abdurahmon zhomiyning pedagogik qarashlari

PPTX 23 стр. 253,0 КБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 253,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

презентация powerpoint xiv асрнинг иккинчи ярми ва xvi асрда мовороуннахрда мактаб ва педагогик фикрлар ривожи абдурахмон жомийнинг педагогик қарашлари жалолиддин давониннинг ахлоқий қарашлари. “ахлоқи жалолий” нинг педагогик фикрлар ривожидаги ўрни алишер навоийнинг асарларида тарбия ва инсонпарварлик масалалари навоийнинг мактаб ва мадрасалар ривожига қўшган хиссаси. навоийнинг ўқитувчи (мударрис) тўғрисидаги фикрлари абдураҳмон жомий (1414-1492) шоҳрух ҳукмдорлиги даврида— 1414 йил 7 ноябрда нишопур яқинидаги жом шаҳрида, руҳоний оиласида ду-нёга келди. жомийнинг ота-боболари асли даштдан бўлиб жомда туриб қолишган. бобоси мавлоно муҳаммад ва отаси низомиддин аҳмад сингари абдураҳмон ҳам қўлига қалам олиб, шеър ёза бошлаган вақтдан бошлаб ўз таваллуд топган шаҳри номини ўзига адабий тахаллус қилиб олган (баъзи олимларнинг фикрича, "жом" сўзи "идиш" маъносида тасаввуфий тушунчани ҳам биддиради. шарқдаги адабий анъанага кўра адабий тахаллус кўп маъноли бўлиши маъқул кўрилган). асосий умрини ҳиротда ўтказди ва шу ерда машҳур шоир ва мутафаккир бўлиб етишди. ошланғич маълумотни у отасидан олган. оиланинг ҳиротга кўчиши, отасининг бу ерда шайх …

2 / 23

мат ул-ҳаёт" 1480 -1485 йил жомий ўзининг буюк "ҳафт авранг"и таркибига кирган достонларини яратиш устида иш олиб борди. "силсилат уз-заҳаб", "туҳфат ул-аҳрор", "суҳбат ул-аброр" ғоявий тематик жиҳатдан фалсафий-ахлоқий йўналишда, жанр эътибори билан панднома типида бўлиб, ўз даврининг энг долзарб масалаларига бағишланган эди. "юсуф ва зулайҳо", "лайли ва мажнун", "саламон ва абсол", "хирадномаи искандарий" достонларида эса шоир анъанавий сюжетларнинг янгича талқинларини берди. жомий асарларининг бир қисми диний ва фалсафий мазмунга эга бўлиб, уларда шоир ислом дини ва шарқ фалсафасининг бир қатор масалаларини ўз қарашича талқин қилади, тасаввуфнинт xv асрдаги энг йирик арбоби сифатида ўз фикр-мулоҳазаларини баён этади. "нақши фусус" ("маънолар нақши"), "шавоҳиди нубувва" ("пайғамбарликка далиллар"), "шарҳи қасидайи "тоия" (радифда "то" ҳарфидан фойдаланиб ёзилган қасида шарҳи"), "нақди нусус" ("матнни танқид"), "шарҳи қасидайи "хамрия" ("хамрия" қасидаси шарҳи"), "нақшбавдий таълимоти ҳақида рисола", "воҳид" атамаси ҳақида рисола", "зикр" шартлари ҳақида рисола", "ҳаж қилиш йў.ллари ҳақида рисола", "ашиот ул-ламаот" "лужжатул-асрор" қасидасида сўфий хулқ-ахлоқи, инсон тарбияси ҳақида …

3 / 23

ўз аҳамиятини йўқотмаган. жомий ўз даврининг энг буюк тилшуноси ҳам эди. у форс тили грамматикаси бўйича махсус шеърий ва насрий қўлланма ёзган. араб тилини эса ўз она тилидек билган эди. у вақтда араб тили машҳур хоразмлик тилшунос олим ибн ҳожибнинг (1175— 1249) "ал-қофия" китоби бўйича ўрганиларди. фарзанди зиёвуддин араб тилини шу дарслик бўиича ўқир экан, дарсни ўзлаштиришда катта қийинчилик сезади. 1492 йили, яъни умрининг охирларида "ал-қофия"га махсус шарҳ ёзади. ибн ҳожибнинг асари мактаб ва мадрасаларда шу шарҳ ёрдамида ўқитиладиган бўлади. жомий "шарҳи" эса "шарҳи мулло" номи билан шуҳрат қозонади. xv аср адабий ҳаётида шеърий асарлар билан бир қаторда насрни ривожлантиришга ҳам аҳамият берилар эди. шайх саъдийнинг "гулистон" номли машҳур ҳикоялар тўпламини ғоят севган ва уни "жаннатдан нишон, хашак-тикони ҳам анбаргадир жон" деб таърифлаган жомий 1486—87 йилларда шу асарга жавобан "баҳористон" деган асарини яратди. искандардан: — сен шундай ёшлик ва навқиронлик чоғингда қандай қилиб бу давлату салтанатга эриша оддинг? — деб …

