qadimgi davroq o'zbek folklorlari

PPTX 16 pages 389.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 389.9 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

qadimgi davr o`zbek folklorlari etnomadaniyat tarixida muhim manba qadimgi davr o`zbek folklorlari etnomadaniyat tarixida muhim manba folklorshunoslik va folkloristika xalq og`zaki badiiy ijodini o`rganuvchi fan folklorshunoslik yoki folkloristika deb yuritiladi. xalqimiz tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, ular azal – azaldan so‘zga ayricha munosabatda bo‘lganliklariga guvoh bo‘lamiz. bu so‘zamolliklar ularning folklor namunalarida o‘z aksini topgan. ular topishmoqlarda o‘z zakiyliklarini sinovdan o‘tkazishgan bo‘lsa, xalq maqollarida so‘z ustasi ekanliklarini, qo‘shiqlarda esa o‘z orzu- istaklarining barchasini to‘laqonli ifodalashga urinishgan. xalq og‘zaki ijodi ilmda folklor deyiladi. bu atamani 1846- yilda ingliz olimi vilyam toms fanga kiritgan bo‘lib, u “ xalq donoligi ”degan ma’noni anglatadi. hali yozuv paydo bo‘lmasdanoq xalq og‘zaki ijodining ilk kurtaklari paydo bo‘lgan. ular tarixiy davrlardayoq og‘izdan - og‘izga o‘tib shakllanib borgan. yozuv paydo bo‘lgach esa ular bor holatda qog‘ozga tushirilgan. ammo, har qanday holatda ham muallif anonimligi ustuvor sanalgan. folklor haqidagi fan – folklorshunoslik bo‘lib , xalq og‘zaki ijodiyotining so‘z san’ati sifatidagi xususiyatlarini …

2 / 16

aloqadorlikda ish ko‘rsa – da , ular o‘rtasida bir – biridan farq qiluvchi xususiyatlar mavjud . masalan , folklor asarlarining g‘oyaviy – estetik tahlili folklorshunoslik qonuniyatlari talabi bilan amalga oshirilsa , badiiy adabiyot tahlili adabiyotshunoslik qonuniyatlariga muvofiq ravishda amalga oshiriladi . mahmud koshg‘ariyning “ devonu lug‘otit turk ” asarida shunday to‘rtlik bor: turkan qatun qutyog‘a, tergur menden qoshyog‘. ajg‘ul sizni tabug‘chi, otnur jaqi tabug‘. mazmuni turkan xotin qoshig‘a , mendan yetkur she’r. xizmatga xodimingiz rost , deb payom ber. mahmud koshg‘ariy . devonu lug‘otit turk . i tom . – t . : fan , 1960 . – b . 357 . folklorni o`rganish tarixi unga nisbatan faqat ilmiy maqsadlarda yondoshilganlikni kuzatish bilan cheklanmaydi, balki insoniyat tafakkuri taraqqiyotida unga turlicha munosabatda bo`lgan ilm-fan va madaniyat arboblarining adabiy qiziqishlarini ham hisobga olishni taqozo etadi. shu ma`noda folklorshunoslik asoslari qadimgi dunyo estetik tafakkuriga borib taqaladi. qadimgi dunyo sayyohlari va tarixchilarining afsona va …

