psixofiziologiya bo‘yicha darslik

DOC 22 pages 960.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 960.0 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

2 – mavzu: xulq-atvorning psixofiziologik asosi, ong taraqqiyoti va ongsizlik reja: 1. nerv tizimi va endokrin tizimining inson organizmi va xulq atvoridagi ahamiyati. 2. xulq-atvor va irsiyatning psixologik xususiyatlari 3. instinkt tushunchasining mazmuni. 4. odam va hayvon psixikalari o‘rtasidagi tafovut tayanch tushunchalar: nerv tizimi- tirik mavjudotlarning evolyusiya natijasida o‘zini takomillashtirib borishi bilan ularning organizmlarida o‘z zimmasiga rivojlanish, hulq-atvor va yaratish kabilarning boshqaruvi vazifasini olgan maxsus organ neyronlar- nerv hujayrasi, nerv tizimining asosiy tuzilmasi miya-yuqori tashkil etilgan materiya endokrin tizimi-markaziy nerv tizimining tor aloqasida ikkinchi aloqa tizimi ya`ni endokrin tizimi joylashgan. instinkt- u yoki bu biologik turga xos, tug’ma biologik shartlangan xulq-atvor. ong- ong inson tomonidan voqelikni aks ettirishning yuksak darajasi ongsizlik.- bu shunday psixik jarayonlar va hodisalar yig‘indisiki, unda inson o‘z xatti-harakatlariga javob bermaydi, anglamaydi. sinaps- aksonning signal uzatuvchi tugash qismi va ushbu signalni qabul qiluvchi dentritning tutashgan qismi. sinaptik oraliq- akson va signal qabul qiluvchi neyron o’rtasidagi kichik oraliq. …

2 / 22

y yetilish davrida tashqi jinsiy belgilarning rivojlanishi tezlashishi kuzatiladi shartsiz reflekslar – organizmning muhim hayotiy ta’sirlovchi omillar (ozuqa, xavf va shunga o‘xshashlar)ga nisbatan tug‘ma reaksiyasi. shartli reflekslar – bu organizmning shunday reksiyalaridirki, ular tug‘ma bo‘lmasdan, hayotiy sharoitlarda orttiriladi. retseptorlar – hissiy yoki sensor hujayralar bo‘lib, ular, ya’ni, bu ta’sirlanish, ichki yoki tashqi ta’sirlanish bo‘lishidan qat’iy nazar, u haqidagi axborotni qabul qilgandan so‘ng, o‘zgartirib, asab tizimiga etkazib beruvchi maxsus tuzilmalardir. ruh – falsafa va din borasidagi chuqur tushuncha. ko’plab falsofa va diniy yo’nalishlarda, inson ruhi-o’lmas, mavhum deb hisoblangan, uning asosiy xususiyatlari his- tuyg’u, tafakkur ong, kechinma va irodadan iboratdir. eksperimental psixologiya- bu barcha turdagi ilmiy-psixologik izlanishlarning umumlashuvidir . fiziologiya (grekchadan – tabiat haqida fan) – jonli borliq haqidagi fan bo’lib, hayotning me’yoriy va g’ayritabiiy o’zgarish jarayonlarini o’rganadi. refleks – (lotin tilidan olingan bo’lib , orqaga qaytadigan, aks ma’nolarini bildiradi) – bu organizmlarning atrof-muhitga bo’lgan ixtiyorsiz javob deb ataladi, u keying faktlardan …

3 / 22

periferik nervlar majmuasi yurak, o‘pka, ovqat hazm qilish tizimi va boshqa ichki organlar, tomirlar va to‘qimalarni ta’minlaydi, bularning barchasi vegetativ asab tizimini tashkil etadi. uning faoliyati inson iroda kuchiga bog‘liq bo‘lmaydi. (2.1 rasm) asab tizimi organizmning ixtiyoriy va ixtiyorsiz bajariladigan vazifalarini boshqaradi. ixtiyorsiz bajariladigan vazifalarga misol qilib ovqat hazm qilish vazifasini keltirishimiz mumkin. asab tizimini tashkil etuvchi milliardlab asab hujayralari organizmning o‘zidan, shuningdek, tashqi muhitdan axborot qabul qiladilar. bosh miya xaritasini tuzib, nervlar vazifalarini aniqlashga ilk marotaba tomas uillis (1621-1675) qo‘l urgan edi. nemis vrachi frans gall (1758-1828) miyaning frenologiya xaritasini yaratib, unda «ruh layoqatlari» deb nomlagan psixikaning xossalarini joylashtirdi.[2] bosh va orqa miya – ikki hayotiy muhim organlar – miya qutisi va umurtqa pog‘onasi suyaklari bilan o‘ralgan va himoya qilinadi. miyaning asosiy tarkibiy qismlari bo‘lib katta miya (ikki yarim sharlar), miyacha, orqa miya hisoblanadi. miya yarim sharlari – bu organning axborotni qabul qilib, tananing boshqa qismlariga o‘tkazuvchi asosiy qismidir. …