4 / 23

ройидаги ам алдорлардан, онаси шах,зодаларнинг энагаларидан булиб, алишернинг укиши тарбиясига алохида эътибор берадилар. улар 4-5 ёшида алишерни мактабга укишга берадилар алишер навоий 15 ёшида хусаин бойкаро билан бирга абулкосим бобурнинг саройида хизмат килади. фирдавсий, низомий, дехлавий, лутфий, атоий ижодини урганади, „мажолис-ун-нафоис" асарини сзади, 18-19 ёшларида абдурахмон жомий билан танишади. самарканд шахрида булган йилларида атокли олим ва санъаткорлар - мирзо хожи сугдий, сайид кутб самаркандий ва бошкалар асарларини урганади. хусайн бойкаро хир0т тахтини эгаллаганда, хиротга кайтиб келади навоийнинг фикрича, оламнинг яратилишидан максад инсондир. инсон бутун борликнинг курки ва шарафидир. инсоннинг бахт-саодати учун, унинг камолоти учун кураш - навоий фаолиятида етакчи гоядир. одамий эрсанг демагил одами, оники йук халк гамидин гами, навоий: инсонни севади, унинг хак-хукукларини химоя килади, бахт-саодати учун курашади. мех,наткаш, ижодкор, уз касбини мукаммал эгаллаган. мехнати ва заковати билан узига хам, узгаларга хам манфаат етказган инсонни улуглади. навоийнинг фикрича, жамиятдаи, одамлардан ажралиб, яккаланиб колган одам инсон каторига кира олмайди. у …

5 / 23

г агар халкка бешак дурур. билки, бу нафъ узингга купрак дурур. навоий дили, кузи, тили, сузи, узи пок ва соф булган, халк хурматига муносиб одамларни улуг инсон деб билади они башар хайлининг инсони бил, одамийлар одами они бил алишер навоий “қаноат” тўғрисида қаноат булоқдур- суви олган билан куримайди; хазинадир – нақдиси сочган билан камаймайди, екинзордир – уруғи иззат ва шавкат меваси беради; дарахтдир – шохи тортинчоқлик ва ҳурмат меваси етказади. кимки, қаноатга одатланса, шоҳ ва гадой борди-келдисидан озод бўлади... қаноат қўрғондир, у ерга кирсанг нафс ёмонлигидан қутуларсан, тоғликдир – у йерга чиқсанг душман ва дўстга қарамликдан халос бўларсан; тубанлашишдир – натижаси юксаклик; зориқишликдир – фойдаси еҳтиёцизлик уруғининг меваси фаровонлик... навоийнинг мактаб ва мадрасалар ривожига қўшган ҳиссаси ўрта асрнинг буюк адиби алишер навоийнинг туркийзабон халқлар, хусусан ўзбек халқининг маънавий равнақи ёълидаги мамлакат ободончилиги, ел-юртнинг фаровонлиги ёълидаги фаолияти беқиёсдир. мирзо муҳаммад ҳайдарнинг ёзишича, навоийнинг ҳар йилги даромади ўн саккиз минг “шоҳруҳий” динорга …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abdurahmon zhomiyning pedagogik qarashlari"

презентация powerpoint xiv асрнинг иккинчи ярми ва xvi асрда мовороуннахрда мактаб ва педагогик фикрлар ривожи абдурахмон жомийнинг педагогик қарашлари жалолиддин давониннинг ахлоқий қарашлари. “ахлоқи жалолий” нинг педагогик фикрлар ривожидаги ўрни алишер навоийнинг асарларида тарбия ва инсонпарварлик масалалари навоийнинг мактаб ва мадрасалар ривожига қўшган хиссаси. навоийнинг ўқитувчи (мударрис) тўғрисидаги фикрлари абдураҳмон жомий (1414-1492) шоҳрух ҳукмдорлиги даврида— 1414 йил 7 ноябрда нишопур яқинидаги жом шаҳрида, руҳоний оиласида ду-нёга келди. жомийнинг ота-боболари асли даштдан бўлиб жомда туриб қолишган. бобоси мавлоно муҳаммад ва отаси низомиддин аҳмад сингари абдураҳмон ҳам қўлига қалам олиб, шеър ёза бошлаган вақтдан бошлаб ўз таваллуд топган шаҳри номини ўзига адабий тах...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPTX (253,0 КБ). Чтобы скачать "abdurahmon zhomiyning pedagogik qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abdurahmon zhomiyning pedagogik… PPTX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram