sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi

DOCX 44 стр. 83,4 КБ Бесплатная загрузка

44 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 83,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 44

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 44

11-mavzu. sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi reja 1.sanoat geografiyasi va uning tarmoqlari hamda geografiyasi 2.qishloq xo‘jalik geografiyasi va uning tarmoqlari hamda geografiyasi 1.sanoat geografiyasi va uning tarmoqlari hamda geografiyasi sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi fani iqtisodiy geografiyaning muxim tarmoqlaridan biri bo‘lib, sanoat qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining xududiy muammolarini, joylashishi va iqtisoslashishi, rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganadi. sanoat va qishloq xo‘jalik ishlab chiqarish xalq xo‘jaligining muxim tarkibiy qismidir. u jamiyat taraqqiyoti uchun zarur bo‘lgan turli xil maxsulotlarni ishlab chiqaradi. sanoat va qishloq xo‘jalik geografiyasi iqtisodiy geografik masalalarni o‘rganishda etakchi o‘rinni ishg‘ol etadi. umuman, xo‘jalik tarmoqlari iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning eng asosiy mavzusi xisoblanadi. xususan bu yirik mavzu jaxon moddiy ishlab chiqarishning sanoat, qishloq xo‘jaligi, transport tarmoqlarini va ular bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan xalqaro iqtisodiy aloqalar soxalarini qamrab oladi. bu mavzularni o‘rganish bilan, o‘quvchi xar bir xo‘jalik tarmoqlarining jamiyat xayotida tutgan o‘rni, rivojlanish va joylashishi xususiyatlarini ularning atrof – muxitga ta’siri xaqida atroflicha tushuncha …

2 / 44

, yil fasllariga, quyosh energiyasining turlicha to‘tishi xamda ekinlar va chorva mollari biologiyasi bilan bog‘liq. texnika va mexnatdan foydalanishdagi mavsumiylik, maxsulotdan tushadigan daromadlarning bir xil bo‘lmasligi va boshqa xususiyatlar xam ana shu bilan bog‘liq; - sanoat ishlab chiqarishi ma’lum bir xududni egallagan korxonalarda zavod va fabrikalarda amalga oshiriladi. qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishida esa keng maydonlarda amalga oshiriladi. shuning uchun qishloq xo‘jaligida g‘oyat ko‘p qishloq xo‘jaligi mashinalari ishlatiladi; - qishloq xo‘jaligida etishtirilgan yalpi maxsulotning 20 dan ortig‘i (urug‘, ozuqa, yosh chorva mollari) takroriy ishlab chiqarishda qatnashadi va bu narsa o‘z navbatida qishloq xo‘jaligida ishlab chiqarish fondini tashkil etadi; - qishloq xo‘jaligining o‘ziga xos xususiyati shundaki bu tarmoqda er asosiy ishlab chiqarish vositasi xisoblanadi. foydalanish davomida ishdan chiqarilgan va o‘rnini boshqalari egallaydigan barcha ishlab chiqarish vositalaridan farq qilib, to‘g‘ri foydalanilgan er ishdan chiqish uyoqda tursin balki o‘zini ximik va fizik xossalarini yaxshilaydi, unumdorligini oshiradi. sanoat o‘zbekiston milliy iqtisodiyotining moddiy ishlab chiqaruvchi muxim …

3 / 44

akatimizning qonuniga ko‘ra 16 yoshdan 60 yoshgacha bo‘lgan erkaklar va 16 yoshdan 55 yoshgacha bo‘lgan ayollar mexnatga yaroqli xisoblanadi. jumladan 25 yoshdan 49 yoshgacha bo‘lganlar mexnatga eng yaroqli kishilardir. 1999 yilda o‘zbekistonning mexnat resurslari 12,3 million kishini tashkil etgan. bu umumiy axolining salkam yarmidir. ular yiliga 200-250 ming kishiga ko‘paymoqda. dunyoda qishloq xo‘jaligida foydaladigan erlar 4480 million bo‘lib, quruqlikning 33,4% ni tashkil etadi. shundan shudgorlab dexqonchilik qilinadigan erlar va ko‘p yillik o‘simliklar, meva va uzumzorlar 1457 millionga yaylov va pichanzorlar 3005 millionni tashkil etadi. qishloq xo‘jaligida foydalaniladigan erlar – qishloq xo‘jalik erlari deyiladi. qishloq xo‘jalik xamma joyda tarqalganligi bilan birga nixoyatda xilma-xildir. olimlar uning taxminan 50 qismini ajratganlar. biroq, ularni 2 ta katta guruxga birlashtirish mumkin. birinchidan bu rivojlangan tovar qishloq xo‘jaligi bo‘lib, u o‘z navbatida intensiv dexqonchilik va chorvachilikni, bog‘dorchilik xamda tomorqa xo‘jaligini xalq shuningdek, entensiv dexqonchilik bilan yaylov chorvachiligini xam o‘z ichiga oladi. ikkinchidan, bu an’anaviy ya’ni, ichki …

