o‘zbekistonda mustaqillikka erishish arafasida iqtisodiy-siyosiy jarayonlar

DOCX 21 pages 378.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 378.6 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoıy-siyosiy jarayonlar. reja: 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. 2. o‘zbekistonda qatag‘onlikning yangi bosqichi. “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” nomli soxta ishlar. 3. i.karimovning o‘zkompartiyasi markaziy kengashining birinchi kotibi etib tayinlanishi. 4. o‘zbekistonda prezidentlik lavozimining joriy etilishi. darsning o‘quv maqsadi: talabalarga mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar haqida ma’lumot berish. tayanch iboralar: sovet tuzumi, “paxta ishi”, “o‘zbek ishi”, “sharqiy front”, “qayta qurish”, panturkizm, erkin yoshlar uyushmasi, orol fojiasi. 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. xx asrning 80-yillari sssr tarixida siyosatda keskin o‘zgarishlar yuz berdi bu o‘zgarish “qayta qurish” siyoati bilan bog‘liq edi. sssrdagi “qayta qurish” jarayonidan avval boshdanoq siyosiy maqsad ko‘zlangan edi. iqtisodiy islohotlar esa unga bo‘ysunuvchan ahamiyat kasb etdi. ko‘p o‘tmay, jadallashib borayotgan siyosiy jarayonlar (oshkoralik, demokratiya) bilan sust rivojlanayotgan iqtisodiyot o‘rtasida katta farq ko‘rinib qoldi. bu paytda sssrning tarkibiy qismi bo‘lgan o‘zbekiston …

2 / 21

dan qabul qilingan rezolyutsiyada fan-texnika taraqqiyotini rivojlantirish masalasiga katta e’tibor berilgan edi. demak, qayta qurish siyosatida dastlabki davrlarida asosiy e’tibor mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishga qaratildi. biroq, bunday jarayonni ijtimoiy munosabatlarni takomillashtirmasdan amalga oshirish mumkin emasligi tezda ayon bo‘ldi. shuning uchun 1986 yilda qayta qurish va ijtimoiy munosabatlar masalasiga alohida e’tibor qaratishga majbur bo‘lindi. bunday siyosatning asosiy maqsadi esa jamiyatni demokratlashtirish, ma’muriy-buyruqbozlik va byurokratizmga, qonunsizlikka qarshi kurashish turar edi. ayni paytda, butun ittifoqda bo‘lgani kabi o‘zbekistonda ham dastlab ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotda ma’lum o‘zgarishlar yuz bera boshladi, kishilarning ijtimoiy faolligi oshdi, demokratiya sari dastlabki qadamlar tashlandi, milliy o‘zlikni anglash jarayoni boshlandi. ammo, tub o‘zgarishlar va barcha sohalarda haqiqiy islohotlarni amalga oshirish yo‘lidagi urinishlarzoye ketdi. statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 1986-yildan boshlab mamlakat iqtisodiy ahvoli yanada og‘irlasha boshladi, 1987-yil yanvardan ishlab chiqarish sur’atlari keskin orqaga keta boshladi, iqtisodiyotda inqirozli holat yuzaga keldi. qayta qurishning birinchi bosqichi shu tarzda muvafaqqiyatsizlik bilan yakun topdi qayta qurishning …

3 / 21

alohida e’tibor qaratadi. ammo siyosiy tuzumni isloh qilish va demokratlashtirish, keng xalq ommasining siyosiy va tarixiy jarayonlarda ishtirok etishi markaz uchun kutilmagan oqibatlarga olib kelishi natijasida moskva tomonidan siyosiy va iqtisodiy islohotlar boshi berk ko‘chaga kirib qoladi. oqibatda 1990 - yil nafaqat qayta qurishning ikkinchi bosqichi, balki sssr aholisi, balki butun dunyo umid ko‘zi bilan qarayotgan qayta qurish siyosati butunlay mag‘lubiyatga uchradi. bu holat ham sssr inqirozini tezlashtirdi va uning parchalanishiga olib keldi. davlat ichida tub demokratik o‘zgarishlarni amalga oshirish, boshlangan islohotlarni oxiriga yetkazish mumkin bo‘lmadi. bu quyidagi uch sabab bilan izohlanadi: birinchidan, qayta qurishning aniq, izchil, ilmiy jihatdan puxta ishlab chiqilgan strategiya va taktikasi hamda yagona dasturi yo‘q edi. ikkinchidan, kommunistik partiya rahbarlari (partokratiya) qayta qurish g‘alabasidan manfaatdor emas edi. ular har qanday demokratiya va oshkoralik totalitar tuzumning kushandasi ekanligini yaxshi bilishardi. uchinchidan, m.s.gorbachyov g‘oyasi asosida qayta qurishni amalga oshirish mumkin emas edi. sotsializmga xos sinfiy munosabatlar, davlat mulkchiligi, …

