xristianlik va buddaviiylik: dini tarix va falsafasi

PPTX 50 pages 152.7 KB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 152.7 KB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

xristianlik va buddaviylik dini tarixi va falsafasi xristianlik va buddaviylik dini tarixi va falsafasi xristianlik dini buddizm va islom dinlari qatorida jahonda eng keng tarqalgan dinlardan biri hisoblanadi. ularning miqdori boshqa dinlarga qaraganda eng ko’p bo’lib, bu ko’rsatkich dunyo aholisining deyarli uchdan birini (taqriban 28 %) tashkil etadi. xristianlik, asosan, yevropa, amerika, avstraliya qit’alarida hamda qisman afrika va osiyo qit’alarida tarqalgan. xristianlik milodning boshida rim imperiyasining sharqiy qismida joylashgan falastin yerlarida vujudga keldi. iso masih (iisus xristos), bibliyaning xabar berishiga ko’ra, xristianlik ta’limotining asoschisi bo’lib, u rim imperiyasi tashkil topganining 747 yili falastinning nazaret qishlog’ida bokira qiz maryamdan xudoning amri bilan dunyoga keldi. yangi eraning boshlanishi ham iso masihning dunyoga kelishi bilan bog’liq. milodning boshlarida yahudiylar hokimiyatning uch tabaqasi bilan bog’liq og’ir tushkunlikni boshdan kechirar edilar. bir tomondan rim imperatori va uning joylardagi noiblari, ikkinchi tomondan falastin podshohi irod antipa, uchinchi tomondan esa ruhoniylar xalqni turli soliqlar va majburiyatlar bilan …

2 / 50

magan manbalarda iso nomi uchramaganligini nazarda tutib, u tarixiy emas, balki afsonaviy shaxs deb hisoblovchilar ham bor. iso nomiga qo’shiluvchi “masih” so’zi qadimiy yahudiy tili – ivritdagi meshiax so’zidan olingan bo’lib, «silangan» yoki «siylangan» ma’nolarini beradi. yunon tilida bu so’z «xristos» shakliga ega. bu dinning «xristianlik» yoki «masihiylik» deb atalishi ham shu so’zlar bilan bog’liq. bundan tashqari xristianlikni iso masihning tug’ilgan qishlog’i – «nazaret» bilan bog’lab, nazroniya deb ham ataganlar. keyinchalik bu nom nasroniya shaklini olgan. iso masih o’z ta’limotini o’zining 12 o’quvchisi apostollar – havoriylarga o’rgatdi. ular esa isoning vafotidan keyin ustozlarining ta’limotlarini har birlari alohida-alohida tarzda kitob shakliga keltirdilar. bu kitoblar bibliyaning «yangi ahd» qismini tashkil etadi. manbalarning xabar berishicha, xristianlik yahudiy muhitida yuzaga kelgan. shu bois yahudiylikning xristianlikning shakllanishida yaxudiylikning ta’siri salmoqli bo’lgani, shubhasiz. xristianlikning asosiy g’oyasi – isoning odamzodning xaloskori «messiya» ekanligi yahudiylikda mavjud bo’lib, oxiratga yaqin kelishi kutilayotgan xaloskor haqidagi ta’limotdan kelib chiqqandir. keyinchalik bu …

3 / 50

an jamoalarini o’zaro kelishtirish va tartibga solish maqsadida nikeya shahrida i butun olam xristian soborini (o’tkazilgan 21 sobordan birinchisi) chaqirdi. bu soborda «e’tiqod timsoli»ning (credo) dastlabki tahriri qabul qilingan, pasxani bayram qilish vaqti belgilangan, ariychilik qoralangan (ariy aleksandriya shahridan chiqqan ruhoniy; 318 yilda o’g’il-xudo va ota-xudoning yagona mohiyati haqidagi cherkov ta’limotiga qarshi chiqib, isoning ilohiy xususiyatlari va shon shuhrati jihatidan ota-xudodan keyin turadi, chunki ota-xudo azaliy va abadiy, isoni u yaratgan deb targ’ib qilgan). 20 ta kanon, jumladan, aleksandriya, rim, antioxiya, quddus, mitropolitlarining imtiyozlari to’g’risidagi qoidani ishlab chiqqan. 381 yili konstantinopolda ii butun olam xristian sobori bo’lib o’tdi. bu soborda nikeyada qabul qilingan «e’tiqod timsoli»ga aniqlik kiritish, ariychilar, yevnomiychilar, fotinianlar, savelianlar kabi adashgan firqalar bilan kurashish masalalari ko’rilgan. ii jahon sobori troitsa (trinity) haqidagi qoidani ishlab chiqqan va «e’tiqod timsoli»ni qonunlashtirgan. konstantinopolь patriarxi rim patriarxi kabi barcha boshqa yepiskoplarga nisbatan imtiyozlarga ega degan qoidani kiritgan. bu soborda qabul qilingan «e’tiqod …

