institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar

DOC 36 sahifa 317,5 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 317,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

13-mavzu: institutsionalizm yo’nalishini mohiyati va axamiyati 1.institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar menger, jevon, valras va marshallar taqsimot va qiymat nazariyasiga doir tahlillarni amalga oshira boshlashgan davrlarda ham ortodoks (umumiy hamma qabul qilgan) klassik nazariyasi nemis anti-ijtimoiy yozuvchilari tomonidan tanqid qilinar edi. ushbu yozuvchilar qarashlarida ko’zga ko’rinadigan farqlar mavjud bo’lib nemis tarixiy maktablariga misol bo’lish uchun ularning umumiy jihatlari ko’p edi. germaniyada bu maktablar ta’siri 1840 yillardan boshlandi va yigirmanchi asrgacha davom etdi. ba’zi tarixchilar nuqtai nazarlari xilma hilligi sababli buni germaniyada muammolar o’zgarishining katta ta’siri deb atashdi. avvalgi va keyingi yozuvchilar o’rtasidagi ortodoksal nazariyaga qarshiliklarni inobatga olib eski va yangi tarixiy maktablarga taqsimlashdi. tarixiy metodni qo’llab quvvatlovchi inglizlarni alohida bog’langan guruhini shakllantirishmadi va shu sababli uni ingliz tarixiy maktabi deyish nojoiz bo’ldi. ushbu ingliz va nemis yozuvchilari ma’lum neoklassik iqtisodiyotga ko’rsatgan ta’sirlari uchun diqqatimizga sazovor bo’lishdi, ayniqsa alfred marshall. u germaniya va qo’shma shtatlar iqtisodiy nazariyasi va siyosati …

2 / 36

k degan g’oyalarni ilgari surishgan. rikardo va uning izdoshlari fizika faniga ko’r ko’rona ergashib xatoga yo’l qo’ygan deb qat’iy turib olishgan. ushbu maktabning vazminroq a’zolari esa nazariy-induktiv ta’limot va tarixiy-induktiv ta’limot bir vaqtda o’rinli ekanligini e’tirof etishadi, lekin qolganlar, ayniqsa niyes abstrakt nazariyaning har qanday qo’llaniishiga qarshi bo’lgan. klassik nazaryachilar aralashmaslikning tabiatidan kelib chiqib naf berishiga ishonishsa, list esa germaniya va fransiya uchun davlat nazorati muhim ekanligini muhokama qiladi. u sanoat holatidan kelib chiqib berilgan erkin savdo angliyaga manfaatli bo’lgan bo’lsada, cheklovlar va narx navo nazorati germaniy va amerika uchun muhim bo’ldi. u 1825-1830 yillarni amerikada o’tkazdi, o’n yillar o’tib o’z malakalarini siyosiy iqtisodiyotning milliy tuzilishi (1841) nomli kitobida bayon etdi. uning tanqidiy qarashlari amerikada shunchalar iliq kutib olindiki, uni amerika tanqidchilari otasi deb ham atashadi. ushbu iqtisodchilar tomonidan himoya qilingan tarixiy nazariya nima edi? ularning ishlari iqtisodiyotning asosiy vazifasi iqtisodiyotning o’sishi va rivojlanishini boshqaradigan qonunlar yaratishdan iborat. listning hisoblashicha …

3 / 36

idek uning kitobi iqtisodchilarning o’zlaridan ko’ra boshqa ijtimoiy tadqiqotchilar tomonida yaxshiroq kutib olindi. yangi tarixiy maktab gustav fon shmoller (1838-1917) ikkinchi avlod nemis tarixiy maktabining atoqli yetakchilaridan biri edi. eski tarixiy maktab a’zolari singari, yangi tarixiy maktab yozuvchilari ham klassik iqtisodiy nazariyaga qarshilik bildiradilar, hamma vaqt va hamma joyda bu qarash yaroqli bo’lgan. ular eski maktabning tarixiy metod davolariga nisbatan kamroq hayol surgan va iqtisodiyot nazariyasi bosqichlaridan iqtisodiyot va jamiyat to’g’risida turli ko’rinishlarda monogra-fiyalar yozishni rejalashtirdi. bu harakatda ular induktiv metoddan foydalanishni afzal ko’rishdi. yetarli amaliy dalillar to’plagandan so’ng nazariyalar kelib chiqishi mumkin. ular shuningdek, nufuzli faoliyat orqali ijtimoiy islohatlar o’tkazishga qiziqqanlar. shu sababdan ular “yetakchi sotsiolistlar” deb atalgan. ular bu terminni xursandchilik bilan qabul qilishdi. ularning tanqidchilari daromadni soliqqa tortishga qarshi bo’lish taklifini qabul qilmadi va o’rtada nizo yuzaga keldi. 1870 – yillarning boshlarida menger, jevons, va valraslarning mavhum deduktiv modellar tuzilishi va marginal tahlil davolari germaniyada kichik ta’sir …