4 / 21

rim yo‘lda qolib ketishi - bularning barchasi jamiyat a’zolarida qayta qurishga bo‘lgan munosabatni o‘zgartirdi. qayta qurishning uchinchi yilida uning to‘liq mag‘lub bo‘lishi aniq ko‘zga tashlanib qoldi. amaliy ishlar, foydali tadbirlar o‘rniga siyosiy jabhadagi turli tadbirlar: siyosiy safsatabozlik, quruq va’dalar, so‘z bilan ish birligining yo‘qligi jamiyatdagi loqaydlik holatini yanada kuchaytirdi. ijtimoiy faollik o‘rnini sustkashlik, davlat va firqa siyosatiga ishonmaslik, befarqlik va sovuqqonlik egalladi. qayta qurish oshkoralik, demokratiya va fikrlar xilma-xilligining ma’lum ma’noda kuchayishiga imkon yaratdi. shu bilan birga, bunday jarayonlarni madaniy shaklda xalqaro andozalar asosida olib borish imkoni bo‘lmadi. buning ustiga ittifoqqa nisbatan o‘zbekistonda respublika rahbariyati demokratiya va oshkoralikning kuchayishiga turli to‘siqlar qo‘ydi. bunga ko‘proq kommunistik mafkuraning yakkahokimligi, ma’muriy-buyruqbozlik tizimi asoratlari ta’sir qilar edi. natijada tom ma’nodagi oshkoralikka erishib bo‘lmadi, demokratiya esa amalda navbatdagi siyosiy o‘yinlar ko‘rinishi tusini oldi. fikrlar xilma-xilligining turli ko‘rinishlari esa yuqorining siyosiy va g‘oyaviy masalalarda hurfikrlilik va demokratiyani ta’qib etishi asnosida yuz berdi. ana shunday sharoitda o‘zbekistonning …

5 / 21

’naviy sohada milliylikning har bir ko‘rinishi internatsionalizm mohiyatiga yot ekanligini isbotlashga urunildi. bu narsa o‘zbek tiliga munosabat, islom dini, milliy urf-odatlar, an’analar va diniy marosimlar, xususan, navro‘z bayramiga munosabatda yaqqol sezilib qoldi. 2. o‘zbekistonda qatag‘onlikning yangi bosqichi. “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” nomli soxta ishlar. bu davrda, ma’muriy-buyruqbozlik hamda kommunistik mafkuraga asoslangan sovet davlati o‘z ichki siyosiy mavqeyini mustahkamlash maqsadida ma’lum davrlarda zo‘ravonlik siyosati ortidan bordi. tazyiq, zo‘ravonlik va qatag‘onlar boshqa xalqlar ichida milliy ruh va o‘zlikni yo‘qotishga, loqaydlik kabi kayfiyatlarni yuzaga kelishiga olib keldi. sovet davlati tomonidan boshlangan qatag‘onlarning oxirgi davri o‘zbekistonda xx asr 80-yillarida “paxta ishi”, keyinroq “o‘zbeklar ish” degan ma’shum nom ostida tarixga kirdi. sovet davlatini qamrab ola boshlagan inqiroziy holatlarni mavjud tuzum negizida emas, balki “yuzaga kelgan salbiy illatlarda” deb bilgan markaz, o‘zbekistonni tajriba-sinov maydoni sifatida tanlab oldi. 1982-yil noyabrda kpss mq bosh kotibi l.i. brejnev vafotidan so‘ng hokimiyatni egallagan yu.v. andropov mamlakatda kadrlarni tanlash va joy-joyiga …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda mustaqillikka erishish arafasida iqtisodiy-siyosiy jarayonlar"

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoıy-siyosiy jarayonlar. reja: 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. 2. o‘zbekistonda qatag‘onlikning yangi bosqichi. “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” nomli soxta ishlar. 3. i.karimovning o‘zkompartiyasi markaziy kengashining birinchi kotibi etib tayinlanishi. 4. o‘zbekistonda prezidentlik lavozimining joriy etilishi. darsning o‘quv maqsadi: talabalarga mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar haqida ma’lumot berish. tayanch iboralar: sovet tuzumi, “paxta ishi”, “o‘zbek ishi”, “sharqiy front”, “qayta qurish”, panturkizm, erkin yoshlar uyushmasi, orol fojiasi. 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. xx...

This file contains 21 pages in DOCX format (378.6 KB). To download "o‘zbekistonda mustaqillikka erishish arafasida iqtisodiy-siyosiy jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda mustaqillikka eri… DOCX 21 pages Free download Telegram