliyadan ajratib turar edi. italiyaning g‘arbiy qirg‘og‘i qulay buxtalarga boy bo‘lib, dengizchilik va savdoni rivojlanishiga turtki berdi. italiyaning ko‘pgina qismini tog‘lar egallaydi, faqatgina 20% hududi tekisliklardan iborat. etruriya, kampaniya va apuliyaning unumdor yerlari …

2 / 10

i juda hosildor bo’lib keyinchalik italiya deb atala boshlandi. dastlab bu nom yunonlar italiya deb atagan aholi yashagan kalabriyaning janubiy tumanlariga nisbatan aytilgan. er. av. v asrda po vodiysiga gallar ko‘chib kelib, u yerdan etrusklarni siqib chiqardilar. shu sababli bu oika rimda tsizlal’p galliyasi deb nom oldi. u sispadan galliyasi poning o‘ng qirg‘og‘i va tarnspadan galliyasi (daryodan shimol tomondagi viloyat) ni o‘z ichiga oladi. italiyani o‘zi apenin janubidan boshlanadi. markaziy italiyani g'arbiy qismi madaniyat tarixida o‘z yer tuzilishiga ko‘ra muhim rol o‘ynadi. bu yerda etrusk (hozirgi florensiya), latin markazi rim, kampaniya (kapuya va neapol bilan) kabi uch tekislik tashkil etadi. bu yerdan kemachilik uchun qirg‘oqlari qulay tabiiy portlari bo'lgan tibr daryosi oqib o‘tadi. latin tekisligining markazida tibr daryosi va shimoliy sharqdan sabin, sharqdan alban, janubdan vol’sk tog'lari bilan o‘rab turishi yarim orol tarixida latin xalqlarini yuksalishiga sabab bo‘ladi. italiyani sharqiy qismi tog‘lik bo‘lib, janubga tomon mars, piligin, marrusen, vistenlar vatani …

3 / 10

ayniqsa, po vodiysi, kampaniya, viloyati sikurn va falern navli vinolari bilan mashhur edi. italiyada dehqonchilik uchun juda ko‘p botqoq yerlar quritilib, sun’iy sug‘orish ishlari amalga oshirildi. bu ishning mohir ustasi etrusklar edi. mamlakatda metall juda kam bo‘lgani uchun u chetdan olib kelingan. faqat etruriyadan mis va qo‘rg‘oshin, el’ba orolida temir qazib olingan. metallga ishlov berishda etrusklar katta yutuqlarga erishdilar. qadimgi rim tarixini an’anaviy xronologik chegarasi rim shahrini barpo qilinishi 754—753-yillardan boshlanib, g ‘arbiy rim imperiyasining qulashi 476-yil bilan tugallanadi. rim tarixini o‘iganishda turli xil manbalar: rim va yunon tarixchilarining asarlari, tabiiy, ilmiy va badiiy adabiyot, huquqiy yodgorliklar, arxeologiya, epigrafika, numizmatika va papirologiya ma’lumotlaridan foydalaniladi. qadimgi rim tarixi bo‘yicha moddiy manbalar xilma-xil bo‘lib, italiyaning paleolit va neolit davridan dalolat beradigan tosh qurollar, sopol idishlar, qoyatosh tasvirlari mavjud. shimoliy va q‘rta italiyadajstrusk madaniyatiga tegishli bo‘lgan sog‘onalar, uy- joy ibodatxona qoldiqlari topilgan. rim shahrining o‘zida oalatin. eskvilin va boshqa tepaliklarda hamda forumda ko‘p …

