қаришфизиологияси

PPT 21 sahifa 365,0 KB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 365,0 KB

Fayl turi PPT

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

физология старения қариш физологияси қариш жараёнининг ёшга хос характеристикаси орган ва системалардаги ўзгаришлар ёшга боғлиқ даврлар навқиронлик ва организмнинг тўлиқ фаолият кўрсатиш даври- 20-22 ёшдан 35 ёшгача. 35 дан бошлаб аёлларда 50-55 ёшгача, эркакларда эса 55-60 ёшгача организмда инволюциянинг дастлабки кўринишлари кузатилади. аёлларда 55 дан 75 гача ва эркакларда 60 - 75 ёшларда инволюция жараёнларининг тезлашган даври- қариш даври. 75 ёшдан сўнг кексалик. қариш жараёнининг умумий характеристикаси қариш жараёнларини ўрганувчи тиббиёт (биология)нинг бўлими - геронтология (греч. gerontos - қария) ҳисобланади. қари ёш учун организм ички тузилмаларидаги қариш жараёнларига фаол мослашиш характерлидир. баъзан бу даврда кузатилувчи ўзгаришлар, типик стресс-реакция билан умумийлиги мавжуд қариш даврида ўзгаришлар вужудга келиш тезлиги секинлашади, организм функцияларининг бошқарилиши, олдинги даврдагига кўра стабиллашади. ҳужайралардаги ёшга боғлиқ типик ўзгаришлар турли аъзо структураларидаги қариш жараёнидаги типик ўзгаришлар, ҳужайра таркибининг камайиши билан ифодаланади. «ишчи» ва «резерв»даги бирликларнинг ҳақиқий муносабати бузилади. шунинг учун организм ушбу вазиятга мослашишга бошлайди. ўзгаришлар ҳужайранинг структурасида - …

2 / 21

офияси, ҳужайра ичи структураларининг гиперплазияси, аъзолар ва бутун организмнинг функционал фаоллигининг пасайиши. қариш жараёнларига гетерогенлик хосдир бу қуйидагиларда кўринади: гетерохронлик, гетеротоплик, гетерокатефтенлик (греч. "катефтенси" - йўналиш), гетерокинетиклик. шунинг учун баъзи ҳолларда инсоннинг биологик ёшини аниқлашга зарурат туғилади. қариш қаришда ҳужайраларда генетик маълумотни ҳисоблаш ва оқсил синтез қилишнинг секин-аста ўзгариб бориш жараёнлари кузатилади. қариш жараёнида ёшга боғлиқ ўзгаришларни текширишда алмашинув жараёнлари ўзгаришларининг кўп омиллилиги алоҳида ажралиб туради. бунда, тўқималарда токсик алмашинув маҳсулотлари-эркин радикаллар тўпланиб қолади, кислород етишмовчилигининг турли кўринишлари намоён бўлади. оқсил синтезининг бузилиши турли патологик ҳолатларнинг учраш частотаси кўпаяди – бузилишларнинг ўсиши генетик маълумотлар даражасида, днк структураси ўзгариши билан таърфланади. қариликда оқсиллар биосинтезининг генетик механизмлари нейроген таъсирлар ҳам ўзгаради. масалан: қариш жараёнида коллаген молекуласига 3та аминокислотани «тикилиши» кузатилади, натижада коллаген молекуласининг дағал «тизма» ҳосил бўлади, бу, терининг эластиклигининг йўқолиши, ажинлар, ички аъзолар бириктирувчи тўқимали каркасининг, бойлам ва пайлар эластиклигининг йўқолишига олиб келади. лекин геномнинг ёшга боғлиқ ўзгаришлари қайтар бўлиши мумкин. …

3 / 21

ъсирнинг пасайтирилиши ҳисобидан сақлаб турилади. - қондаги бир қатор гормонлар даражасининг ўзгармаслиги, уларни синтези ва ишлатилаш жараёнларини муттаносиблаштириш орқали эришилади : гормонлар синтези билан бирга уларни парчаланиши ҳам камаяди гомеостаз шундай қилиб, стабил гомеостаз ҳолатидаги соғлом қариялар ва кекса ёшлиларда организм тизимлар фаолиятининг мустаҳкамлиги пасаяди ва гомеостазнинг бузилишлари кузатилади, бу эса турли касалликларнинг тез-тез юзага келиши хавфини оширади. мнсдаги ўзгаришлар 50-60 ёшдан сўнг нейронларни суммар йўқотилиши йилига 1,4% ни ташкил этиши мумкин. мияниг кўп нейронлар камайиши соҳаларида глиялар ўсиши кўпаяди. қариш жараёнида мнс ҳамма соҳасида ҳам баравар бир хил ўзгаришлар кузатилмайди: баъзи соҳаларида яққол, баъзиларида эса билинар билинмас ўзгаришлар кузатилади. бу ўзгаришларни бош мия массаси ўзгаришларида ҳам кузатишимиз мумкин. яъни, 60 дан 75 ёшгачамия массаси 6 %га камайса, пешона соҳаси массаси 12-15%га камаяди. катта ярим шарларнинг камайиши натижасида (ўртача 4 %га), эгатчалари кенгайиб чуқурликлари торайиши кузатилади. умуман нейронларда функионал қобилияти пасаяди, бу уларни максимал фаоллиги текширилганда яққол кўринади. эмоционал сфердаги …

