biliш жараёнларини экспериментал тарзда таҳлил этишнинг мураккаб қирралари

DOC 8 pages 169.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 8
2-мавзу:билиш жараёнларини экспериментал тарзда таҳлил этишнинг мураккаб қирралари. режа: 2.1. билиш жараёнларни тўғрисида умумий тушунча. 2.2. эббингаузнинг экспериментал тадқиқотлари ҳақида. 2.3 брайян ва хартерларнинг экспериментал психология нуқтаи назардан олиб борган тадқиқотлари. таянч сўз ва иборалар: билиш жараёнлари, экспериментал,эббингауз, брайян ва хартер, экспериментал психология, тадқиқот. 2.1. билиш жараёнларни тўғрисида умумий тушунча. сезги- деб ташқи оламдаги нарса ва ҳодисаларнинг бевосита сезги аъзоларига таъсири туфайли юзага келадиган акс эттириш жараёнига айтилади. нарсалар ёки ҳодисаларнинг сезги аъзоларига бевосита таъсир қилиш жараёнида киши онгида акс этишига сезгиларнинг тартибга солиши ҳамда нарсалар ва воқеа-ҳодисаларнинг яхлит образларига бирлашуви юз беради. идрокнинг сезгидан фарқи, нарсаларни умумлашган ҳолда, унинг ҳамма хусусиятлари билан биргаликда акс эттирилишидир. идрокнинг муҳим хусусиятлари унинг предметлилиги, яхлитлиги, структуралилиги, доимийлиги (константлиги) ва англашилганлигидир. идрок нарсаларни умуман, унинг ҳамма хусусиятлари билан биргаликда акс эттиради. индивиднинг ўз тажрибасини эсда олиб қолиши, эсда сақлаши ва кейинчалик уни яна эсга тушириши хотира деб аталади. хаёл- деб биз илгари идрок қилмаган, …
2 / 8
ртлардан биридир. киши фаолияти қанчалик мураккаб, серзаҳмат, давомийлик жиҳатдан узоқ муддатли, масъулият ҳиссини тақозо қилса, у диққатга шунчалик юксак шартлар ва талаблар қўяди. инсон зийраклиги, фаросатлилиги, тез пайқаши, синчковлиги, дилкашлиги унинг турмуш шароитида, шахслараро муносабатида муҳим омил сифатида хизмат қилади. диққат ақлий фаолиятнинг барча турларида иштирок этади, инсоннинг хатти-ҳаракатлари ҳам унинг иштирокида содир бўлади. 2.2. эббингаузнинг экспериментал тадқиқотлари ҳақида. герман эббингаус экспериментатор психолог ҳисобланади. у ёдлаш қолипларини ўрганди, бунинг учун маъносиз сюжетлар усулини ишлаб чиқди. асосий асари "хотира тўғрисида" монографиясидир. эббингауз (эббингхаус) герман (1850.24.1, бармен, ҳоз. вупперталь шаҳри — 1909.26.2, галле шаҳри) — немис психологи, экспериментал психология вакили. фехнер тадқиқотларига асосланган ҳолда биринчилардан бўлиб хотира, интеллект сингари юксак билиш жараёнларини экспериментал методлар ёрдамида ўрганган. кўриш идрокининг ноёб ҳолатлари, болалар ақлий қобилиятини текширишга бағишланган изланишлар олиб борган. эббингауз номи билан аталадиган тест кашф қилган. унинг илмий натижалари ўзини ўзи кузатиш психологиянинг ягона услуби деган назарияни пучга чиқарган. эббингаузнинг асосий хизмати «соф» …
3 / 8
1908). г. эббингаус (1850-1909) галле e ва берлин университетларида таҳсилолган, биринчи тарих ва филологиядан, кейин фалсафадан. у экспериментал психология кичик лабораторияни берлин, бреслау, галле университетларида доцент, кейин профессор, у физиологлар ва психологлар томонидан қўллаб-қувватланадиган " экспериментал психология учун немис жамияти" (а.кениг билан биргаликда), "психология ва сезгилар физиологияси журнали " (1890) немис психологларининг биринчи профессионал ташкилотини яратди. эббингаус экспериментал психологиянинг ривожланишида муҳим рол ўйнади. у бу фаннинг предмети субъектнинг онг жараёнлари ва актлари ҳисобланиб, метод қурилмалар орқали назорат интроспекция қилинганида уни тушунтирди. эббингаус объектив усулни субъектив усул ўрнига ишлатиб, уни миқдорий маълумотлар таҳлили билан бирлаштирди. ўша пайтда фақат сезги органларининг фаолияти экспериментал ўрганилиши мумкин, чунки улар фақат турли қурилмалардан таъсирланиши мумкин эди. хотира ва тафаккур каби мураккаб руҳий жараёнларга келсак, уларни ҳеч ким экспериментал, лаборатория усуллари билан ўрганмаган. эббингаус бўйича хотирада тажриба билан журъат аслида биринчи навбатда ётади. эббингаус парижда тасодифан китоб дўконида т.фехнернинг "психофизика асослари" китобига кўзи тушди. физик стимуллар …
