janubi-g‘arbiy osiyoning umumiy ta’rifi

DOC 1.5 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1449939376_62550.doc janubi-g‘arbiy osiyoning umumiy ta’rifi janubiy-g‘arbiy osiyo yaqin va o‘rta sharqning katta qismini egallab, kichik osiyo yariorolini, armaniston va eron tog‘ligini, mesopotamiya pasttekisligini, arabiston yarim- orolini, kipr orolini, shuningdek fors ko‘rfazi va qizil dengizdagi qator kichik orollrni o‘z ichiga oladi.janubi-g‘arbiy osiyoni egallagan mamlakatlarning umumiy maydoni 6,8mln.km² yoki butun osiyoning 15% maydoni.janubi-g‘arbiy osiyo mamlakatlarida 280mln. kishi yashaydi. bu mintaqaning geografik o‘rni dunyoning uch qismi bir-biri bilan tutashgan joyda (osiyo, afrika, yevropa), muhim havo yo‘llari va dengiz yo‘llari chorrahasida (qora dengiz, bosfor va dardanell bo‘g‘zlari, marmar dengizi,egey dengizi, o‘rta dengiz, suvaysh kanali, qizil dengiz, bobil-mandab bo‘g‘ozi), shuningdek bu yerda boy neft konlarining mavjudligi uning katta iqtisodiy va strategik ahamiyatini belgilaydi. janubi-g‘arbiy osiyo yer sharidagi siyosiy jihatdan faol mintaqalardan biri hisoblanadi. kishilik jamiyati rivojining hamma tarixiy pog‘onalarida murakkab iqtisodiy va ijtimoiy o‘zgarishlar, bu yerda buyuk imperiyalar va kichik davlatlarning bunyod bo‘lishi va tarqalib ketishi harbiy g‘alabalar va buzg‘unchiliklar natijasidir. 1869-yilda suvaysh kanalining qurilishi, …

urushi mintaqanig siyosiy xaritasiga katta o‘zgarishlar olib keldi. milliy ozodlik harakatlarining ko‘tarilishi natijasida 1943-yil suriya va livan, 1946-yil iordaniya siyosiy mustaqillikka erishdi. keyinchalik monarxiya tuzumi iroq va yamanda ag‘darib tashlandi. 1947-yil bmt bosh assombliyasi qaroriga binoan buyuk britaniya mustamlakasi bo‘lgan falastin ikki davlatga: yahudiylar davlati – isroil va arab davlati – falastinga ajratildi. biroq 1948-yil imperialistlar va sianistlarning kelishmovchiligi natijasida bmt qaroriga xilof ravishda isroil falastin davlati va yerusalim hududining katta qismini bosib oldi. isroilning birinchi agressiyasi ketidan yana uchta arab davlatlariga qarshi bosqinchilik urushi bog‘lanib ketdi. 1956-yilda u misrga qarshi uch yoqlama agressiyaning qatnashchisi bo‘ldi (angliya va fransiya bilan birgalikda). 1967-yilda misrga qarashli butun sinay yarim orolini va suriyaga qarashli g‘ulon tepaliklarini bosib oldi. 1973-yilda misrga qarshi isroilning to‘rtinchi urushi bo‘ldi. 1982-yildagi isroil bilan bog‘liq beshinchi yaqin sharq urushi livanda tinch livan va falastin aholisining tinchini buzgan zo‘ravonlik va qonli ko‘rinishi bilan farq qildi. falastinning 3 mln. dan ortiq …

qiladi. intensiv ijtimoiy o‘zgarishlar yo‘lini tanlagan respublikalar – afg‘oniston, yaman, suriya, iroq, livan. monarxiya tuzumi saudiya arabistoni, iordaniya, quvayt, qatar, baxrayn, ummonda hali ham saqlanib qolgan. janubi-g‘arbiy osiyo siyosiy xaritasida quyidagi davlatlarni ko‘rish mumkin: afg‘oniston, eron, turkiya, kipr, isroil; arab davlatlari – suriya, livan, iroq, iordaniya, saudiya arabistoni, baa, qatar, quvayt, baxrayn, yman, ummon, falastin. tabiiy sharoiti va resurslari. janubi-g‘arbiy osiyo davlatlari quruq cho‘l, chalacho‘l va quruq tog‘li dasht mintaqasida joylashgan. mintaqa hududining 60%i cho‘l landshafti bilan band. shimolda keng chalacho‘l yassi tog‘ligi cho‘zilib yotadi. u asta-sekin tog‘lik bilan almashinadi. bu tog‘lar foydali qazilmalarga boy. mintaqaning asosiy boyligi, arabiston yassi tog‘ligi, mesopotamiya, eron tog‘ligi va ba’zi bir boshqa viloyatlarda neft hisoblanadi. kapitalistik va rivojlanayotgan mamlakatlarda qidiralayotgan barcha neft zahiralarining ⅔ qismi janubi-g‘arbiy osiyo mamlakatlari xissasiga to‘g‘ri keladi. bu mintaqaning neft konlari o‘zining qulay geologik sharoitda joylashganligi bilan, garizontlarning katta quvvati bilan, yuqori gaz bosimi va yuqori sifati bilan farq qiladi; …