4 / 44

$ning muxim serdaromad va ko‘p mexnat talab qiladigan paxtachilik, bog‘dorchilik, sabzavot, polizchilik, qorako‘lchilik kabi tarmoqlarini rivojlantirish uchun imkon beradi. bular respublika qishloq xo‘jaligining etakchi tarmoqlaridir. o‘zbekistonda tabiiy va iqtisodiy omillarga ko‘ra qishloq xo‘jaligi obikor dexqonchilik, adir-tog‘ va cho‘l-yaylov mintaqalariga bo‘linadi. obikor dexqonchilik mintaqasi mamlakat xududining 1/10 qismini tashkil qilgan xolda, yalpi qishloq xo‘jaligi maxsulotining 85% ini etkazib bermoqda. bu mintaqa paxtachilik, sholikorlik, makkajo‘xorichilik, bog‘dorchilik, o‘zumchilik, polizchilik, chorva ozuqalarini etishtirishga ixtisoslashgan. adir-tog‘ mintaqasi respublika xududining 1/5 qismini ishg‘ol qilib baxorikor g‘allachilik, mevachilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. respublika yalpi qishloq xo‘jaligi maxsulotining 7,9% ga yaqini etkazib beradi. cho‘l yaylov mintaqasi respublikada 3\5 qismini ishg‘ol qilib, chorvachilikka, asosan qorako‘lchilikka ixtisoslashgan. o‘zbekiston mustaqillikka erishgach qishloq xo‘jaligi tarmoqlarini rivojlantirish, chet el texnika va texnologiyalarini olib kirishga katta e’tibor berilmoqda. 1.sanoat geografiyasi va uning xalq xo‘jaligida tutgan o‘rni sanoat moddiy ishlab chiqarishning birinchi asosiy manbai xisoblanadi. sanoat geografiyasi iqtisodiy geografiyaning bir tarmog‘i bo‘lib, sanoatning xududiy joylashishini, turli …$

5 / 44

axamiyatini aniqlash. xar qanday mamlakat sanoatining asosini industrlashtirish darajasi tashkil qiladi. industrlashtirish deganda ishlab chiqarishning xamma tarmoqlarida fan va texnikaning yutuqlaridan foydalanib, zamonaviy korxonalar qurib, rivojlangan sanoatni tashkil qilish tushuniladi. industrlashtirish muayyan tarixiy va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasiga va xalqaro vaziyatga bog‘liq. dastlab industrlashtirish buyuk britaniyada amalga oshirildi. bu erda industrlashtirish to‘qimachilik sanoatda qo‘l mexnatini mashinalashtirishdan boshlandi, keyin og‘ir sanoatni industrlashtirish amalga oshirildi. aqsh, germaniya va boshqa davlatlar buyuk britaniya tajribasidan foydalanib to‘qimachilik sanoatini industrlashtirishdan tezlik bilan og‘ir sanoatni mashinalashtirib, markazlashgan ishlab chiqarishni tashkil qildilar. sanoatni (ishlab chiqarishni) tashkil qilishning asosiy shakllari (markazlashuv, kombinatlashuv, ixtisoslashuv, xamkorlashuv) 4.3. bo‘limda ko‘rib chiqildi. endi sanoatning tarkibiy qismlari va to‘zilishini ko‘rib chiqamiz. sanoat og‘ir va engil sanoatga bo‘linadi. og‘ir sanoat asosan ishlab chiqarish vositalari ishlab chiqaradigan tarmoqdardan iboratdir, ya’ni unda mexnat qurollari (mashinalar, jixozlar va x.k.) va mexnat predmetlari (xom ashyo, yoqilg‘i va x.k.) ishlab chiqariladi. og‘ir sanoat mexnat predmetlarini (foydali qazilmalar, yog‘och, gidroenergiya resurslari) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 44 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi"

11-mavzu. sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi reja 1.sanoat geografiyasi va uning tarmoqlari hamda geografiyasi 2.qishloq xo‘jalik geografiyasi va uning tarmoqlari hamda geografiyasi 1.sanoat geografiyasi va uning tarmoqlari hamda geografiyasi sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi fani iqtisodiy geografiyaning muxim tarmoqlaridan biri bo‘lib, sanoat qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining xududiy muammolarini, joylashishi va iqtisoslashishi, rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganadi. sanoat va qishloq xo‘jalik ishlab chiqarish xalq xo‘jaligining muxim tarkibiy qismidir. u jamiyat taraqqiyoti uchun zarur bo‘lgan turli xil maxsulotlarni ishlab chiqaradi. sanoat va qishloq xo‘jalik geografiyasi iqtisodiy geografik masalalarni o‘rganishda etakchi o‘rinni ishg‘ol etadi. umuman, xo‘jalik tarm...

Этот файл содержит 44 стр. в формате DOCX (83,4 КБ). Чтобы скачать "sanoat va qishloq xo‘jaligi geografiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sanoat va qishloq xo‘jaligi geo… DOCX 44 стр. Бесплатная загрузка Telegram