turkiston rossiyaga qo’shib olingandan keyin o’zbek maktablarida geografiya ta’limi. rus tuzumi maktablari

DOC 34,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1474631083_64933.doc turkiston rossiyaga qo’shib olingandan keyin o’zbek maktablarida geografiya ta’limi. rus tuzumi maktablari reja: 1.turkistonda geografiya ta’limining rivojlanishi. 2.rus tuzumi maktablari. o’tmishda o’zbekiston territoriyasida muxammad xorazmiy, axmad farg’oniy, abu rayxon beruniy, ulug’bek va zahiriddin bobur kabi olimlar jaxon geografiya faniga ulkan xissa qo’shganlar, yashab ijod etganlar. birok avlodlarimiz qoldirgan ajoyib geografik meros, yaqin-yaqin vaqtlargacha tarixning qora pardalari ostida qolib keldi. mustaqillikdan so’ng olimlarning geografiya tarixi borasidagi tadqiqotlari tufayli o’rta osiyolik ko’plab geograf va sayyohlarning ilmiy va pedagogik qarashlariga oid ma’lumotlar to’plana boshladi. bid’at, xurofot keyingi asrlarda o’zbekiston territoriyasida fan va ilmning o’sishiga to’lqinlik qilib kelgan. xviii va xix asrlarda maktablarda geografiya deyarli o’qitilmadi, xix asrning 50 yillarida maktablar soni juda kamayib ketdi. xix asrning 60 yillaridan boshlab turkiston, jumladan, xozirgi o’zbekiston territoriyasi rossiyaga qo’shib olindi. o’zbekiston territoriyasidagi maktablar eski usul musulmon maktablari bo’lib, ularda geografiya o’qitilmagan, madrasalarda esa geografiya qadimgi arab afsonalari asosida elementar holda o’qitilgan. turkiston rossiyaga qo’shib olingandan …

krni olg’a suradi.k. d. ushinskiy geografiyani o’rganishni o’z joyini, o’lkasini o’rganishdan boshlashni tavsiya etgan. geografiyani o’qitish o’z joyini o’rganishdan boshlaьyua, o’quvchilar bilimi yanada jonliroq va yaxshiroq o’zlashtiriladi. k. d. ushinskiyning metodika sohasidagi fikrlari ta’sirida rossiyada vatanni o’rganish prinsipiga asoslangan dastlabki geografiya darsligi vujudga keldi. ana shu ilg’or metodik qarashlar rossiyaning chekka o’lkalariga, jumladan, turkistonga ham etib keldi. 1866 yilda toshkentda boshlang’ich ma’lumot beruvchi birinchi rus maktabi ochilgan. 1877 yili toshkentda hozirgi o’zbekiston territoriyasidagi birinchi gimnaziya tashkil qilinadi. 1879 yilda turkiston o’qituvchilari seminariyasi ochiladi. rus maktablari rossiya maorif ministrligi tomonidan tasdiqlangan o’quv plani va dasturlari asosida ish olib borgan. xix asrning 80 yillarida maxalliy aholi bolalarini o’qitish uchun maxsus rustuzem maktablari ochila boshladi. bu maktablarni ochishdan asosiy maqsad tub joy aholi orasidan rus tilini biluvchi kichik amaldor va tarjimonlar, mustamlakachilik siyosatining vositachilarini etishtirish, keyinchalik esa mahalliy aholini ruslashtirish bo’lsada, rustuzem maktablari ma’lum darajada ijobiy rolь o’ynadi. o’zbekiston territoriyasida birinchi rustuzem maktabi …

o’z farmon va buyruqlarini mahalliy xalqqa etkazish maqsadida 1970 yildan boshlab o’zbek tilida «turkiston viloyati» gazetasini nashr eta boshladi. chor hukumati ko’zlagan maqsaddan qat’iy nazar, gazetaning chiqa boshlashi turkiston o’lkasining madaniy hayotida katta voqea bo’ldi. bu gazeta geografiya o’qitishni yo’lga qo’yilishida va geografik bilimlarning tarqalishida yangi davrni boshlab berdi. gazeta saxifalarida geografiya va astronomiyaga oid makolalar ham bosilib turgan. bu esa o’sha davrdagi ilg’or kishilarning dunyoqarashlariga katta ta’sir ko’rsatdi. gazetalarda bosilgan maqolalar dastlabki geografiya darsligining vujudga kelishiga asos soldi. xix asrning 90yillariga kelib rustuzem maktablarining o’zbek sinflarida boshqa fanlar qatori, geografiyadan ham o’zbek tilida o’quv qo’llanmasi nashr etilgan. «er xususida ilmdan olingan so’zlar» degan kitob o’zbek tilidagi birinchi geografiya qo’llanmasidir. bu kitobdagi materiallar nemis professori a.geyki makolalari asosida yozilgan bo’lib, avval «turkiston viloyati» gazetasining 1889 yildagi sonlarida bosilgan. kitobning ikkinchi nashri 1901 yilda chop etilgan. kitobning mundarijasi mana bunday: erning hay’ati (shakli). kun va kecha xususida. havoning ajzosi (tarkibi). havo …

