tovush to’lqinlari (mexanikaviy) – anologli signal

DOCX 14 pages 233,5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 233,5 KB

Fayl turi DOCX

Pages 14

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

7-ma`ruza ta’lim resurslarini ishlab chiqishda audio va video materiallarga ishlov berish. reja: 1 audio tushunchalari va audio qurilmalar. 2 audio fayllarni yaratish va ularning formatlari. 3 ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan audio materiallaga ishlov berishning dasturiy vositalari. tovush to’lqinlari (mexanikaviy) – anologli signal. tovushlar dunyosi insoniyatni doimiy o’rab turuvchi muhitlardan biri. biz turli xil darajadagi tovushlarni, masalan, barglar shitirlashi, sharshara tovushi, qushlar xonishi, hayvonlar qichqirig’i, inson tovushi kabi tabiiy ovozlar bilan bir qatorda insoniyat tomonidan yaratiluvchi musiqa ovozini ham hayotiy faoliyatimiz davomida doimiy eshitib turamiz. raqamlashtirilgan tovushlar olami – axborot dunyosining navbatdagi elementidir. bu element tarixi ham juda uzoq yillarga borib taqaladi. dastlab insoniyat shunday qurilmalarni ishlab chiqqanki, ular yordamida tabiiy ovozlarni chiqarishga harakat qilishgan, masalan, ov uchun turli jonjotlarni chorlash maqsadidagi harakatlarni bunga misol qilish mumkin. yillar davomida insoniyat xotirasida saqlanib borgan ovozlar ketma-ketligini turli musiqa asboblarida ijro etishga o’rgandi. sekin-asta musiqaning ham o’z “alifbosi” paydo bo’ldi, birinchi marta bunday “musiqa …

2 / 14

q atmosfera muhitida tarqaluvchi ovoz to’lqinlaridan foydalaniladi. shu sababli ham ovoz to’lqinlari – bu atmosferadagi tarqalishiga nisbatan o’rganiladigan jarayon bo’lib, uning muhim parametri tovush chastotasi – tebranish davriga teskari kattalik hisoblanadi. tovush chastotatalari gerslar (gs) da yoki kilogers (1 kgs=1000 gs)larda o’lchanadi. masalan, tovush chastotasi 20 gs bo’lsa, bu 1 s davomida 20 ta to’liq tebranish sodir bo’lganini bildiradi. tovush chastotasi bilan to’lqin uzunligi – bir tebranish davrida tovush to’lqini bosib o’tishga ulguradigan masofa (to’lqin uzunligi = tovush tezligi/tebranish davri) uzviy bog’langan. demak, chastotaning oshishi bilan, tovush to’lqini uzunligi qisqaradi, ya’ni tebranish davri qancha qisqa bo’lsa, to’lqin ham shuncha qisqa masofani bosib o’tadi. y o x ko’p yillik tadqiqotlar eshitish sezgirligimiz tovush chastotasiga bog’liqligini ko’rsatib berdi. eshitishimiz mumkin bo’lgan tovushlar chastotasi diapazoni quyidagicha: minimal chastota 16...20 gs, maksimal 18...20 kgs. bu diapazondan past chastotadagi tovushlar infratovushlar, yuqorisi esa ultratovushlar deb yuritiladi. infratovushlarni ham, ultratovushlarni ham insoniyat eshitish organlari qabul qilmaydi. …

3 / 14

va radioaloqalarda bu usul yagona bo’lgan. analogli elektronikada kuchlanishning o’zgarishi tovush bosimining o’zgarishiga mos bo’lishi muhim bo’lgan. ma’lumki, tovush to’lqini amplitudasi ovoz balandligini, uning chastotasi esa ovoz tonining balandligini aniqlaydi, demak, analogli uslubda ovozli ma’lumotning ishonchli saqlanishi uchun elektr kuchlanishi amplitudasi tovush tebranishi amplitudasiga proporsional bo’lishi kerak. o’z navbatida, kuchlanish chastotasi tovush tebranish chastotasiga mos bo’lishi kerak. bundan ko’rinadiki, elektr signal shakli tovush tebranish shaklining nusxasi bo’lib, amalda ovozli ma’lumot tashuvchisi bo’la oladi. tovush tebranishini elektr kuchlanishiga aylantirish uchun oddiy mikrofondan foydalanish mumkin. elektr kuchlanishi o’zgarishini esa magnitofonlarda lenta magnit maydoni o’zgarishiga yoki optik ovoz yozishlarda kinoplyonka ovoz yo’lakchasidagi ovoz potoklariga mos qo’yish mumkin bo’ladi. ovoz haqida ma’lumot olishining ikkinchi usulida tovush to’lqinlarida bosim qiymatining o’lchanishi, bunda tovush tebranishini ifodalovchi raqamlar ketma-ketligi – raqamli signallar nazarda tutiladi. signal shaklini to’g’ri uzatish uchun bu o’lchashlarni tovush signallarining eng yuqori chastotali davrida tez-tez o’tkazish zarur. raqamli ovozlar tizimiga raqamli mikrofon (ovoz bosimi …