4 / 21

усдаги ёшга боғлиқ ўзгаришлар шу қадар яққол намоён бўладики, кўпгина олимлар қаришнинг “биологик соати”ни шу ерга жойлашган деб ҳисоблашади. ёш ўтиши билан гипоталамуснинг назоратчилик функцияси пасаяди, қабул қилиш, қайта ишлаш ва нерв ва гуморал жавоб реакция қайтариши пасайиб, вегетатив нерв системаси ва эндокрин безлар функциясининг яққол ўзгаришида намоён бўлади. гипоталамик назоратнинг бузилишлари, ёш ўтиши билан адаптацион механизмларнинг пасайишига олиб келишини алоҳида таъкидлаш лозим. буни терморегуляция механизмларининг ўзгаришида кўриш мумкин: қари кишилар тез қизиб кетиш ёки тез совуқ қотишини кузатиш мумкин, тана ҳароратининг бунга жавобан ўз ҳолига қайтиш вақти чўзилган бўлади. эндокрин система қондаги баъзи гормонлар камаяди, баъзилари ўзгармайди ва баъзиларининг концентрацияси ошиши кузатилади. натижада бутун нейроэндокрин система метаболизми тубдан қайта қурилади. масалан метаболизмга жавоб берувчи аксарият гормонларнинг қондаги концентрацияси, етук ёшдаги концентрациядан фарқ қилмайди. лекин бундай бир маромда гормонларни сақлаб туриш безнинг ушбу гормонни ишлаб чиқариши ва ажратиши пасайиши билан бирга, бу гормонлар метаболизми пасайиши, органларнинг ушбу гормонларни ишлатиши ва …

5 / 21

саси сақланиб қолади. ёт антигенга қарши антителолар ишлаб чиқарилиши 10лаб баравар пасаяди. ташқи нафас ёшга боғлиқ равишда функционал қобилиятларнинг ўзгаришлари, ташқи нақаснинг барча тузилмаларида кузатилади: кўкрак қафасида, нафас мушакларида, ҳаво ўтказувчи йўллар, ўпка паренхимаси, кичик қон айланиш доираси томирларида. ёшга боғлиқ ўзгаришлар секин-аста ўпка тириклик сиғимининг пасайишига, анатомик ва физиологик “ўлик" зоналар бирликларининг кўпайиши, ўпка тўқимаси эластиклиги ва альвеола деворидаги капиллярлар зичлигининг камайиши. натижада ўпка бўлакларининг вентиляцияси ва қон оқими орасида дискоординация кузатилади. юрак қон-томир тизими ёш ўтган сари юрак қон-томир тизимида шундай ўзгаришлар кузатиладики, у касалликлар натижасида юқори ўлим кўрсаткичлари кузатилади. қариш жараёнида унинг адаптацион механизмлари фаолияти пасаяди, бу эса бутун организмнинг адаптацион механизмларига таъсир ўтказади. қариш жараёнида мембраналарнинг ион ўтказувчанлиги ўзгариши, ион насослар фаолиятининг пасайиши ҳисобидан- синус тугуннинг лабиллиги пасаяди, яъни синус тугуннинг зўриқишларга функйионал фаолликни ошириш хусусияти пасаяди. катталар организмида юрак ишига пропорционал равишда коронар қон айланиши ҳам ошади. бундан фарқли равишда ёш ўтиши билан, юрак фаолияти …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"қаришфизиологияси" haqida

физология старения қариш физологияси қариш жараёнининг ёшга хос характеристикаси орган ва системалардаги ўзгаришлар ёшга боғлиқ даврлар навқиронлик ва организмнинг тўлиқ фаолият кўрсатиш даври- 20-22 ёшдан 35 ёшгача. 35 дан бошлаб аёлларда 50-55 ёшгача, эркакларда эса 55-60 ёшгача организмда инволюциянинг дастлабки кўринишлари кузатилади. аёлларда 55 дан 75 гача ва эркакларда 60 - 75 ёшларда инволюция жараёнларининг тезлашган даври- қариш даври. 75 ёшдан сўнг кексалик. қариш жараёнининг умумий характеристикаси қариш жараёнларини ўрганувчи тиббиёт (биология)нинг бўлими - геронтология (греч. gerontos - қария) ҳисобланади. қари ёш учун организм ички тузилмаларидаги қариш жараёнларига фаол мослашиш характерлидир. баъзан бу даврда кузатилувчи ўзгаришлар, типик стресс-реакция билан умумийлиги ма...

Bu fayl PPT formatida 21 sahifadan iborat (365,0 KB). "қаришфизиологияси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: қаришфизиологияси PPT 21 sahifa Bepul yuklash Telegram