4 / 22

nizm bilan tashqi muhit o‘rtasidagi aloqani amalga oshiradi. ikkinchisi, moddalar almashinuvi, nafas olish, ajratishga o‘z ta’sirini o‘tkazadi. neyron-asab tizimining asosiy birligi inson tanasi va hokazo suyak hujayralari, mushak hujayralari, tana hujayralari, deb hujayralari turli turdagi iborat har bir turi alohida vazifasi bor bir birlik shakllantirish, kichik hujayralari millionlab topgan. bir tana qismi elektr xabarlar burchi nerv hujayralari uchun tayinlandi. bizning asab tizimi nerv hujayralari iborat. uning barcha filiallari bilan bir asab hujayrasi neyronlarning deyiladi. bu neyronlarning asab tizimining yakuniy tuzilishi va funktsional birligi hisoblanadi. bir shaxsning asab tizimida neyronlar soni 200 milliard 100 baholanmoqda. ular, asosan, tarkibida bir xil bo'ladi, lekin maxsus vazifalar uchun mo'ljallangan turli uzunliklar, shakl va darajada ko'rinadi. har bir neyrondagi ichida dnk dan genetik ko'rsatmalar oshiruvchi har biri rnk molekulalari, millionlab bor. [4] the human body is composed of different types of cells like bone cells, muscle cells, body cells, etc. each type, consisting of millions …

5 / 22

odda asosan yurish va yugurishga bo‘lgan ko‘nikma hosil qilish bilan bog‘lanar edi. hozirgi kunlarda olimlar yana bir qonuniyatni aniqladilar – yangi raqs harakatlarini o‘rganib, ijro etishga layoqatli insonlarning miyasi faolroq bo‘lar ekan. miya yarim sharlarining vazifalarini ko‘rgazmali tarzda quyidagicha tasvirlash mumkin ( 2.1 jadval). 2.1 jadval vazifalari chap yarim sharlar o‘ng yarim sharlar 1. xronologik tartib 1. joriy vaqt 2. ismlar, so‘zlar, timsollarni eslab qolish 2. tasvirlarni, aniq voqealarni eslab qolish, odamlarni yuzlaridan tanish 3. xarita, chizmalarni o‘qish 3. aniq fazoni qabul qilish 4. nutqning faolligi, ma’noga nisbatan sezgirlik 4. hissiy holatni qabul qilish 5. olamni quvnoq, engil holda ko‘rish 5. olamni qora ranglarda ko‘rish 6. to‘laligicha qabul qilish 6. yaxlit, obrazli qabul qilish amerikalik olimlar (r. xayer va boshqalar) erkaklar va ayollar turlicha fikr yuritishlarini aniqladilar. miya anatomiyasini tadqiq etish orqali erkaklar ko‘proq kul rang moddani, ayollar esa oq moddani faollashtirishlari ma’lum bo‘ldi. boshqacha aytganda, tafakkur jarayonida kuchli jins …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixofiziologiya bo‘yicha darslik"

2 – mavzu: xulq-atvorning psixofiziologik asosi, ong taraqqiyoti va ongsizlik reja: 1. nerv tizimi va endokrin tizimining inson organizmi va xulq atvoridagi ahamiyati. 2. xulq-atvor va irsiyatning psixologik xususiyatlari 3. instinkt tushunchasining mazmuni. 4. odam va hayvon psixikalari o‘rtasidagi tafovut tayanch tushunchalar: nerv tizimi- tirik mavjudotlarning evolyusiya natijasida o‘zini takomillashtirib borishi bilan ularning organizmlarida o‘z zimmasiga rivojlanish, hulq-atvor va yaratish kabilarning boshqaruvi vazifasini olgan maxsus organ neyronlar- nerv hujayrasi, nerv tizimining asosiy tuzilmasi miya-yuqori tashkil etilgan materiya endokrin tizimi-markaziy nerv tizimining tor aloqasida ikkinchi aloqa tizimi ya`ni endokrin tizimi joylashgan. instinkt- u yoki bu biologik turga xos,...

This file contains 22 pages in DOC format (960.0 KB). To download "psixofiziologiya bo‘yicha darslik", click the Telegram button on the left.

Tags: psixofiziologiya bo‘yicha darsl… DOC 22 pages Free download Telegram