buddaviylik dini

DOC 14 pages 89.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

4-mavzu: buddaviylik dini 4-mavzu: buddaviylik dini reja 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. 2. tripitaka va buddaviylikning muqaddas manbalari. 3. o‘rta asrlarda dzen buddaviylik ta'limoti. chan buddizmning xitoyda rivojlanishi. modern buddaviylik. globall buddaviylik. 4. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. tibetning buddaviylik maktabi va rohib dalay lamaning faoliyati. 5. o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qoratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon. tayanch atamalar:buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. kushonlar imperiyasida buddaviylik dinining davlat dini darajasigak o’tarilishi. anʼanaviy buddaviylik. tripitakan va buddaylikning muqaddas manbalari. o‘rta asrlarda dzen buddaviylik ta'limoti. chan buddizmning xitoyda rivojlanishi. modern buddaviylik. globall buddaviylik. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. tibetning buddaviylik maktabi va rohib dalay lamaning faoliyati. o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qoratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon. 1.buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. budda haqidagi afsona. bir afsonada ta’kidlanishicha, buddizmning paydo bo‘lishi dunyoga «nurlangan budda» nomi bilan mashhur …

2 / 14

olga botgan darveshni ko‘rdi. bu to‘rt uchrashuv kamchilik ko‘rmay o‘sgan shaxzodaning dunyoqarashini butunlay o‘zgartirib yubordi. shaxzoda hayotda baxtsizlik, kasallik, o‘lim borligini va dunyoda mashaqqatlar hukmron ekanini bildi. gautama o‘z ota uyidan g‘am-g‘ussaga to‘la holda chiqib ketdi. sochini oldirib, dag‘al kiyimlarni ustiga kiydi, yoshligida o‘tgan beg‘am, betashvish hayotidagi gunohlarini yuvish va buyuk haqiqatni anglash maqsadida o‘zini mashaqqat va riyozatga solib, dunyoni keza boshladi. shunday qilib 7 yil o‘tib ketdi. kunlardan birida gautama odatiga ko‘ra bodxi (ong) daraxti tagida o‘tirib chuqur fikr yuritar ekan, birdan “ongi ochildi” – hayot g‘ildiragining siri va ichki sabablarini tushunib yetdi, to‘rt muqaddas haqiqatni angladi: dunyoni g‘am-qayg‘u boshqaradi; uning sababchisi xohish va istaklarga to‘la hayotning o‘zidir; g‘am-qayg‘ulardan nirvanaga chuqur berilish bilangina qutulish mumkin; haqiqatni tushunib yetgan kishini kulfatlardan qutulib, nirvanaga erishishga olib boradigan yo‘l, uslub mavjud. gautama ushbu to‘rt muqaddas haqiqatni anglab, nurlangan buddaga aylandi. buddizm ta’limoti. buddizm - bu hayot charxpalagi, uzluksiz qayta tug‘ilishlar sikli xaqidagi …

3 / 14

budda diniga ko‘ra, har qanday inson bodxisatva bo‘lishi mumkin. muayyan talablarga rioya etgan kishi natijada budda bo‘lishi mumkin. buddizm sharqdagi eng yirik din hisoblanadi. budda dinining muvaffaqiyatga erishishiga sabab undagi insonlarning tengligi g‘oyasi, monarxning adolat bilan boshqarishi, sabrlilik, axloqning muqaddaslashtirilishi bo‘ldi. buddizm oqimlari. buddizm (budda nomidan olingan), buddaviylik — jahonda keng tarqalgan dinlardan biri (xristianlik va islom dini bilan birga). unga eʼtiqod qiluvchilar taxminan 500 mln.dan ortiq. miloddan avvalgi 6—5-asrlarda hindistonda paydo boʻlgan. markaziy osiyo, jan-sharqiy osiyo mamlakatlarida va uzoq sharqda tarqalgan. hozirgi kunda buddaviylik shri lanka, myanma (birma), tailand, laos, kambodja, vyetnam, tibet, butan va yaponiya kabi davlatlarning asosiy dinidir. buddaviylik muayyan tarixiy davrlarda xitoy, hindiston, koreya va indoneziyada, deyarli butun osiyo xalqlari, yaʼni jahonning salkam 2/3 qismi aholisi maʼnaviy qadriyatlariga juda katta taʼsir koʻrsatgan. buddaviylikda 2 asosiy yoʻnalish mavjud: xinayana va maxayana. keyingisi juda koʻp sekta va mazhablarga boʻlinadi. boshqa dinlardan farqli ravishda buddaviylikda hech bir oʻzgarmas narsa …