4 / 14

kuchlanishi bilan ishlovchi anologli elektronikadan farqli ravishda raqamli elektronikada ikkilik signallar – “0” va “1” ga mos keluvchi diskret darajali signallar qo’llaniladi. analogli signalni raqamliga o’tkazish deyarli barcha tizimlarda bir necha bosqichda amalga oshiriladi. dastlab analogli tovush signali signal chastota yo’laklarini chegaralovchi va tovushning tiniq eshitilishiga xalaqit beruvchi shovqinlarni tozalovchi analogli filtrga tushadi. so’ngra analogli signaldan tanlash/saqlash sxemalari yordamidagi sanoq boshlanadi: ma’lum bir davrdagi analogli signallarning lahzalik darajasi saqlab boriladi. sanoq anologli-raqamli o’tkazgichlarga o’tib, unda har biri raqamli kodga yoki songa aylantiriladi. hosil bo’lgan raqamli kod bitlar ketma-ketligi ovozli signallarning raqamli shakli hisoblanadi. shunday qilib, uzluksiz analogli ovoz signallari vaqt va kattalik bo’yicha raqamli-diskret qiymatga aylanadi. ko’pchilik ovoz kartalarida standart diskretizatsiya chastotasi 44.1 va 48.0 kgsni tashkil qiladi. ovozli fayllar formati wave (.wav) mpeg-3 (.mp3) mpeg-4 (.mp) midi (.mid) au (.au, .snd) mod (.mod) iff (.iff) aiff (.aiff) ....... wave (.wav) – juda keng tarqalgan ovozli fayl formatlaridan biri. windows …

5 / 14

formati. inson nutqidan farq qiluvchi tovushlarni saqlash uchun yaratilgan. musiqiy yozuvlarni raqamlashtirishda qo’llaniladi. oldingi mp1 va mp2 format versiyalari davomchisi. kodirovkada musiqadan inson eshitish organlari orqali yomon qabul qilinadigan tovushlarni o’chiruvchi psixoakustik kompressiya qo’llaniladi. oldingi versiyalar sifatsizroq kompressiyaga ega bo’lsada, biroq eshitish jarayonida kompyuter resurslariga bo’lgan talab yuqori bo’lmaydi. prossessor xarakteristikasi ovoz sifatiga to’g’ridan-to’g’ri ta’sir ko’rsatadi, prossessor qanchalik kuchsiz bo’lsa, ovoz buzilishi shunchalik yuqori bo’ladi. midi (.mid) – musiqa asboblarining raqamli interfeysi (musical instrument digital interface). bu standart 1980 yillar boshida elektron musiqa asboblari va kompyuterlar uchun ishlab chiqilgan. midi turli ishlab chiqaruvchilarning musiqali va ovozli sintezatorlari o’rtasidagi ma’lumot almashinuvini aniqlaydi. midi interfeysi musiqa notalari va kuylarini uzatish protokoliga ega. lekin midi ma’lumotlar raqamli ovoz emas – ular son formatidagi qisqartirilgan musiqa yozuvi shakli hisoblanadi. midi-fayl o’zida harakatlar, masalan pianino tugmalarini bosish yoki regulyatorni aylantirish kabi komandalar ketma-ketligini ifodalaydi. midi-fayllar kam xotira hajmini egallaydi, bu fayllar o’lchami ovoz sifatiga ta’sir …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "tovush to’lqinlari (mexanikaviy) – anologli signal"

7-ma`ruza ta’lim resurslarini ishlab chiqishda audio va video materiallarga ishlov berish. reja: 1 audio tushunchalari va audio qurilmalar. 2 audio fayllarni yaratish va ularning formatlari. 3 ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan audio materiallaga ishlov berishning dasturiy vositalari. tovush to’lqinlari (mexanikaviy) – anologli signal. tovushlar dunyosi insoniyatni doimiy o’rab turuvchi muhitlardan biri. biz turli xil darajadagi tovushlarni, masalan, barglar shitirlashi, sharshara tovushi, qushlar xonishi, hayvonlar qichqirig’i, inson tovushi kabi tabiiy ovozlar bilan bir qatorda insoniyat tomonidan yaratiluvchi musiqa ovozini ham hayotiy faoliyatimiz davomida doimiy eshitib turamiz. raqamlashtirilgan tovushlar olami – axborot dunyosining navbatdagi elementidir. bu element tarixi ham juda u...

This file contains 14 pages in DOCX format (233,5 KB). To download "tovush to’lqinlari (mexanikaviy) – anologli signal", click the Telegram button on the left.

Tags: tovush to’lqinlari (mexanikaviy… DOCX 14 pages Free download Telegram