3 / 16

ri, elchilari, olimlari bo`ldilar. ularning kundaliklari va asarlarida o`zbek xalqining maishiy turmushi, urf-odati, og`zaki ijodi bo`yicha muhim qaydlar mavjud; xalq o`yinlari, masxarabozlik, qiziqchilik, sayllar haqida taassurotlari bayon qilingan; ba`zi og`zaki dramalarning, ayrim ertaklarning tafsilotlari qayd etilgan. jumladan, a. a. kushkevich «farhod va shirin», n. ya. lyapunova «shirin qiz» afsonalarini, a. vasil’ev «xirsitdin polvon», «shahzoda nazar muhammad va malika nazar bibi», a.n. samoylovich «annamurod bobo», «erni er qilgan xotin» ertaklarini nashr ettirganlir. a.f. eynxgorn va v.v. leyseklar bir qancha xalq kuylarini yozib olganlar. xalq og`zaki ijodi badiiy adabiyotning eng qadimiy turi hisoblanadi. o`zbek folklori jahondagi hamma xalqlar og`zaki ijodida bo`lgani kabi bir qator o`ziga xos belgilariga ega. 1. og`zakilik va badihago`ylik. 2. jamoaviylik va ommaviylik. 3. an`anaviylik. 4. ko`p nusxalilik va tarmoqlilik. 5. anonimlik. xix asrda ayrim folklor va kitob ishqibozlari, shuningdek, baxshilar tashabbusi bilan xalq dostonining ayrim qo`lyozma nusxalari yuzaga kela boshlaydi va ular nusxa ko`chirish, keyinroq tosh bosma, tipografiya …

4 / 16

li qo`shiqlar, laparlar, og`zaki drama namunalarini yozib oldilar. shuningdek, bekjon rahmonov tomonidan xorazmdan to`plangan besh yuz oltmish to`rt maqol va matallarni o`z ichiga olgan, «o`zbekcha otalar so`zi» to`plami 1923 yilda nashr etildi. o`zbek folklorshunosligining shakllanish davriga xos xarakterli xususiyatlardan yana biri folklor matnshunosligining ishlanishiga e`tibor berilishidir. xalq ijodini to`plash, o`rganish bilan bir qatorda uni nashr etish, xalqqa qayta takdim qilish ham zarur. bunda g`ozi olimning ergash jumanbulbuldan yozib olgan «alla» termasini, hodi zarifning fozil yo`ldosh o`g`lidan yozib olgan «toshkent» va po`lkan aytgan «shayboniyxon» dostonini namuna qilib ko`rsatish mumkin. 1956 yil 20-25 sentyabrda toshkentda «alpomish» eposi muhokamasiga bag`ishlangan hududiy kengash bo`lib o`tdi. kengashda «alpomish» dostonining g`oyaviy mazmuni, xalqchilligi borasida qimmatli fikrlar bayon etildi. bu ulkan eposning qozoq, qoraqalpoq, tatar, boshqird, oltoy, tojik tarmoqlari haqida jiddiy muhokamalar yuritildi. «alpomish» dostoni zararli emas, aksincha xalq uchun juda zarur, foydali asar ekanligi isbotlandi. image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 16

qadimgi davroq o'zbek folklorlari - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi davroq o'zbek folklorlari"

qadimgi davr o`zbek folklorlari etnomadaniyat tarixida muhim manba qadimgi davr o`zbek folklorlari etnomadaniyat tarixida muhim manba folklorshunoslik va folkloristika xalq og`zaki badiiy ijodini o`rganuvchi fan folklorshunoslik yoki folkloristika deb yuritiladi. xalqimiz tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, ular azal – azaldan so‘zga ayricha munosabatda bo‘lganliklariga guvoh bo‘lamiz. bu so‘zamolliklar ularning folklor namunalarida o‘z aksini topgan. ular topishmoqlarda o‘z zakiyliklarini sinovdan o‘tkazishgan bo‘lsa, xalq maqollarida so‘z ustasi ekanliklarini, qo‘shiqlarda esa o‘z orzu- istaklarining barchasini to‘laqonli ifodalashga urinishgan. xalq og‘zaki ijodi ilmda folklor deyiladi. bu atamani 1846- yilda ingliz olimi vilyam toms fanga kiritgan bo‘lib, u “ xalq donoligi ”degan ma’n...

This file contains 16 pages in PPTX format (389.9 KB). To download "qadimgi davroq o'zbek folklorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi davroq o'zbek folklorla… PPTX 16 pages Free download Telegram