biopreparatlar

DOCX 7 pages 26.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

11-amaliy dars mashg`uloti. mavzu:gen muhandisligi usuli yordamida biopreparatlar olish. reja: 1. antibiotiklar va ularning xalq xo’jaligidagi ahamiyati; 2. antibiotiklar sintezlovchiprodusent mikroorganizmlar; 3. sanoat sharoitida antibiotiklar olish texnologiyasi; 4. antibiotiklarni qo’llash; 5. biologik faol mikrob oqsillari va garmonlari ishlab chiqarish. antibiotiklar - mikroorganizmlar sintez qiluvchi eng yirik sinov farmasevtik preparatlar hisoblanadi. ulardan ba’zi-birlari qishloq xo’jaligida xilma-xil zararkunandalarga qarshi (masalan, polioksin, baridamisin, kosgalisin va x.k.) ishlatilsa, boshqalari tibbiyotda (penisillin, tetrasiklin, sefolasporin s va x.k.)keng qo’llaniladi. atigi 6 avlodga mansub zamburug’larni 1000 dan ortiq xilma-xil antibiotiklar sintez qilishi ma’lum. ko’pgina antibiotiklarni aktinomisetlar sintez qiladilar. birgina streptovyces griscus 50 dan ortiq antibiotiklar sintez qilishi ma’lum. mikroorganizmlar sintez qiladigan antibiotiklardan atigi bir qismigina amaliyotda keng ishlatiladi. eng avvalo bular penisillinlar va sefolasporinlardir. bu antibiotiklarni sintez qiluvchi zamburug’lar penicillum va ctpholosporum avlodiga mansub. streptomisin, gentamisin, tetrasiklin kabi antibiotik streptomyces avlodiga mansub aktinomisetlar hamda micromonospora va bacillus avlodlariga mansub bakteriyalar tomonlaridan sintez qilinadilar.. gen muxandisligi “davri”gacha antibiotik …

2 / 7

mutant shtammlardan foydalanishga asoslangan. funksional faol bo’lgan antibiotik sintez qiluvchi oziqa muhitiga o’zgartirilgan qismni anologlari qo’shiladi va oqibatda o’sha qo’shilgan modda saqlagan, antibiotikni modifikasiyalari hosil bo’ladi. bu usul ayniqsa patogen bakteriyalarni antibiotiklarga moslashib borayotgan jarayonlarda judaqo’l keladi. ma’lum bir qismi o’zgargan, ammo funksional faolligi saqlanib qolgan antibiotiklarga moslashish qiyinlashib boradi. hozirgi paytda ampisillin, sefoleksin, metisillin kabi yarim sintetik antibiotiklardan keng foydalanilmoqda. antibiotiklar - mikroorganizmlarning 10 dan 30 gacha ba’zida esa undan ham ko’proq gen maxsulotlarining hamkorlikdagi ta’siri natijasida paydo bo’ladi. shuning uchun ham gen muhandisligi orqali serhosil shtammlar yaratish ancha mushkul ish. ammo, bu muammo bir operonda sintez bo’ladigan multifermentlar kompleksi orqali sintez bo’ladigan peptid bog’li antibiotiklarga ta’luqli emas. bir mikroorganizmlardagi genlarni shu avlodga yaqin bo’lgan mikroorganizmlarga o’tkazish natijasida yangixususiyatga ega bo’lgan “gibrid” antibiotiklari sintez qilishga erishish mumkin. xuddi shu usul bilan 1988 yilda aqshda biokimyogar mixael xopvud tomonidan ishlatilgan edi. oqibatda antinorodin va medermisin antibiotiklarini biosintezida ishtirok etuvchi genlarni …

3 / 7

allashtirish) va oziqovqat sanoatida (konservasiya jarayonlarida) keng ishlatiladi. 1987 yilda chet elda ishlab chiqarilgan antibiotiklarning miqdori 3,7 mlrd. dollorni, 1992 yiil 4,2 mlrd. dollorni tashkil etgan bo’lsa 2000 yilga kelib, bu ko’rsatkich 6 mlrd. dan oshib ketdi. ko’pchilik hollarda kasallikqo’zg’atuvchi bakteriyalarga qarshi ularni antogonistlari -boshqa bakteriyalardan foydalaniladi. misol tariqasida tish emalini emiradigan streptococcus mutans shtammiga qarshi shu bakteriyani mutant shtammini qeltirish mumkin. tabiiy shtammga qarshi og’iz chayishga tavsiya qilingan mutant shtamm o’zidan tabiiy shtammni o’ldiradigan oqsil chiqaradi va natijada tishni sog’lom saqlab qolishga erishiladi. bu holatda antogonist bakteriyalar biosterilizatorlar vazifasini bajaradilar. xuddi shu yo’l bilan qishloq xo’jalik o’simliklarini himoya qilish ham mumkin. misol tariqasida fusarium oxysporum zamburug’i chaqiradigan pomidor ko’chatidagi yuqumli kasallikni ko’rsatish mumkin. bu kasallik, shu zamburug’ chaqiradigan fuzar kislotasini ta’sirida kelib chiqadi.bunga qarshi esa pseudomonas solanacterium bakteriyasidan keng qo’llaniladi. pseudomonas bakteriyasi fuzar kislotasini o’z hujayrasiga yutib olish xususiyatiga ega va shu sababli uning kasallik qo’zg’atish xususiyatini kamaytiradi. mikroorganizmlardan …