4 / 14

ir necha hayotni taqozo etishi mumkin. buddaviylik zaminida 3 narsa — budda, dharma va sangxaga eʼtiqod yotadi. budda (siddhartha gautama) oliy haqiqatga yetishishning yorqin timsoli. dharma — gautama qoldirgan taʼlimot. bu taʼlimotning eng qisqa bayoni "toʻrt oliy haqiqat"dan iborat: 1) azob-uqubat mavjud; 2) azob-uqubatning sababi (istak) mavjud; 3) azob-uqubatning tugashi (nirvana) mavjud; 4) azob-uqubatning tugashiga olib keluvchi sakkiz bosqichli yoʻl mavjud. sangxa — budda asos solgan va hozirgacha faoliyat koʻrsatib kelayotgan rohiblar jamoasi. tor maʼnoda bu — oʻtgan yerlarda "oliy haqiqat"ga yetishgan koʻplab avliyolardir. sangxa jamoasiga kabul etilgan shaxs quyidagi 10 farzni ado etishga qasamyod qiladi: 1) hech kim yoki hech narsani hayotdan judo qilmaslik; 2) yolgʻon soʻzlamaslik; 3) oʻgʻrilik qilmaslik; 4) jinsiy aloqaga kirmaslik; 5) mast qiluvchi ichimlik ichmaslik; 6) kunning ikkinchi yarmidan to ertangi sahargacha ovqat tanovul qilmaslik; 7) uch kiyimdan ortiq hech narsa bilan tanani bezamaslik; 8) ommaviy koʻngilxushliklarda ishtirok etmaslik va tomoshabin sifatida qatnashmaslik; 9) baland …

5 / 14

janubiy-sharqiy osiyo va markaziy osiyo orqali xitoy, koreya, yaponiya va tibetga yoyilib ulgurgan edi. shri lanka va jan-sharqiy osiyoning materik qismida budda txeravadasi (qadimgi anʼanalarga sodiqlik), xitoy, koreya, yaponiya va tibetda esa maxayana (yangicha yondashuvlar) tarqaldi. xv-asrda osiyo qitʼasida paydo boʻlgan yevropaliklar buddaviylik bilan tanishdilar. ularning baʼzilari buddaviylikka kirgach, angliya, germaniya, aqshda oʻz jamoalarini tashkil etdilar. xitoylik va yaponiyalik muhojirlar bu eʼtiqodni gavayi orollari va aqshning gʻarbiy sohillariga olib keldilar. hozirgi paytda aqshga koʻplab yapon va tibet rohiblari hamda olimlarining kirib kelishi natijasida mamlakat boʻylab yirik budda jamoalari tashkil topdi. buddaviylikning bir necha xalqaro tashkilotlari ham mavjud. buddaviylikda kundalik, davriy, maxsus va bayram marosimlari ado etiladi. monastir, butxona va xonadonlarda ertalabki va kechki ibodatlar uyushtiriladi. odatda, 12—13 yoshli oʻspirin 20 yoshgacha, yaʼni balogʻatga yetgunga qadar monastirda rohiblikni oʻtaydi, lekin, taxminan ularning uchdan bir qismi umrbod shu maqomda qoladi. oddiy qavm yoki dunyoviy kishilarning eng asosiy kundalik vazifasi — rohiblarni ovqat …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik dini"

4-mavzu: buddaviylik dini 4-mavzu: buddaviylik dini reja 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. 2. tripitaka va buddaviylikning muqaddas manbalari. 3. o‘rta asrlarda dzen buddaviylik ta'limoti. chan buddizmning xitoyda rivojlanishi. modern buddaviylik. globall buddaviylik. 4. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. tibetning buddaviylik maktabi va rohib dalay lamaning faoliyati. 5. o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qoratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon. tayanch atamalar:buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. kushonlar imperiyasida buddaviylik dinining davlat dini darajasigak o’tarilishi. anʼanaviy buddaviylik. tripitakan va buddaylikning muqaddas manbal...

This file contains 14 pages in DOC format (89.0 KB). To download "buddaviylik dini", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik dini DOC 14 pages Free download Telegram