geografik bashorat

DOC 59.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404115634_50560.doc geografik bashorat r e j a : 1. geografik bashorat haqida tushuncha 2. bashorat usullari 3. sayyoraviy, mintaqaviy va mahalliy geografik bashoratlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar geografik qobiqning kelajakdagi holatini oldindan ko'ra bilish, fan-texnika inqilobi sharoitida insonning tabiiy muhitga ta'siri va uning oqibatlarini oldindan ilmiy asosda ayta olish va asoslab berish zamonaviy geografiya fani oldida turgan muhim muammolardan biri hisoblanadi. fanda biror hodisa yoki biron-bir obyekt holatining o'zgarishini oldindan ko'ra bilish va ayta olish bashorat deb ataladi. hozirgi paytda geografiyada bashoratlash va bashorat tushunchalari mavjud. bashoratlash - o'rganilayotgan borliq (obyekt) holatining o'zgarishi haqida ma'lumotlar yig'ish yoki olish jarayonidir. bashorat esa bashoratlash bo'yicha tadqiqotlarning natijasidir. umuman bashorat deganda o'rganilayotgan borliq yoki hodisaning kelajakdagi holati va ko'rinishining tavsifi tushuniladi. geografik bashoratlash tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy muhitning rivojlanishi va o'zgarishi haqida ma'lumotlar olish va to'plash jarayonidir. geografik bashorat deb, tabiiy muhit va hududiy ishlab chiqarish tizimlarining o'zgarishidagi asosiy yo'nalishlarni ilmiy jihatdan oldindan asoslab berishga …

shiga sabab bo'ladi. orol dengizi muammosi bunga misol bo'lishi mumkin. geografik bashoratlar bir necha variantlarda amalga oshiriladi. masalan, sibir daryolari oqimining bir qismini o'rta osiyo va qozog'istonga burish loyihasini amalga oshirish va uning ekologik oqibati bir necha variantda ishlab chiqilgan. ulardan avvaliga 5—6, keyinchalik esa maqbul varianti tanlab olindi va mazkur variant asosida barcha hisob-kitob ishlari bajarildi. geografik bashoratlar turli muddatlarga tuziladi. shuning uchun bashoratlar muddatiga ko'ra quyidagi turlarga bo'linadi: operativ bashorat bir oy muddatga, qisqa muddatli bashorat 1 oydan 1 yilgacha, o'rta muddatli bashorat 1 yildan 5 yilgacha, uzoq muddatli bashorat 5 yildan 15 yilgacha, juda uzoq muddatli bashoratlar 15 yildan ko'proq muddatga ishlab chiqiladi, tabiiy geografik bashoratni amalga oshirish uchun tabiat komplekslari komponentlarining bashoratli xossalarini aniqlab olish lozim bo'ladi. ma'lum bir joyning relyefi, tog' jinslari, tuproqlari, suvlari, o'simligi va hayvonot dunyosi o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'ladi. bu xususiyatlar haqidagi ma'lumotlar tabiiy geografik bashoratlarda ishlatiladi. tabiiy komplekslar komponentlarining tabiiy …

oqni ifloslovchi moddalardan o'z-o'zini tozalash qobiliyatini belgilab beradi. 5. o'simliklar. ifloslovchi moddalarni yutadigan o'simliklar turlari. mazkur xususiyatlar asosida tabiiy muhitning o'zgarishini oldindan aytib berish mumkin. geografik bashoratlashda turli xil usullardan foydalaniladi. qanday usullardan foydalanish bashoratning maqsadi va muddatiga bog'liq bo'ladi. qisqa muddatli geografik bashoratlarda landshaft-indikatsiya usuli, uzoq muddatli geografik bashoratlarni amalga oshirishda geografik o'xshatish va ekstrapolyatsiya usuli qo'llaniladi. bundan tashqari juda ko'p hollarda tizimlararo tahlil usulidan keng foydalaniladi. landshaft-indikatsiya usuli. mazkur usulning mazmuni shundan iboratki, landshaftning bevosita ko'rinib turadigan komponentlari (o'simlik, tuproq, relyef va boshqalar) xususiyatlarini o'rganish orqali kuzatib bo'lmaydigan komponentlarning holatini o'rganish mumkin. masalan, o'simlik turini aniqlash va holatini o'rganish orqali boshqa komponentlar haqida ma'lumotlarga ega bo'lish mumkin. agar cho'lda yantoq o'simligi keng tarqalgan bo'lsa, yer osti suvlari 5— 10 m chuqurlikda, agar qamish o'sayotgan joy bo'lsa, yer osti suvlari 1,5—2 m chuqurlikda ekanligi va tuproqlar o'rtacha sho'rlanganligi haqida xulosa chiqariladi. shunday qilib, dala sharoitida landshaftlar o'rganilayotganda o'simlik, tuproq …

