ishsizlik: sabablari va iqtisodiy-iqtisodiy oqibatlari

DOCX 19 sahifa 93,4 KB Bepul yuklash

19 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 93,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 19

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 19

xiii.i- мавзу. ишсизлик: унинг сабаблари ва хусусиятлари 13.1.1. ишсизлик ҳақида тушунча ва уни камайтиришнинг ижтимоий-иқтисодий моҳияти 13.1.2.ишсизликнинг сабаблари ва оқибатлари 13.1.2. ишсизлик ҳақида тушунча ва уни камайтиришнинг ижтимоий-иқтисодий моҳияти ишсизлик муаммоси жамиятнинг энг марказий муаммоларидан бири ҳисобланади. зеро, юқори даражадаги ишсизлик бирлигидан, ресурслардан тўлиқ фойдаланилмаётганлигини ва аҳоли даромадларининг пастлигини кўрсатади. бу эса ижтимоий соҳада, оилавий муносабатларда вазиятнинг кескинлашуви ва жамият миқёсида норозиликнинг кўпайишига олиб келади. иш жойидан айрилиш кўп кишилар учун оилавий турмуш даражаси ёмонлашишининг, шахсий ҳаёт нотинчлигини билдириб, одамга жиддий руҳий таъсир кўрсатади. ишсизлик шундай ҳодисаки, унда ишчи кучи иқтисодий фаол аҳолининг бир қисми сифатида товарлар ва хизматлар ишлаб чиқаришда банд бўлмайди. ишсизлар бандлар билан бир қаторда мамлакат ишчи кучини ташкил қилади. амалиётдаги иқтисодий ҳаётда ишсизлик ишчи кучи таклифининг унга бўлган талабдан ошиб кетиши тарзида намоён бўлади. иқтисодий нуқтаи назардан ишсизлик деганда – ишчи кучининг иш жойи билан таъминланмаганлиги ва натижада, унинг бирор бир қонуний даромад манбаига эга бўлмаслигининг …

2 / 19

рига биноан пенсия таъминоти ҳуқуқига эга бўлмаслиги керак. ҳуқуқий жиҳатдан меҳнат қилиш қобилиятининг қуйи даражаси (фуқаронинг жинсидан қатъи назар) «меҳнат кодекси»нинг 77-моддасига мувофиқ 16 ёш деб белгиланган. шуни алоҳида таъкидлаб ўтиш жоизки, «меҳнат кодекси»нинг ушбу моддасига мувофиқ тегишли шартларга риоя этилган ҳолда 15 ёки 14 ёшга тўлган ёшларни ҳам ишга қабул қилишга йўл қўйилсада, «аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги қонунга мувофиқ улар ишсиз шахс деб эътироф этилишлари мумкин эмас. икинчи шарт – фуқаро ишга ва иш ҳақига (меҳнат даромадига) эга бўлмаслиги лозим. қонун ҳужжатларига мувофиқ иш билан банд бўлган шахслар тоифасига мулкчилик шаклларидан қатъи назар ҳар қандай корхоналарда, шу жумладан, республикамиз ҳудудида ва хориждаги халқаро ташкилотларда меҳнат шартномаси бўйича ишлаётганлар: бетоблиги, меҳнат таътилида, касбга қайта тайёрлашда, малака оширишда эканлиги, ишлаб чиқариш тўхтатиб қўйилганлиги муносабати билан, шунингдек, қонун ҳужжатларига мувофиқ вақтинча иш жойи сақланиб турадиган бошқа ҳолларда вақтинча иш жойида бўлмаган фуқаролар: ўзини иш билан мустақил таъминлаётган фуқаролар, шу жумладан, юридик …

3 / 19

с сифатида рўйхатдан ўтиши лозим (мазкур модда шарҳларининг 3-параграфига қаранг). зарур ҳужжатларни тақдим этмаган фуқаро меҳнат органига маслаҳат сўраб мурожат этган деб ҳисобланади. жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози даврида ишлаб чиқаришнинг меҳнат каби ресурсидан тўлиқ ва оқилона фойдаланиш ва шу муносабат билан оммавий ишсизликка йўл қўймаслик, ишсизликни камайтириш борасида қизғин фаолият олиб бориш давлатнинг ниҳоят даражада муҳим вазифаларидандир. ушбу муаммони ҳал этишда икки асосий бош йўналишга ажратиш мумкин. биринчисини субъектив йўналиш деб номлаш мумкин. у инсонни меҳнат фаолиятига шундай тайёрлашни ташкил этишдан иборат бўладики, бунда инсон ишлаб чиқариш шарт-шароитлари, техник база ўзгаришлари муносабати билан муваффақиятли равишда меҳнат фаолият олиб бориш учун етарли даражада тез қайта тайёргарликдан ўтиб, янги билим, қобилият ва кўникмалар орттира олади. хўжалик юритишнинг янги шароитларида инсоннинг ишга жойлашуви унинг шахсий ишига айланиб қолди. энди давлат унга шундай масалаларни ўзи ҳал этишида ёрдам беради холос. бунинг устига, ишга жойлашув ишсизлик мавжудлиги шароитида рўй беради, бу эса ишсизлик муаммосини ҳал қилишни …