4 / 7

riyalar, zamburug’lar, suv o’tlariga, sodda hayvonlarga) viruslarga va boshqalarga nisbatan yuqori fiziologik faollikka ega bo’lgan, ularni o’sishini to’xtatadigan yoki taraqqiyotini butunlay yo’qotadigan moddalardir. organizmlar modda almashinuvida hosil bo’ladigan bu maxsulotning spesifikligi shundan iboratki, birinchidan, antibiotiklar boshqa moddalardan masalan, spirtlardan, organik kislotalardan va ayrim boshqa mikroorganizmlarni o’sishini to’xtata oladigan moddalardan farqi o’laroq yuqori biologik faollikka ega bo’lgan moddalardir. masalan, grammusbat bakteriyalar (mikrokokklar, streptokokklar, diplokokklar va boshqalar) o’sishini to’xtatish uchun eritromisin antibiotikasini minimal miqdorisi 0,01-0,25 mkg/ml miqdorda talab qilinadi. albatta, bunday o’ta past miqdoridagi spirt yoki organik kislotalar bakteriyalarga hechqanday zarar keltiruvchi ta’sir ko’rsatmaydi. ikkinchidan, antibiotik moddalar tanlangan biologik ta’sirga ega.bu degani anitibiotikbilan aloqada bo’lgan organizmlarni hammasi ham uning ta’siriga sezgir bo’lavermaydi. shu sababli mikroorganizmlar ikki guruhga bo’linadi: ma’lum antibiotiklarga sezgir va unga rezistent (chidamli). ayrim antibiotiklar uncha ko’p bo’lmagan miqdordagi turlarni o’sishini to’xtatadi, boshqalari esa ko’p tur mikroorganizmlarning taraqqiyotini chegaralaydi. antibiotiklarni shu mohiyatidan kelib chiqqan holda ular ikki guruhga bo’linadi: tor …

5 / 7

l sinflarga mansub kimyoviy birikmalarning vakillari -ancha oddiy asiklik birikmalardan birmuncha murakkab tarkibli polipeptidlar va aktinomisinlar tipidagi moddalardir. antibiotik moddalar kimyoviy tuzilishining xilma-xilligi tufayli biologik ta’sirning turli xil mexanizmiga ega, shunga asosan ularniquyidagi guruhlargabo’lish mumkin: modda almashinish jarayonida raqobatli ta’sirga ega bo’lgan antibiotiklar (puromeosin, dsikloserin, aktitiazoviya kislota). hujayra qobig’i sintezini to’xtatuvchi antibiotiklar (penisillinlar, basirosin, vankomisin, sefalosporinlar). membranalar funksiyasini buzuvchi antibiotiklar (polienlar, valinomisin, gramisidinlar, trixomisin va boshqalar). nuklein kislotalar sintezini (almashinuvini) to’xtatuvchi antibiotiklar: • rnk sintezini to’xtatuvchilar (anzomisinlar,grizlofulvin, kanamisin, neomisin, novobiosin, olivomisin va boshqalar); • dnk sintezini to’xtatuvchilar (aksinomisin d, aktinomisin s), bruneomisin, mitomisinlar, novobiosin, sarkomisin va boshqalar). azot asoslari purinlar va pirimidinlarni sintezini to’xtatuvchilar (azoserin, dekoinin, sarkomisin va boshqalar). 6.oqsilni sintezini to’xtatuvchiantibiotiklar (basirosin, aminoglikozidlar, metimisin, geterosiklinlar, xloromfenikol, makrolizlar va boshqalar). nafas olishni to’xtatuvchi antibiotiklar (oligomisinlar, potulin, piosianin va boshqalar). fosforlanishni to’xtatuvchi antibiotiklar (valinomisin, gramisidinlar, kolisinlar, oligomisinlar va boshqalar). antimetabolit xossaga ega bo’lgan antibiotiklar (aktinomisetlar va zamburug’larning ayrim turlari ishlab chiqaradigan …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biopreparatlar"

11-amaliy dars mashg`uloti. mavzu:gen muhandisligi usuli yordamida biopreparatlar olish. reja: 1. antibiotiklar va ularning xalq xo’jaligidagi ahamiyati; 2. antibiotiklar sintezlovchiprodusent mikroorganizmlar; 3. sanoat sharoitida antibiotiklar olish texnologiyasi; 4. antibiotiklarni qo’llash; 5. biologik faol mikrob oqsillari va garmonlari ishlab chiqarish. antibiotiklar - mikroorganizmlar sintez qiluvchi eng yirik sinov farmasevtik preparatlar hisoblanadi. ulardan ba’zi-birlari qishloq xo’jaligida xilma-xil zararkunandalarga qarshi (masalan, polioksin, baridamisin, kosgalisin va x.k.) ishlatilsa, boshqalari tibbiyotda (penisillin, tetrasiklin, sefolasporin s va x.k.)keng qo’llaniladi. atigi 6 avlodga mansub zamburug’larni 1000 dan ortiq xilma-xil antibiotiklar sintez qilishi ma’lum. ko’...

This file contains 7 pages in DOCX format (26.6 KB). To download "biopreparatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: biopreparatlar DOCX 7 pages Free download Telegram