odiysi, tekislik, botiq, yonbag'ir, balandlik); 2) tog' jinslari va ular xossalarining o'xshashligi. ikkala hudud ham deyarli bir xil xossaga (suv o'tkazadigan, suv o'tkazmaydigan, yoriqsiz, yoriqli, gilli, qumli, qoyali), bir xil genezisga ega (cho'kindi, metamorfik, magmatik) tog' jinslaridan iborat bo'lishi lozim; 3) tuproqlari va ularning qalinligi, xossalari bir xil bo'lishi lozim (masalan, to'q bo'z tuproqlar); 4) o'simlik qoplamining o'xshashligi; 5) hayvonot dunyosining o'xshashligi; 6) insonning tabiatga ta'sirining o'xshashligi (suv ombori, kon, shahar, ekinzorlar, bog'lar, to'g'onlar, yo'llar, kanallar va h.k.). ushbu usul ko'proq aniq bir muhandislik inshootlarining tabiatga ta'sirini bashoratlashda qo'llaniladi. masalan, tekislikda avval qazilgan foydali qazilma konining tabiiy muhitga ko'rsatgan ta'sirini tahlil qilish bilan xuddi shunday sharoitdagi boshqa joyda qazib olinayotgan foydali qazilma konining tabiiy muhitga ta'sirini bashoratlashda o'xshatish usulini qo'llash mumkin. ekstrapolyatsiya usuli. mazkur usulning mohiyati o'zgarish yo'nalishini kelajakka nisbatan ekstrapolyatsiya qilishdan iborat. ushbu usul tabiat komplekslarining holatidagi mavjud bo'lgan o'zgarishlar yo'nalishini o'rganish orqali, bu o'zgarishlar kelajakda ham davom etadi, …

igi bilan bog'langan. geografik bashoratlar jahon, mintaqa va mahalliy miqyoslarda olib boriladi. sayyoraviy bashoratlar. ular yer rivojlanishining evolutsion yo'nalishlarini o'rganishga asoslangan. umumsayyoraviy geografik bashoratlarning asosiy maqsadi insoniyatning kelajakdagi hayotini va yerni saqlab qolishga qaratilgan muammolarni oldindan bashorat qilishdir. shuning uchin ham mutaxassis va olimlarning ko'pchiligi hozirgi paytda butun dunyo miqyosida kelajakda kutilayotgan turli noxush hodisalarni bashorat qilish bilan shug'ullanadi. atmosfera havosining ifloslanishi, ozon qatlamining yupqalanishi, "issiqxona samarasi"ning vujudga kelishi, cho'llashish jarayoni, gidrosferaning ifloslanishi va toza ichimlik suvi muammosi shular jumlasidandir. insoniyatning kelajakdagi hayoti yuqoridagi muammolarning qanday bashorat qilinishiga bog'liq. umumsayyoraviy bashoratlar ma'lum bir hududga bog'lanmagan bo'ladi. mintaqaviy bashorat. mintaqaviy bashorat deb hududiy jihatdan chegaralangan tabiiy komplekslarning kelajakdagi o'zgarishini oldindan asoslab berishga aytiladi. jahonning xo'jaligi yuksak darajada rivojlangan qismlarida jamiyat bilan tabiat o'rtasidagi munosabatlar o'ta keskinlashadi. buning oqibatida turli xil ekologik muammolar yuzaga keladi, natijada ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar murakkablashib ketishi mumkin. mazkur mintaqalarga o'rta dengiz, boltiq, shimoliy, qora dengizlar, meksika, fors qo'ltiqlari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografik bashorat"

1404115634_50560.doc geografik bashorat r e j a : 1. geografik bashorat haqida tushuncha 2. bashorat usullari 3. sayyoraviy, mintaqaviy va mahalliy geografik bashoratlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar geografik qobiqning kelajakdagi holatini oldindan ko'ra bilish, fan-texnika inqilobi sharoitida insonning tabiiy muhitga ta'siri va uning oqibatlarini oldindan ilmiy asosda ayta olish va asoslab berish zamonaviy geografiya fani oldida turgan muhim muammolardan biri hisoblanadi. fanda biror hodisa yoki biron-bir obyekt holatining o'zgarishini oldindan ko'ra bilish va ayta olish bashorat deb ataladi. hozirgi paytda geografiyada bashoratlash va bashorat tushunchalari mavjud. bashoratlash - o'rganilayotgan borliq (obyekt) holatining o'zgarishi haqida ma'lumotlar yig'ish yoki olish jarayonidir. ...

DOC format, 59.5 KB. To download "geografik bashorat", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik bashorat DOC Free download Telegram