4 / 50

nchi qismda isoning nuzuli (ikkinchi marotaba yerga qaytishi) haqida; 8. sakkizinchi qism: muqaddas ruhga imon keltirmoq borasida; 9. to’qqizinchi qism: cherkovga munosabat haqida; 10. o’ninchi qismda cho’qintirishning gunohlardan forig’ qilishi haqida; 11. o’n birinchi qism o’lganlarning ommaviy tirilishi haqida; 12. o’n ikkinchi qismda abadiy hayot haqida so’z yuritiladi. 13. xristianlikning bundan keyingi falsafiy va nazariy rivojida avliyo avgustinning ta’limoti katta ahamiyat kasb etdi. beshinchi asr bo’sag’asida u dinning bilimdan afzal ekanligini targ’ib qila boshladi. uning ta’limotiga ko’ra, borliq inson aqli bilishga ojizlik qiladigan hodisadir, chunki uning ortida ulug’ va qudratli yaratuvchining irodasi yashiringan. xristianlikdagi oqimlar. xristian cherkovining katolik va pravoslav (ortodoks) cherkovlariga ajralib ketishi rim papasi va istambul patriarxining xristian olamida yetakchilik uchun olib borgan raqobati oqibatida vujudga keldi. ajralish jarayoni rim imperiyasining g’arbiy va sharqiy tafovutlari o’sib chuqurlashib borayotgan asrlardayoq boshlangan edi. 867 yillar orasida papa nikolay va istambul patriarxi fetiy orasida uzil-kesil ajralish ro’y berdi va bu ajralish …

5 / 50

viyaning kitobiy asoslari vizantiyada shakllandi, chunki bu yo’nalish u yerdagi hukmron din edi. muqaddas kitob bo’lmish injil va muqaddas o’gitlar iv-viii asrlardagi yetti butxona soborlarining qarorlari, shuningdek, afanasiy aleksandriyskiy, vasiliy velikiy, grigoriy bogoslov, ioann damaskin, ioann zlatoust kabi yirik cherkov xodimlarining asarlari ushbu oqim ta’limotining asosi deb tan olingan. xristianlikning sharqiy tarmog’i bo’lmish pravoslaviyaning rivojlanishi jarayonida 15 mustaqil (avtokefal) cherkov: konstantinopol, aleksandriya, antioxiya, quddus, gruzin, serb, rumin, bolgar, kipr, ellada, alban, polyak, chexiya, slovakiya, rus va amerika cherkovlari vujudga keldi. bu cherkovlardan eng kattasi rus pravoslav cherkovi (rpch, boshqa rasmiy nomi moskva patriarxati) bo’lib, unga 19 ming cherkov va 127 yeparxiya birlashgan. bulardan 150 dan ortiq cherkov va 5 yeparxiya chet elda faoliyat olib boradi. pravoslav oqimida sirli rasm-rusumlar muhim o’rin egallaydi. cherkov ta’limotiga ko’ra, bunday paytlarda xudo tomonidan dindorlarga alohida savoblar nozil bo’ladi. cho’qintirish sirli hodisasi (tainstvo). bunda dindor o’z tanasini uch marta suvga botirishi, xudo-otani, o’g’ilni va muqaddas …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xristianlik va buddaviiylik: dini tarix va falsafasi"

xristianlik va buddaviylik dini tarixi va falsafasi xristianlik va buddaviylik dini tarixi va falsafasi xristianlik dini buddizm va islom dinlari qatorida jahonda eng keng tarqalgan dinlardan biri hisoblanadi. ularning miqdori boshqa dinlarga qaraganda eng ko’p bo’lib, bu ko’rsatkich dunyo aholisining deyarli uchdan birini (taqriban 28 %) tashkil etadi. xristianlik, asosan, yevropa, amerika, avstraliya qit’alarida hamda qisman afrika va osiyo qit’alarida tarqalgan. xristianlik milodning boshida rim imperiyasining sharqiy qismida joylashgan falastin yerlarida vujudga keldi. iso masih (iisus xristos), bibliyaning xabar berishiga ko’ra, xristianlik ta’limotining asoschisi bo’lib, u rim imperiyasi tashkil topganining 747 yili falastinning nazaret qishlog’ida bokira qiz maryamdan xudoning amri ...

This file contains 50 pages in PPTX format (152.7 KB). To download "xristianlik va buddaviiylik: dini tarix va falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xristianlik va buddaviiylik: di… PPTX 50 pages Free download Telegram