nutqning umumiy tushunchasi

PPT 79 pages 404.5 KB Free download

79 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 404.5 KB

File type PPT

Pages 79

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 79

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология 11-ma’ruza mavzu: nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. reja: 1.nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. 2.nutqning xususiy funksiyalari. 3.til va nutqning tuzilishi. 4.nutqning anatomik-fiziologik asoslari. 5.nutq va tafakkur. 6. nutq turlari. 7.nutqning o‘sishi. 1. nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. nutq – ovoz berilgan til, u yoki bu til belgilarini anglatuvchi ovoz signallarining inson tomonidan qo’llaniladigan tizimidir. nutq — odamlar til orqali bir-biri bilan muomala va aloqa qilishning alohida usulidir. odam o‘z nutqi orqali o'zining bilimlari, fikrlari, hislari va istaklarini boshqa kishilarga aytib bera oladi va boshqa kishilarning fikrlarini o'zlashtirib oladi, boshqa kishilarning hislari va istaklarini bilib oladi. odamlar o'zlarining faoliyatlari va kundalik hayotlarida bir-birlari bilan shu tarzda aloqa qilib turadilar. nutq vositasi bilan aloqa bog’lash jarayonida har bir kishi bilimlarning ko‘p qismini boshqa kishilardan oladi. nutq vositasi bilan aloqa bog’lash odamning doimiy ehtiyoji bo’lib, bu aloqa fikr olishga xizmat qiladi. odam boshqa kishilar …

2 / 79

bog’lash, bir-birlariga biron narsa aytish ehtiyoji tug'ilishi natijasida paydo bo’lgan. kishi nutqi mehnat jarayonida o'sib borgan. har bir kishining nutqi bolalik chog'idan boshlab o'sib boradi, buning sababi ham boshqa kishilar bilan aloqada bo'lish ehtiyojidir. nutq to'g'risida, shu bilan birga, til to'g'risida gapirganimizda quyidagilarga e’tibor berishimiz kerak. «nutq» va «til» degan terminlar ko'pincha bir xil ma’noda ishlatiladi. ammo bu terminlarning ma’nosini bir-biriga aralashtirib yuborish yaramaydi. garchi nutq bilan til bir-biriga chambarchas bog'langan bo’lsa ham, lekin ularning ikkovi bitta narsa emas. biz biror kishiga: «siz qaysi tilda (yoki tillarda) gaplashasiz?» deb savol berganimizda, biz shu kishining nutqi, gapi bilan uning o'z nutqida qanday til (yoki tillar)dan foydalanishini aniq farq qilamiz. har bir kishining yoshiga, bilimiga, umumiy izlanish saviyasiga qarab, uning nutqi o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo'ladi. ayrim kishilar kasbining xususiyatlari, shu kishilarning nimalarga qiziqishi, mijozi va shu kabi xususiyatlari ularning nutqlarida namoyon bo’ladi. har bir kishi bir yoki bir necha tildan foydalanib, …

3 / 79

sh jarayonida vujudga kelgan va o'sib borgan. har bir tilning yashab turishi kishilarning shu tilda gaplashuvlariga bog'liq. agar odamlar biror tilda gaplashmay qo'ysalar, bu til ham yo'q bo'lib ketadi: u «o'lik til» bo'lib qoladi. biz «o'lik» tillar borligini shu til aks ettirilgan yozma yodgorliklardan bilamiz. masalan, qadimgi grek (yunon), lotin tillari mana shunday «o'lik» tillardir. til bilan nutqning birligi yana shunda namoyon bo'ladiki, har bir kishi o'z nutqida biror tildan foydalanadi, ba’zilari esa bir necha tildan foydalanadilar. gapirish va boshqa odamlarning nutqini tushunish uchun til bilish, shu til sistemasini bilish, shu tilning tuzilishini bilib olish kerak. 2. nutqning xususiy funksiyalari. odamlarning o'zaro aloqalarida ularning nutqlari turli ma’nolarda yoki funksiyalarda namoyon bo'ladi. nutqning asosiy vazifasi, demak, uning asosiy funksiyasi — odamlarning bir-birlari bilan aloqa qilish vositasi bo'lishdir. bu aloqa asosan odamlarning o'z fikrlarini bir-birlariga aytishlaridan iborat bo'ladi. aloqa jarayonida fikrlar nutq yordamida shakllanadi, ifodalanadi, aytiladi va tushunib olinadi. og'zaki yoki yozma …