4 / 19

ъмол ва инвестиция тусидаги товар ва хизматларга бўладиган талабни рағбатлантириб, шу асосда мулкчиликнинг барча шаклидаги корхоналарда янги иш ўринлари яратиб бориши, иқтисодиётнинг хусусий тармоғини ва ушбу тармоғда янги иш ўринлари очилишини рағбатлантирилиши лозим. прeзидeнтимиз ислoм кaримoвнинг “жaҳoн мoлиявий-иқтисoдий инқирoзи, ўзбeкистoн шaрoитидa уни бaртaрaф этишнинг йўллaри вa чoрaлaри” китoбидa бaён этилгaн йўл-йўриқлaр вa инқирoзгa қaрши чoрaлaр дaстури мaмлaкaтимиз иқтисoдиётини мустaҳкaмлaш, xaлқимизнинг турмуш дaрaжaси вa фaрoвoнлигини янaдa oшириш, юртимизнинг xaлқaрo мaйдoндaги сaлoҳияти вa oбрў-эътибoрини юксaлтиришдa муҳим aҳaмият кaсб этмoқдa. aсaрдa таъкидлaнгaнидeк, ўзбeкистoндa ислoҳoтлaрнинг мaшҳур бeш тaмoйилгa aсoслaнгaн, ижтимoий йўнaлтирилгaн эркин бoзoр иқтисoдиётигa ўтиш мoдeли aсoсидa aмaлгa oширилaётгaни юртимизни инқирoзлaр вa бoшқa тaҳдидлaрнинг сaлбий таъсиридaн ҳимoя қилaдигaн кучли тўсиқ, мустaҳкaм вa ишoнчли ҳимoя вoситaсини ярaтди. дaстурдa aҳoлини иш билaн таъминлaш, дaрoмaдлaрини oшириш вa турмуш дaрaжaсини юксaлтириш мaсaлaсигa aлoҳидa эътибoр қaрaтилгaн. умумaн, мустaқиллигимизнинг илк йиллaридaн бoшлaб бу мaсaлaлaргa дoимий рaвишдa устувoр вaзифaлaр сифaтидa қaрaб кeлинaётир. глoбaл мoлиявий-иқтисoдий инқирoз жaҳoн мeҳнaт бoзoригa ҳaм жуда кучли …

5 / 19

шиликлар мавжуд. маълумки, ж.м.кейнс «…ишсизликнинг давоси сифатида иш ҳақини пасайтириш ғоясини қатъий инкор этиб, ўзига инвестициялар, давлат харажатлари ва соф экспортдан ташқарии истеъмол харажатларини – бунда ҳам сўнгги – умумий талабнинг асосий қисмини ҳам қамраб оладиган умумий талабдан келиб чиқади». фикримизча, ўзбекистонда ишсизликнинг пайдо бўлиши ва ўсиш тарихи айнан кейнс қарашларининг тўғрилигини исботлайди. ишсизлар расмий рўйхатга олингандан бошлаб, ишсизлик даражаси маълум даражада мунтазам ортиб боради, ишга жойлаштириш қанчалик юқори бўлса, ишсизлик даражаси шунчалик наст бўлади. иш билан бандликнинг кескин камайиши иқтисодиётдаги таркибий ўзгаришлар (давлат секторининг камайиши), инфляция ҳамда хўжалик юритишнинг муқобил шакллари (хусусий корхоналар, ҳиссадорлик жамиятлари) етарлича тез ўсмаганлиги туфайли кўпгина корхоналарда молиявий аҳвол ёмонлашуви натижасида юзага келади. буларнинг ҳаммаси, табиийки, умумий талаб ҳажмида салбий акс этади: давлат таъсири қисқаради, инвестиция фаолияти сустлашади, истеъмол харажатлари эса инфляция таъсирида турмуш даражасининг ёмонлашуви туфайли бирмунча камаяди. демак, ўзбекистонда ишсизлик ўсишининг асосий сабаби – энг аввало ишлаб чиқаришнинг қисқаришидир. иқтисодий ўсиш динамикаси билан …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 19 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ishsizlik: sabablari va iqtisodiy-iqtisodiy oqibatlari" haqida

xiii.i- мавзу. ишсизлик: унинг сабаблари ва хусусиятлари 13.1.1. ишсизлик ҳақида тушунча ва уни камайтиришнинг ижтимоий-иқтисодий моҳияти 13.1.2.ишсизликнинг сабаблари ва оқибатлари 13.1.2. ишсизлик ҳақида тушунча ва уни камайтиришнинг ижтимоий-иқтисодий моҳияти ишсизлик муаммоси жамиятнинг энг марказий муаммоларидан бири ҳисобланади. зеро, юқори даражадаги ишсизлик бирлигидан, ресурслардан тўлиқ фойдаланилмаётганлигини ва аҳоли даромадларининг пастлигини кўрсатади. бу эса ижтимоий соҳада, оилавий муносабатларда вазиятнинг кескинлашуви ва жамият миқёсида норозиликнинг кўпайишига олиб келади. иш жойидан айрилиш кўп кишилар учун оилавий турмуш даражаси ёмонлашишининг, шахсий ҳаёт нотинчлигини билдириб, одамга жиддий руҳий таъсир кўрсатади. ишсизлик шундай ҳодисаки, унда ишчи кучи иқтисодий ф...

Bu fayl DOCX formatida 19 sahifadan iborat (93,4 KB). "ishsizlik: sabablari va iqtisodiy-iqtisodiy oqibatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ishsizlik: sabablari va iqtisod… DOCX 19 sahifa Bepul yuklash Telegram