ng janubiy qismi uchta viloyatga bo‘linadi: levant, arabiston yarim oroli, mesopotamiya pasttekisligi. levant o‘rta dengiz sohilbo‘yidagi tor polosa bo‘lib, arabistondan suriya-falastin tog‘lari bilan ajralib turadi. meridional yo‘nalishda cho‘kma cho‘zilib yotadi, unda o‘lik dengiz joylashgan, u dengiz sathidan 392m pastda joylashgan va iordan daryosi oqadi. levant iqlimi- o‘rtay dengiz iqlimi. arabiston yassi to‘g‘ligi deyarli butun arabiston yarimorolini egallaydi va o‘zida cho‘lni ifodalaydi. mesopotamiya pasttekisligi- qurg‘qchil viloyat, lekin u mintaqa hayotida katta rol o‘ynovchi tigr va yefrot daryolari bilan sug‘oriladi. aholisi. janubi-g‘biy osiyo mamlakatlarida 280mln. kishi yashaydi. bu mintaqa dunyoning aholi siyrak joylashgan qismidir. aholining o‘rtacha zichligi 1km²da 24 kishi, livanda birmuncha zich-1km²da 355 kishi, saudiya arabistonida esa 1km²10 kishi. aholi zich joylashgan joylar dengiz sohilbo‘yida, daryo vodiylarida va ancha nam tig‘oldi rayonlarida kuzatiladi. janubi- g‘arbiy osiyoda nafaqat katta siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar yuz berdi, balki demografik siljishlar ham yuz berdi.tabiiy o‘sish hisobiga aholi tez ko‘paymoqda. shahar va qishloq aholisi o‘rtasida o‘zgarishlar …

aqadagi ko‘pgina mamlakatlar siyosiy mustaqillikka erishgandan keyin iqtisodiyotidagi mustamlaka asoratlarini yoqotish uchun kurashga kirishdilar. milliy iqtisodiyotni rivojlantirishda ko‘pgina mamlakatlar katta iqtisodiy va texnik yordam ko‘rsatdilar. bu mamlakatlarning ko‘pchiligida sanoat o‘sdi. turkiya, iroq, suriya agrar davlatdan agrar-sanoat mamlakatiga aylandilar. sanoati. janubi-g‘arbiy osiyo mamlakatlari sanoatida neft sanoati yetakchi o‘rinni egallaydi. mintaqa mamlakatlaridagi neft konlari yuqori mahsuldorligi bilan farq qiladi. 1960-yil (opek)-neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti tuzildi.1968-yil (oapek) arab neft qazib chiqaruvchi mamlakatlarni o‘z ichiga olgan mintaqaviy neft tashkiloti tuzildi. bularning tashkil qilinishi bu davlatlar suverenitetini mustahkamlash yo‘lida va hususiy neft resurslari ustidan nazorat o‘rnatishda muhim qadamlar bo‘ldi. bu tashkilot neft bahosi ustidan nazoratni o‘z zimmasiga oldi. 1970- yillrda neftning boshlang‘ch bahosi bir necha marta oshdi. o‘z navbatida neftdan keladigan daromad ham o‘sdi. bu esa qator mamlakatlarda milliy iqtisodiyotni mablag‘ bilan ta’minlashga imkon berdi. neft sanoati bilan bir qatorda tog‘-kon sanoati, shuningdek qora va rangli metallurgiya, metalni qayta ishlash sanoati ham rivojlandi. qishloq …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "janubi-g‘arbiy osiyoning umumiy ta’rifi"

1449939376_62550.doc janubi-g‘arbiy osiyoning umumiy ta’rifi janubiy-g‘arbiy osiyo yaqin va o‘rta sharqning katta qismini egallab, kichik osiyo yariorolini, armaniston va eron tog‘ligini, mesopotamiya pasttekisligini, arabiston yarim- orolini, kipr orolini, shuningdek fors ko‘rfazi va qizil dengizdagi qator kichik orollrni o‘z ichiga oladi.janubi-g‘arbiy osiyoni egallagan mamlakatlarning umumiy maydoni 6,8mln.km² yoki butun osiyoning 15% maydoni.janubi-g‘arbiy osiyo mamlakatlarida 280mln. kishi yashaydi. bu mintaqaning geografik o‘rni dunyoning uch qismi bir-biri bilan tutashgan joyda (osiyo, afrika, yevropa), muhim havo yo‘llari va dengiz yo‘llari chorrahasida (qora dengiz, bosfor va dardanell bo‘g‘zlari, marmar dengizi,egey dengizi, o‘rta dengiz, suvaysh kanali, qizil dengiz, bobil-manda...

DOC format, 1.5 MB. To download "janubi-g‘arbiy osiyoning umumiy ta’rifi", click the Telegram button on the left.

Tags: janubi-g‘arbiy osiyoning umumiy… DOC Free download Telegram