4 / 36

arga taaluqli edi. mengerning kitobi iqtisodiy va ijtimoiy fanlardagi metodologik muammolarni umumiy tekshirishni o’z ichiga olardi, lekin u shuningdek, tarixiy yo’nalish xatolariga qarshi munozarani boshlab berdi. shmoller bunga javoban kurashga kirishdi. menger shmollerning javobiga raddiya nashr qildi, qolganlar bu bahsga qo’shilishdi. ikkala taraf ham munozaraga kirishdi va o’zlari-ning metodologik yo’llaridan haqiqiy va o’ziga xos tarzda foydalanishlari haqida bahslashdilar. shumpeter ta’kidlaganidek, ikkala taraf ham o’zlarining metodolo-giyalarida diqqatga sazovor atamalardan foydalanishdi: amaliy, haqiqiy, zamona-viy, aniq, taxminiy, samarasiz va ikkinchi darajali. ularning munozarali qarashlarida iqtisodiy adabiyotning yakuni ahamiyat-siz, yo’q bo’lgandek yakunlanadi va iqtisodiyotni tartibli rivojlanishiga zararli deb hisoblanadi, chunki ularning qobiliyatli zehnlarini o’zlarining davrlaridagi ma’nosiz munozara egallab olgan. boshqacha aytganda bu munozara iqtisodchi-larga nazariya va tarixni, induksiya va deduksiyani tushunishga yordam bergan, mavhum modellar yaratish va statistikaga oid ma’lumotlar to’plash ularning tartiblarida o’zaro o’ziga xos emasdi. individual iqtisodchilar o’zlarining ko’plab sa’y-harakatlarini faqatgina bu metodlardan biriga ajratish moyilligiga qaramasdan sog’lom va turli xil metodo-logik …

5 / 36

iyada sodir bo’ldi, o’ziga ishongan, qat’iat, aqliy rahbarlik qobiliyatiga ega bo’lgan shmollerning ta’siri juda ham kuchli edi. qoidalar yaratish yo’lini davom ettirgan mavhum nazariyachilar menger, jevons, valras va marshal akademik xizmatni imkonsiz deb topdi. natijada asosiy oqim iqtisodchilari nemis iqtisodchilari orqali o’tish haqida o’ylashdi va iqtisodchilar germaniyadagi aqliy tartibga bir necha o’n yillikda o’tishdi. angliyadagi tarixiy metod xix asrning so’nggi choragida bir qancha ingliz yozuvchilari ortodoksal klassik nazariyani tanqid qildi va iqtisodiyotni o’rganishda tarixiy yondoshish tarafdori bo’lishdi. bu yozuvchilar germaniyadagidek birlashgan guruh tuza olmadilar, shuningdek ular nemis yozuvchilariga ochiqdan ochiq ta’sir ko’rsata olmadilar. tarixiy induktiv yondoshish iqtisodiy fikrlardagi ingliz an’anasiga begona emas edi. adam smitning xalqlar boyligi asarida aralashgan tarixiy va bayon qilingan ma’lumotlar, keng nazariy tizim bilan birgalikda bog’landi. rikardo mavhum va deduktiv modellar tuzilishida iqtisodiyotning metodologiya-laridagi ko’plab o’zgarishlarni namoyish qildi, deyarli har qanday tarixiy va idoraviy tuzilishlardan holi edi. rikardoning deduktiv sabablardan foydalanishi yuqori darajada yoqlangan va kengaytirilgan. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar" haqida

13-mavzu: institutsionalizm yo’nalishini mohiyati va axamiyati 1.institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar menger, jevon, valras va marshallar taqsimot va qiymat nazariyasiga doir tahlillarni amalga oshira boshlashgan davrlarda ham ortodoks (umumiy hamma qabul qilgan) klassik nazariyasi nemis anti-ijtimoiy yozuvchilari tomonidan tanqid qilinar edi. ushbu yozuvchilar qarashlarida ko’zga ko’rinadigan farqlar mavjud bo’lib nemis tarixiy maktablariga misol bo’lish uchun ularning umumiy jihatlari ko’p edi. germaniyada bu maktablar ta’siri 1840 yillardan boshlandi va yigirmanchi asrgacha davom etdi. ba’zi tarixchilar nuqtai nazarlari xilma hilligi sababli buni germaniyada muammolar o’zgarishining katta ta’siri deb atashdi. avvalgi va keyingi yozuvchilar o’rtasidagi ortodoks...

Bu fayl DOC formatida 36 sahifadan iborat (317,5 KB). "institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: institutsionalizmning kelib chi… DOC 36 sahifa Bepul yuklash Telegram