4 / 8
л аралашдими ёки йўқлигини аниқлаш жуда қийин. эббингаус хотира қонунларини "энг соф шаклда" ўрнатишни йўлга қўйди ва шу мақсадда махсус материал ихтиро қилди. бундай материалнинг бирлиги сўзлар эмас (чунки улар ҳар доим тушунчалар билан боғлиқ), балки алоҳида маъносиз бўғинлардир. ҳар бир бўғин икки ундош ва улар орасидаги унлидан иборат бўлган (масалан: бов, гис, лоч). америкалик э. титченернинг сўзларига кўра, бу аристотел давридан бери психологиянинг энг машҳур ихтироси эди. бундай юқори баҳо хотира жараёнларини семантик таркибдан мустақил равишда ўрганиш имкониятларига асосланган бўлиб, улар муқаррар равишда инсоннинг нормал нутқ реакциялари билан боғлиқ. маъносиз бўғинлар рўйхатини (тахминан 2,300) тузиб, эббингоус беш йил давомида улар билан тажриба ўтказди.эббингаус ушбу тадқиқотнинг асосий натижаларини "хотира ҳақида" классик китобида баён қилди. аввало, у маъносиз бўғинлар рўйхатини ёдлаш учун зарур бўлган такрорлашлар сонининг унинг узунлигига боғлиқлигини аниқлади ва бир ўқиш одатда етти бўғинни ёд олишини аниқлади. рўйхатни ошириш асл рўйхатга бириктирилган бўғинлар сонига қараганда анча кўп такрорлашни талаб …
5 / 8
назарияни ривожлантирмаган бўлса-да, унинг тадқиқотлари экспериментал психологиянинг калитига айланди. улар, аслида, хотирани субъектив методга мурожаат қилмасдан, субъектив онгда нималар содир бўлаётганини билиш учун объектив равишда ўрганиш мумкинлигини кўрсатдилар. бундан ташқари, уларнинг барча инжиқлик – руҳий ҳодисалар учун-бошқариш қонунларини ўрнатиш учун статистик маълумотларни қайта ишлаш муҳимлигини кўрсатди. эббингаус вундт мактаби томонидан яратилган аввалги экспериментал психологиянинг стереотипларини йўқ қилди, бу ерда тажриба фақат махсус қурилмалар ёрдамида субъектнинг онгида юзага келадиган жараёнларга нисбатан қўлланилади. онгнинг энг оддий элементларидан, мураккаб хатти-ҳаракатлардан-кўникмалардан келиб чиқиб, экспериментал ўрганиш учун йўл очилди. 2.3 брайян ва хартерларнинг экспериментал психология нуқтаи назардан олиб борган тадқиқотлари. эббингаус тадқиқотлари псиологияда экспериментал ўрганиш учун йўл очди. америкалик психологлар брайян ва хартернинг телеграммаларни қабул қилиш ва юбориш малакасини ривожлантириш бўйича тажрибалари эббингаус тажрибаларидан сўнг ўқув жараёнини экспериментал тадқиқ этиш йўлидаги иккинчи муҳим босқич бўлди. хх аср яқинлашиши билан психология учун реал модел-коммуникация тизимларида иштирок этувчи инсоннинг фаолияти бўлиб, унда ахборот узатиш тезлиги ижтимоий-иқтисодий тараққиётнинг …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biliш жараёнларини экспериментал тарзда таҳлил этишнинг мураккаб қирралари"

2-мавзу:билиш жараёнларини экспериментал тарзда таҳлил этишнинг мураккаб қирралари. режа: 2.1. билиш жараёнларни тўғрисида умумий тушунча. 2.2. эббингаузнинг экспериментал тадқиқотлари ҳақида. 2.3 брайян ва хартерларнинг экспериментал психология нуқтаи назардан олиб борган тадқиқотлари. таянч сўз ва иборалар: билиш жараёнлари, экспериментал,эббингауз, брайян ва хартер, экспериментал психология, тадқиқот. 2.1. билиш жараёнларни тўғрисида умумий тушунча. сезги- деб ташқи оламдаги нарса ва ҳодисаларнинг бевосита сезги аъзоларига таъсири туфайли юзага келадиган акс эттириш жараёнига айтилади. нарсалар ёки ҳодисаларнинг сезги аъзоларига бевосита таъсир қилиш жараёнида киши онгида акс этишига сезгиларнинг тартибга солиши ҳамда нарсалар ва воқеа-ҳодисаларнинг яхлит образларига бирлашуви юз беради...

This file contains 8 pages in DOC format (169.5 KB). To download "biliш жараёнларини экспериментал тарзда таҳлил этишнинг мураккаб қирралари", click the Telegram button on the left.