4 / 10

bo‘yicha eng qimmatli manbalardan biri bu yozma adabiyotdir. er avill asrdan boshlanib rim xalqaro siyosatda yetakchi rol o‘ynashi bilan uning tarixi to‘g‘risida boy ma’lumotlar to'plana boshlandi. er av ii asrda polibiy kabi yunon yozuvchilarining asarlari rim tarixini o‘rganishda katta ahamiyatga ega bo‘ldi. rimdagi fuoarolar urushi davri gay sallyustiy krispning tarixiy rrionografiyalarida aks etdi. rim respublikasini so‘nggi davridagi yirik siyosiy arboblar sitseron va sezarning asarlari, ilk imperiya davrida tit liviyning rim tarixi, eramizning i asrida velley patirkulning ham shu nomdagi asarlari yaratildi. liviy tarixida rimning ichki va tashqi siyosati, diniy hayoti to‘g‘risida boy ma’lumotlar berilgan. velley patirkulning ikki jildli asai ida rim butun dunyo tarixi markazi sifatida tasvirlangan. qadimgi rim tarixi manbalari er av i asr so‘ngida rimda yashagan yunon galikarnaslik dionisiyning «rim qadimiyatlari « nomli 20 kitobida rimning ilk etnik, ijtimoiy-siyosiy, madaniy tarixi batafsil tasvirlanadi. bu kitoblardan 9 tasi to‘la saqlanib qolgan bo‘lib, er av 442-yilgacha bo‘lgan voqealar bayon qilinadi. …

5 / 10

kompendiyalar, yozuvchilarning yirik asarlari, xronografiyalar va obzorlami ko'rsatish mumkin. rim shahrining arxeologik yodgorliklari alohida ahamiyatga ega. bu yerdan topilgan qabrlar, uy-joylar, jamoat binolari, mudofaa devorlari, rim forumi, suv quvurlari muhim arxeologik manba bo'lib xizmat qildi. italiyalik arxeologlar hozirgi kungacha bu yodgorliklarni tarixiy-madaniy jihatdan to‘la tadqiq qilib, rim tarixini qayta tiklashda ilmiy jihatdan qimmatli bo'igan 100 ga yaqin tadqiqotlarni e’lon qildilar. rimning etrusklar davri, respublika imperiya davrlari, diniy hayoti bo‘yicha qimmatli ma’lumotlar qadimgi kohinlar kollegiya jadvallari, qabrtosh yozuvlari, nasroniy dini kitoblari, nasroniy tarixchilarning asarlari orqali bilib olish mumkin. rim davlatiga oid davlat aktlari, senat qarorlari va sud hujjatlari rim kalendari kabi tarixiy hujjatlar mavjud. rim mifologiyasi, falsafa, adabiyot, komediya kabi yozma yodgorliklari bizgacha juda katta miqyosda yetib kelgan. shu bilan birga rim imperiyasi qaramog‘ida bo‘lgan italiyadan tashqari yevropaning boshqa hududlarida, osiyo, afrikada ko‘p miqdorda me’moriy inshootlar: saroy-ibodatxona, mudofaa inshootlari qoldiqlari, ko‘priklar, portlar saqlanib qolgan. rim tarixini davrlashtirish rivoyatlaiga ko‘ra rim shahriga …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi rim tarixiga kirish"

qadimgi rim tarixiga kirish reja: 1.italiyaning qadimgi aholisi va tabiati. 2. qadimgi rim tarixi manbalari 3.rim tarixini davrlashtirish italiyaning qadimgi aholisi va tabiati. apenin yarim oroli va uning aholisi qadimgi italiya (yunoncha «buzoqlar mamlakati») deb dastlab o‘zining sero‘t yaylov-o‘tloqlari bilan ma’lum boigan apenin yarim oroli janubi aytilgan. apenin yarim oroli o’rta yer dengizi dunyosining eng markazida joylashgan bo‘lib, qadimda qulay geografik va iqlim shart-sharoitlariga ega edi. italiyani sharqdan, janub va g‘arbdan ligur, tirren, ioniya va adriatika dengizlar o‘rab, uni o’rtayer dengizining barcha mamlakatlari bilan bog'lagan edi. er avi ming yillikda italiyaning shimoliy hududlari mo‘tadil iqlim zonasida bo‘lib, apenin yarim orolning qolgan hududlari iqlimi iliq v...

This file contains 10 pages in DOC format (55.0 KB). To download "qadimgi rim tarixiga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi rim tarixiga kirish DOC 10 pages Free download Telegram