4 / 79

slikni va boshqa shu kabilarni atayin yoki beixtiyor namoyon qilishimiz mumkin. shu bilan birga, gapiruvchining intonatsiyasida uning holati ham, chari chaganligi, um um an hayajoni, o'ziga bo'lgan ishonchi yoki ishonchsizligi j va shu kabilar ham ifodalanadi. lirik she’rlar, ashulalar, romanlar, ariyalar singari nutq shakllarida odamlarning asosan xilma-xil his va tuyg'ulari ifodalanadi. turli hissiyotlar bizning og'zaki nutqimiz bilan birgalikda, odatda yuzi harakatlarimizda va imo-ishoralarimizda ham yorqin namoyon bo'ladi. nutqda bizning irodamiz maqsad-muddaomiz, istagimiz, niyatimiz, qarorimiz ham, shuningdek, iroda jarayonlarining ayrim sifatlari — qat’iyat va qat’iyatsizlik, dadillik, kishining o'zini tuta bilishi, kishidagi qunt va boshqa shu kabilar ham namoyon bo'ladi. nutq — biror nimani bildiruvchi vosita. odamning nutqida uning fikrlari va xilma-xil ichki holati — emotsional kechinmalari va irodasigina ifodalanib qolmasdan, shu bilan birga hamisha biror obyektiv narsa ham bildiriladi. sayrash va qichqirish tarzidagi xilma-xil tovush birikmalari hayvonlarda ham bo'ladi, lekin bu tovush birikmalari faqat tug'ma reaksiyalardir — tashqi yoki ichki ta’sir …

5 / 79

t qilishi mumkin. hayvonlarga xos bomgan xilma-xil tovush birikmalari va harakatlar aslo nutq emas. hayvonlarda nutq bo’lmaydi. nutq — ta’sir ko‘rsatish vositasi. nutq — ta’sir ko‘rsatish vositasi bo‘lib xizmat qiladi. ta’sir ko‘rsatish — biz nutqimizni kimga qaratayotgan bo‘lsak, shu kishida biz istagan hislar, intilishlar va harakatlarni tug‘dirish, ularning fikrini biz istagan tomonga burish, ularni o'zimiz xohlaganimizcha o'ylashga majbur etish, ularni ishontirish demakdir. ma’lumki, nutq yordami bilan boshqalarda xursandlik, qo'rquv, g‘azab, ruhlanish hislarini tug'dirish mumkin, boshqalarda biz istagan intilishlarni, harakatlarni kuzatishimiz mumkin. yozuvchi badiiy asar yaratayotganida odamlarda muayyan fikr, his, intilish tug‘dirishni, turmushga muayyan qarash hosil qilishni nazarda tutadi. agitator o‘z nutqi bilan odamlarda muayyan siyosiy kayfiyat, qarashlar, muayyan yomda harakat qilish istagini tug'dirishga intiladi. nutq ta ’sir vositasi bo'lib, u tibbiyot tajribasida katta rol o ‘ynaydi. shu narsa hammaga m a’lumki, shifokorning so‘zi, ya’ni uning bemor bilan bevosita nutqiy aloqasi kuchli sur’atda ta’sir qiladigan vositalaridan biridir. so‘z og‘riqni bosadigan, darmon …

Want to read more?

Download all 79 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning umumiy tushunchasi"

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология 11-ma’ruza mavzu: nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. reja: 1.nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. 2.nutqning xususiy funksiyalari. 3.til va nutqning tuzilishi. 4.nutqning anatomik-fiziologik asoslari. 5.nutq va tafakkur. 6. nutq turlari. 7.nutqning o‘sishi. 1. nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. nutq – ovoz berilgan til, u yoki bu til belgilarini anglatuvchi ovoz signallarining inson tomonidan qo’llaniladigan tizimidir. nutq — odamlar til orqali bir-biri bilan muomala va aloqa qilishning alohida usulidir. odam o‘z nutqi orqali o'zining bilimlari, fikrlari, hislari va istaklarini boshqa kishilarga aytib bera oladi va boshqa kishilarning fikrlarini o'zlashtirib oladi, boshqa ...

This file contains 79 pages in PPT format (404.5 KB). To download "nutqning umumiy tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning umumiy tushunchasi PPT 79 pages Free download Telegram