’zi rustuzem maktablarining o’zbekcha sinflarida ham geografia o’qitila boshlandi. turkiston general gubernatoriiing 1910 yil 20 dekabrdagi «rustuzem maktablarining mahalliy sinflari uchun aniqroq dastur ishlab. chiqish va unga umumiy ta’lim dastursi tusini berish kerak» degan taklifiga ko’ra samarqand shahri va uning atrofidagi rustuzem maktablarining mahalliy xalqlar tilida o’qitiladigan sinflariga shariat, ona tili, tarix, geografiya va arifmetikadan dastur tuzib chiqish uchun komissiya tuzildi. shu taklif asosida tuzilgan mahalliy sinf dars jadvali bo’yicha 3 bo’lim (sinf) va 4bo’lim (sinf) uchun haftasiga 4 soat geografiya kiritilgan, ayni vaqtda ona tili va arifmetika uchun 3 soat, tarixga 2 soat ajratilgan. geografiyaga boshqa predmetlarga qaraganda ko’p soat ajratilgashshgi unga etarli e’tibor berila boshlaganligidan va geografiya eng asosiy predmetlardan hisoblanganligidan darak berar edi. maktablarda geografiya o’qitishni yaxshiroq yo’lga qo’yish uchun o’zbek sinflari o’qituvchilariga rustuzem maktabidagi rus o’qituvchilarning ish tajribasi katta ijobiy ta’sir ko’rsatdi. umuman, turkistondagi rustuzem maktablari hozirgi o’zbekiston territoriyasidagi maktabmaorif ishlarida progressiv rolь o’ynadi; bu maktablarda …

ylarning ham, kambag’allarning ham bolalari o’qishi mumkin bo’lsada, undan birinchi navbatda, milliy burjuaziya manfaatdor edi. rossiyada 1905 yil revolyusiyasidan keyin mayda milliy burjuaznya harakatining o’sishi natijasida yangi usul maktablarning soni tez ko’paya bordi. yangi usul maktablarini chor hukumati xam, mahalliy ruhoniylar xam yoqtirmas edi. ular yangi usul maktab «islom diniga putur etkazadi», maktab o’qituvchi va o’quvchilari «kofir» degan tashviqot yuritdilar. chor amaldorlari avvallari «yangi usul» maktablarining ochilishiga ruxsat bermagan bo’lsalar ham, bu maktablarda bolalar o’qiyvergach, yangi usul maktablarini zo’rlik. bilan yopish emas, balki qonunga bo’ysundirish yo’liga o’tdilar. 1912 yildan boshlab ba’zi «yangi usul» maktablariga ruxsat berishga majbur bo’ldilar. «yangi usul» maktablari tashkiliy jihatdan eski maktablarga nisbatan birmuncha durust bo’lgan, ularda bolalar sinflarga bo’lib o’qitilgan, partada o’tirgan, mashg’ulotlar dars jadvali asosida olib borilgan, dars sistemasi joriy qilingan. yangi usul maktablarida din, ona tili, hisob, geografiya, tarix va axloq kabi predmetlar o’qitilgan. «yangi usul» maktablarida o’quvchilarga bilim asoslarini bera oladigan va aniq …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"turkiston rossiyaga qo’shib olingandan keyin o’zbek maktablarida geografiya ta’limi. rus tuzumi maktablari" haqida

1474631083_64933.doc turkiston rossiyaga qo’shib olingandan keyin o’zbek maktablarida geografiya ta’limi. rus tuzumi maktablari reja: 1.turkistonda geografiya ta’limining rivojlanishi. 2.rus tuzumi maktablari. o’tmishda o’zbekiston territoriyasida muxammad xorazmiy, axmad farg’oniy, abu rayxon beruniy, ulug’bek va zahiriddin bobur kabi olimlar jaxon geografiya faniga ulkan xissa qo’shganlar, yashab ijod etganlar. birok avlodlarimiz qoldirgan ajoyib geografik meros, yaqin-yaqin vaqtlargacha tarixning qora pardalari ostida qolib keldi. mustaqillikdan so’ng olimlarning geografiya tarixi borasidagi tadqiqotlari tufayli o’rta osiyolik ko’plab geograf va sayyohlarning ilmiy va pedagogik qarashlariga oid ma’lumotlar to’plana boshladi. bid’at, xurofot keyingi asrlarda o’zbekiston territoriyasida f...

DOC format, 34,5 KB. "turkiston rossiyaga qo’shib olingandan keyin o’zbek maktablarida geografiya ta’limi. rus tuzumi maktablari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: turkiston rossiyaga qo’shib oli… DOC Bepul yuklash Telegram